قانونی که هم‌پای پرستاران پیر شد و اجرا نشد!

روز پرستار، هرسال مصادف است با دادن وعده‌ووعیدهای بسیار از سوی مسئولان مختلف به این قشر از جامعه؛ قول‌هایی که برخی از آن‌ها برای سالیان سال تنها در حد حرف‌وحدیث باقی می‌مانند و هیچ‌گاه جامه عمل به تن نمی‌کنند؛ از اجرایی نشدن قانون تعرفه‌گذاری خدمات گرفته تا پرداخت به‌موقع کارانه‌ها و اضافه‌کاری‌های آن‌ها. امسال اما شرایط بحرانی کووید19، پرستاران را نسبت به سال‌های گذشته در تنگنا قرار داد و جان برخی را هم گرفت. بااین‌حال، نه‌تنها هنوز معوقه‌ها و پاداش کرونای آن‌ها پرداخت نشده که اقدام نمادین به صدا درآمدن سوت قطارها و کشتی‌ها و… نیز با اعتراض و واکنش منفی برخی از آن‌ها روبه‌رو شد! اقدامی که البته شیوا صفازاده، رئیس هیئت‌مدیره نظام پرستاری و مدیر پرستاری دانشگاه اصفهان، آن را در راستای تقدیر و تکریم پرستاران می‌داند.

امسال بنا به گفته رئیس مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت، در راستای تقدیر از پرستاران و مدافعان سلامت، روز شنبه در اقدامی نمادین رأس ساعت ۲۰، سوت قطارها، کشتی‌ها و زنگ کارخانه‌ها و صنایع به صدا درآمد. این موضوع با واکنش منفی بسیاری از پرستاران و کادر درمان روبه‌رو و همچنین دست‌مایه طنازی در شبکه‌های مجازی شد! این ایده بر چه اساسی شکل گرفته است؟

به صدا درآمدن سوت قطارها و کشتی‌ها در روز پرستار، پیشنهادی بود که از طرف مقامات ارشد کشور در قالب نامه اعلام شد. البته در اصفهان نیز در جلسه شورای تبلیغات اسلامی که به مناسبت روز پرستار برگزار شده بود، درخواست کردیم که ناقوس کلیساها به صدا درآید یا در بیمارستان‌ها به‌صورت نمادین به‌افتخار پرستاران، هم‌زمان نماهنگی مناسب با شأن آن‌ها پخش شود.

اما بسیاری از پرستاران این کار را اقدامی پوپولیستی می‌دانند و اذعان می‌کنند وزارت بهداشت به‌جای طرح چنین پیشنهاد‌هایی بهتر است به مطالبات و معوقه‌های عقب‌افتاده آن‌ها رسیدگی کند!

به هرحال، جامعه به هر نحوی که از پرستاران تقدیر کند و به یاد آن‌ها باشد، قابل‌تقدیر است. قطعا پرستاران مطالبات اصلی دارند که نیازمند برطرف شدن است؛ ولی این نکته هم اهمیت دارد که پرستاران در وهله اول، وظیفه ارائه خدمت به مردم را بر عهده دارند و به همین خاطر، باید تعامل، ارتباط و احترام متقابلی بین پرستاران و جامعه وجود داشته باشد. امسال، بحران کرونا نشان داد که پرستاران نقش بسیار مهمی در مراقبت از بیماران دارند. کووید19 درمان مشخصی ندارد و به همین خاطر هم مراقبت از بیمار که همه هم به آن اذعان دارند، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. مراقبت از بیمار نیز نقطه عطف پرستاری است و آن‌ها تمام تلاش خود را کردند تا با هنر و علم خود به بهترین نحو از بیماران پرستاری کنند؛ ولی در کنار آن انتظار دارند مورداحترام جامعه قرار بگیرند. البته احترام فقط به مسائل مالی مربوط نمی‌شود و ابعاد معنوی مثل شأن و جایگاه پرستاری نیز از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. به همین دلیل حتی اگر در برخی از شهرها میدان یا خیابان یا المانی به نام و یاد پرستاران نام‌گذاری و نصب و از علم و دانش آن‌ها در سیاست‌گذاری‌ها و دانشگاه‌ها استفاده شود، همگی نشان‌دهنده‌شأن و جایگاه پرستاری است.

