وحید مؤمنزاده، دبیر اولین دوره جشنواره عکس «مثبت شصت»، در گزارشی درباره روند اجرایی این جشنواره میگوید: «زمانی که رویداد را آغاز کردیم، هنوز خبری از کرونا نشده بود؛ اما متأسفانه از زمان اعلام فراخوان جشنواره تا لحظه پایانی برگزاری اختتامیه همهچیز تحتتأثیر همهگیری کرونا پیش رفت. به خاطر اینکه قصد داشتیم اختتامیه را در هفته سالمند برگزار کنیم، فراخوان را در تاریخ 25 تیرماه اعلام کردیم و شرکت کنندهها تا 25 شهریور مهلت داشتند آثارشان را برای دبیرخانه جشنواره ارسال کنند. در مرحله بعد از سوم مهرماه با حضور هیئت داوران جشنواره (آقایان شهرام احمدزاده ترکمانی، پژمان نظرزاده آبکنار و حامد آقاجانی) پس از چندین مرحله داوری از بین 1830 اثر رسیده در بخش آزاد تعداد 23 اثر و از بین 1650 اثر رسیده در بخش ویژه تعداد 17 اثر به عنوان آثار منتخب برگزیده شدند.»
او ادامه میدهد: «بعد از آن نمایشگاه آثار برگزیده در تاریخ دهم مهرماه، مصادف با هفته سالمند در موزه هــنــرهــای مــعــاصـــر اصفــهان برپا شد؛ همچنین همزمان با هفته نکوداشت اصفهان، بخشی از آثار منتخب جشنواره در گذر فرهنگی چهارباغ در معرض نگاه مخاطبان و شهروندان قرار گرفت. استقبال و بازخوردهای مثبتی که مخاطبان به نمایشگاهها نشان دادند، همچنین میزان استقبالی که هنرمندان از این جشنواره به عمل آوردند، نشاندهنده موفقیت جشنواره در زمینه کمی و کیفی است.» مؤمنزاده درباره تجربه اجرای اختتامیه جشنواره به صورت آنلاین میگوید: «دوست داشتیم که برنامه با حضور تمامی برگزیدگان، متصدیان و مدیران شهری برگزار شود و قطعا برگزاری حضوری اختتامیه جلوه و شمایل بهتری پیدا میکرد و بازخوردهای بهتری گرفته میشد، با این حال بهجز اشکالی که در ارتباط با برگزیدگان بهصورت تصویری پیش آمد و ما نتوانستیم بهدلیل قطعی و ضعیف بودن اینترنت با برگزیدهها ارتباط تصویری بگیریم نکته خاص دیگری پیش نیامد و اختتامیه بهخوبی برگزار شد.»
او همچنین به برگزارشدن دوره بعدی جشنواره مثبت شصت هم اشارهای میکند: «با صحبتهایی که با آقای آقاجانی، مدیرعامل محترم “بنیاد فرزانگان محبت ایرانیان” و همچنین سرکارخانم صادقیان، رئیس اداره مــشارکــتهــای فــرهنگـیاجتـمـاعی شهرداری اصفهان و جناب آقای رشیدی، معاون اجتماعی سازمان فــرهــنـگــی، اجــتــمــاعــی و ورزشــی شهرداری اصفهان و دیگر دوستان در این سازمان انجام دادیم به دنبال ثبت دبیرخانه دائمی جشنواره در اصفهان هستیم تا مراحل برگزاری دوره بعدی جشنواره را آغاز کنیم. همین طور امیدوارم بتوانیم کتاب آثار برگزیده دوره اول را با کمک معاونت اجتماعی شهرداری به چاپ
برسانیم.»
به دنبال دائمی کردن جشنواره هستیم
حامد آقاجانی، مدیرعامل «بنیاد فرزانگان محبت ایرانیان» و از داوران نخستین جشنواره «مثبت شصت» از برگزاری آنلاین اختتامیه جشنواره میگوید: «اگر محدودیتهای همهگیری کرونا وجود نداشت و اختتامیه بهصورت حضوری برگزار میشد، قطعا اتفاقهای بسیار خوبی رقم میخورد. مسئلهای که وجود داشت، اینکه محدودیتهای کرونا بر زمان برگزاری اختتامیه جشنواره هم تأثیر گذاشت و ما در حالی که از شهریور ماه آماده برگزاری بودیم و تمام پیشبینیها ازجمله تهیه جوایز صورت گرفته بود، اما به دلیل تعطیلی موزه هنرهای معاصر به علت محدودیتهای کرونایی و همچنین مبتلاشدن چند نفر از دوستان برگزارکننده، اختتامیه جشنواره به تعویق افتاد؛ با این حال و با وجود تمام سختیها به نظرم اختتامیه رضایتبخش بود و توانستیم با برگزیدگان هم تماس برقرار کرده و صحبت کنیم.»
او از لزوم پرداختن به مسئله سالمندان هم صحبت میکند: «با توجه به روند سالمندی جمعیت ایران و انفجار سالمندی که تا بیست سال آینده در کشور بهوجود خواهد آمد، چارهای نداریم که از طریق راههایی از جمله مدیوم هنری، نگرشها و دیدگاهها درباره مقوله سالمندی را در جامعه تغییر دهیم تا به این واسطه از افزایش هزینههای اجتماعی جلوگیری کنیم. متأسفانه در نگاه عامیانه سالمند آدمی فرتوت شناخته میشود و در جامعه، دوران سالمندی را مساوی با بیماری و افتادگی قلمداد میکنند که البته باید این نگاهها اصلاح شود.» آقاجانی ادامه میدهد: «در برگزاری این جشنواره دو هدف عمده داشتیم: یکی اینکه، در بخش آزاد جشنواره دیدگاههای شخصی هنرمندان عکاس درباره سالمندان را متوجه شویم و در بخش ویژه هم به دنبال تغییر نگاه جامعه به مقوله سالمندی از طریق عکس بودیم تا این مسئله را مطرح کنیم که سالمندی بر خلاف برداشت بسیاری از افراد میتواند دورهای همراه با خردمندی و آرامش و زیست بهتر باشد. از آنجایی که واژه سالمند وجه خوبی در جامعه ندارد و حتی افراد این سنین هم از این ترکیب خیلی دل خوشی ندارند، بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی که افراد بالای شصت سال، سالمند تلقی میشوند در عنوان جشنواره هم مثبت شصت را استفاده کردیم که این تغییر نگاه به قشر سالمند از همان عنوان جشنواره آغاز شود.»
مدیرعامل «بنیاد فرزانگان محبت ایرانیان» همچنین درباره برگزاری دورههای بعدی و گسترش آن در بعد پژوهشی و بین المللی اضافه میکند: «از جامعهشناسان و روانشناسانی که میتوانند در حوزه سالمندی دست به قلم شوند و تولید محتوا کنند، دعوت کردیم تا با در اختیار داشتن محتوای موردنظر با عکسها و تجمیع آنها خروجیهای تأثیرگذاری را به مخاطبان ارائه کنیم. دائمیکردن جشنواره و تأثیرگذاری دائمی آن، برنامه دیگر ما در دبیرخانه است تا به مرور بتوانیم با گسترش و پایداری جشنواره به ابعاد بین المللی برگزاری آن هم برسیم.» آقاجانی به مشکلاتی که بر سر راه بین المللی شدن جشنواره وجود دارد هم میپردازد: «مسئله سالمندی مـــوضـــوعـی جــهـانشــمــول اســت. بسیاری از هنرمندان و عکاسان به این مسئله در آثارشان میپردازند و مطمئنا برگزاری جشنوارهای با موضوع سالمندی میتواند نگاههای بسیاری را جلب کند؛ اما در حال حاضر با بودجههای داخلی و بالابودن نرخ ارز در عمل نمیتوانیم انگیزه مادی خوبی برای عکاسان خارجی فراهم کنیم. باید از طریق جذب منابع بیشتر در سالهای آینده به جشنواره ابعاد بین المللی بدهیم.»
اهمیت نگاه شخصی هنرمند در عکاسی کردن و داوری عکس
شهرام احمدزاده ترکمانی، عکاس و مدرس عکاسی و یکی از داوران جشنواره «مثبت شصت»، به داوری وسواسگونه این جشنواره اشاره میکند: «تعداد و کیفیت آثار رسیده در حد خوبی قابل قبول بود و این کار را برای داوری تا حدودی سخت میکرد؛ با این حال با در نظر گرفتن فاکتورهای فراوان و با نوعی دقت و وسواس به انتخاب آثار برگزیده پرداختیم. علاوه بر توجه به مسائل فنی عکاسی مانند ترکیببندی و کادر و نور به مسائلی مانند مرتبط بودن عکس با موضوع یا درونمایههای منعکس شده در آثار هم توجه ویژهای نشان دادیم.» او به مسئله آسیبشناسی جشنوارههای عکاسی هم میپردازد: «واقعیت این است که جشنوارههای عکاسی بهخاطر اقتضاهایی که عکس دارد، بهصورت مرتب برگزار میشود و بسیاری از سازمانها، ارگانها، مؤسسات و انجمنها در موضوعی که فعالیت میکنند نیاز به عکس و بازتاب تصویر جامعه در موضوع مورد نظرشان دارند و یکی از راههایی که به نظرشان میرسد، برگزاری جشنواره عکس است. این تعدد جشنوارهها همیشه از جانب جامعه عکاسی با انتقادهایی روبهرو بوده است. به نظر من مسئله برگزاری جشنوارههای پرتعداد عکس موضوعی نیست که حذفشدنی باشد. این مسئله بخشی از جامعه عکاسی ماست و تعداد زیادی از فعالان عکاسی بهصورت مرتب در این جشنوارهها شرکت میکنند. به نظرم باید با نگاه حرفهایتری قضیه جشنوارهها دنبال شود؛ یعنی به این شکل که جشنوارههای عکس آسیبشناسی شده و فواید و معایب آنها روشن شود تا با کار روی این موارد بتوان به ایدئال در برگزاری جشنوارهها رسید.»