به مطالبات پرستاران اشاره کردید که یکی از اصلی‌ترین آن‌ها قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری مصوب سال۱۳۸۶ است که هنوز ابلاغ نشده؛ درحالی‌که هر سال با فرا رسیدن روز پرستار این وعده به آن‌ها داده می‌شود که این قانون اجرا خواهد شد. آیا پیگیری جدیدی در این خصوص از سوی نظام پرستاری انجام شده است؟

معاونت و سازمان نظام پرستاری سعی دارد تا این قانون که سال‌های سال است تصویب شده، اما به مرحله اجرا درنیامده، محقق شود و لازمه آن این است که بودجه مجلس مورد پیگیری قرار بگیرد و بر اساس تعرفه‌های تنظیم‌شده تعریف و مشخص و سپس به دولت ابلاغ شود. هنوز اقدام مؤثری دراین‌باره صورت نگرفته است.

یکی دیگر از مطالبات آن‌ها تأخیر در پرداخت معوقاتشان است. برخی از پرستاران می‌گویند از شهریور تا به الان، معوقه‌های آن‌ها پرداخت نشده؛ درحالی‌که دراین‌باره قول‌ها و وعده‌های بسیاری از سوی مسئولان مختلف داده شده است. قرار است این وعده‌ها چه زمانی اجرایی شوند؟

گاهی آنچه گفته شده یا در رسانه‌ها درخصوص مطالبات پرستاران مطرح می‌شود، با فاصله زمانی بسیار زیادی عملیاتی می‌شود یا اینکه آنچه بیان شده، به همان شکل اجرا نمی‌شود. برای مثال، در استخدام پرستاران اگرچه فرایندها و تنظیمات استخدامی‌ها زمان‌بر است؛ ولی سال‌هاست که در رابطه با جذب و فراگیری پرستاران که نتیجه آن ارائه خدمات و مراقبت‌های بیشتر به مردم است، صحبت می‌شود؛ درحالی‌که در خلال بحران کووید19، شاید اصلی‌ترین مسائلی که پرستاران روی آن تأکید داشتند این بود که آن‌ها از حالت شرکتی خارج شوند و به استخدام دولت در بیایند؛ درحالی‌که این روند بسیار طولانی و زمان‌بر بود و بعدازآن نیز تعداد کمی پرستار در استان اصفهان استخدام شدند.

چه تعداد از پرستاران استخدام شدند؟

دو نوبت سهمیه استخدامی به استان اصفهان تعلق گرفت که در هر دو مرحله، زیر 100 نفر استخدام شدند. مرحله نخست از تابستان آغاز و پرستاران همچنان درحال جذب‌شدن هستند و دومین مرحله نیز هنوز اجرایی نشده و نیازمند برگزاری آزمون است. مسلما برای استانی به بزرگی اصفهان، این تعداد بسیار کم است.

اصفهان با چه تعداد کمبود نیرو مواجه است؟

تعداد پرستاران در کل استان اصفهان، 10 هزار نفر است. میانگین کشوری تعداد پرستاران به ازای هر تخت بین 50/1 تا 8/1 است. در اصفهان این میزان در برخی از بیمارستان‌ها زیر یک درصد و در بعضی دیگر 2/1 است. به‌طورکلی میانگین استانی این عدد حدود 1/1 بوده و این نشان‌دهنده نیاز به جذب پرستار است. در دوره کووید19 تعدادی از پرستاران به این بیماری مبتلا شده و از چرخه مراقبت خارج شدند که این موضوع باعث اضافه‌کار سایر همکارانشان شد؛ چراکه این پرستاران، پس از بهبودی نیز همچنان تحت‌تأثیر بیماری خود قرار داشتند و قدرت و توانمندی کافی را که تا قبل از دوران کووید19 داشتند، از دست دادند. به همین خاطر به‌کارگیری نیروهای تازه‌نفس کمک کرد تا این مشکل جبران شود.

شاید به دلیل همین کمبود نیرو است که در دوران کووید19 به پرستاران مرخصی داده نمی‌شد و آن‌ها بیشتر از هر زمان دیگری دچار فرسودگی جسمی و روحی و روانی شدند!

بله، به دلیل این موضوع امکان زیادی برای دادن مرخصی به پرستاران نبود؛ البته در هر زمانی که بیماری تا حدودی افت می‌کرد، سعی می‌شد تا کادر درمان از مرخصی‌ها یا کاهش ساعت‌های کاری خود استفاده کنند تا تجدیدقوایی صورت بگیرد و آن‌ها با توان بیشتری به مراقبت‌های پرستاری ادامه دهند.