احمدزاده به اهمیت نگاه شخصی هنرمند در خلق اثر هم اشاره میکند: «نگاه شخصی هنرمند مسئله مهمی است. بعضا دنبالهروی عکاسان جوانتر از عکاسان قدیمیتر موجب میشود که آنها از نگاه شخصی خودشان غافل شوند. این عکاسان دنبالهرو فکر میکنند که چون یک نفر چندین جایزه گرفته است باید همان کار را در عکاسی انجام دهند؛ در صورتی که این مسئله دور باطلی است که تنها به تکرار منجر میشود. اگر هر کس به تجربه زیست شخصی و دغدغه شخصی خودش رجوع کند و آن را در آثارش نشان دهد مطمئنا ما با آثار و نگاههای بسیار متنوعی روبهرو خواهیم شد. این مسئله در امر داوری هم حائز اهمیت است و داوران باید با نگاهی مسئولانهتر به بازتعریف خلاقیتها بپردازند و برای جهانهای شخصی و تازه هنرمندان هم ارزش قائل شوند.»
جشنوارهها به بازسازی روحی هنرمندان کمک میکند
پــژمــان نــظــرزاده آبـکنـار، مدرس، نویسنده و پژوهشگر عکاسی و یکی از داوران جشنواره عکس «مثبت شصت»، درباره روند کلی برگزاری جشنواره میگوید: «بهشخصه فکر نمیکردم آثار دریافتی جشنواره تا این میزان کیفیت داشته باشند؛ اما در نهایت عکسهایی که به دبیرخانه جشنواره رسید، کیفیت خوبی داشتند و این موضوع با توجه به تعداد بالای آثار ارسال شده کار داوری را سخت میکرد؛ با این حال در بحث انتخاب آثار برگزیده و رتبههای اول تا سوم اختلاف نظری در داوری وجود نداشت و داوران بر عکسهای برگزیده اتفاق نظر داشتند. این بازخورد و این تعداد عکس با سوژه سالمندان بیانگر این نکته است که نسلی از سالمندان در تمام خانههای ایرانیها حضور دارند و از این طریق عکاسی کردن از این قشر امری میسر و در دسترس است.» او برگزاری چنین جشنوارههایی را روحیهساز میداند: «برگزاری چنین جشنوارههایی در وضعیتهایی مانند همهگیری کرونا میتواند نوعی بازسازی روحیه برای هنرمندان و کارورزان هنر باشد تا در این عرصه خودشان را محک بزنند.» نظرزاده به ادامه یافتن جشنواره هم امیدوار است: «با توجه به کیفیت خوب آثار در این دوره و همچنین استانداردبودن مراحل برگزاری جشنواره از شروع تا اختتامیه به نظرم این رویداد میتواند دبیرخانهای دائمی داشته باشد و دورههای بعدی آن نیز برگزار شود.»
نفرات برگزیده جشنواره
در آیین اختتامیه جشنواره «مثبت شصت» نفرات برگزیده دو بخش ویژه و آزاد معرفی شدند. در بخش ویژه نفرات برتر به ترتیب زیر اعلام شدند:
رتبه اول: پژمان مولایی از اندیمشک؛
نفر دوم: محسن کابلی از گرگان؛
نفر سوم: بابک مهرافشار از اصفهان.
در بخش آزاد هم برگزیدگان به ترتیب زیر معرفی شدند:
رتبه اول: مهرزاد مقصودیان از اصفهان؛
رتبه دوم: افشین آذریان از اصفهان؛
رتبه سوم: خانم آرشیده شاهنگی از تهران.