به‌تازگی مجوز استخدام 30 هزار پرستار صادر شده است. سهم اصفهان در این آزمون چه تعداد خواهد بود؟

حدودا زیر 100 نفر. البته مقدمات آن فعلا درحال برنامه‌ریزی بوده و قرار است در زمستان آزمون استخدامی برگزار شود که بسیار زمان می‌برد. اما در خصوص مطالباتی که در حوزه مسائل مادی پرستاران قرار دارد، باید توجه داشت که امسال، تمام کشور دچار بحران بوده و بیمارستان‌ها نیز تحت‌تأثیر آن قرار گرفتند؛ چراکه آن‌ها تولیدکننده نیستند و صرفا به ارائه خدمات می‌پردازند و در مقابل خدمتی که به بیماران عرضه می‌کنند، سازمان‌های بیمه‌گر اعتباراتی را در اختیار دانشگاه‌ها قرار می‌دهند و به دنبال آن نیز آن‌ها هم هزینه‌ها و دریافتی پرسنل را پرداخت می‌کنند. در بحران کرونا دانشگاه‌ها نیز از نظر درآمد تحت‌تأثیر قرار گرفتند و وزارت بهداشت سعی کرد با تخصیص بودجه این کمبودها را جبران کند؛ اما باوجوداین، پرداختی‌های کارکنان کاهش یافت. البته تلاش شد در رابطه با معوقه‌های پرستاران به‌روزرسانی انجام شود. در همین راستا معوقه‌های پرستاران در برخی از بیمارستان‌ها تا شهریور پرداخت و مقرر شده تا امروز که مصادف با روز پرستار است، هم معوقه‌ها و هم کارانه پرسنل بیمارستان‌ها تا آخر تابستان تسویه شود.

این وعده‌ها قبلا نیز به پرستاران داده شده؛ به ویژه در روزی که به نام آن‌ها نام‌گذاری شده؛ ولی تا به الان به‌صورت تمام و کمال محقق نشده است!

تلاش شده است تا تأخیر در پرداخت معوقه‌های پرستاران تا حدودی کمتر شود و این اتفاق نیز اکنون افتاده؛ برای مثال، قبلا گاهی پرداختی کارکنان بیش از شش تا هشت ماه طول می‌کشید؛ درحالی‌که اکنون این زمان کمتر شده است. همان‌طور که اشاره کردم، به دلیل بحران کرونا پرداختی‌های کارکنان از لحاظ عدد و رقم، کاهش یافته است. برای جبران این مسئله، البته پرداختی‌های دیگری مثل پاداش کرونا و سختی کار کرونا به پرستاران تعلق گرفت؛ ولی به‌هرحال، همه این‌ها کمک زیادی به کادر درمان نکرد.

اتفاقا یکی از گلایه‌های پرستاران در خصوص همین حق کروناست؛ پاداشی که بعضی از آن‌ها می‌گویند در حد 100 یا 200 هزار تومان بوده و شأن و جایگاه آن‌ها را زیر سؤال برده است. مبنا و اساس پرداخت پاداش کرونا چگونه است و آیا تا زمانی که کووید19 وجود داشته باشد، دانشگاه‌ها موظف به پرداخت این پاداش به پرستاران هستند؟

برای پرداخت حق کرونا دستورالعملی ابلاغ شد که مطابق با آن باید به پرستاران ساعتی 25 هزار تومان پرداخت می‌شد. ولی اعتباراتی که به هر دانشگاهی اختصاص داده شد، این امکان را میسر نکرد تا همین مبلغ به پرستاران پرداخت شود. البته پرستاران در این بازه زمانی از جان‌ودل خدمت کردند و اصلا توقع پاداش و پرداخت‌های مالی را نداشتند و مثل سرباز وطن جنگیدند. در نهایت اگرچه چنین دستورالعمل‌هایی مطلوب بود؛ اما در همکاران حس ناراحتی به وجود آورد. به دلیل اینکه تخصیص‌ها از سمت وزارتخانه مشخص می‌شد، این بودجه‌ها در اختیار بیمارستان‌ها قرار نگرفت که آن‌ها هم بتوانند به کادر درمان خود پرداخت کنند.

آیا ممکن است این پاداش در آینده به حساب پرستاران واریز شود یا به‌طورکلی پرونده آن مختومه شده است؟

تلاش بر این است که تحت هر شرایطی پاداش و سختی کرونا جبران شود و این دیدگاه مسئولان است. تا زمانی که کووید19 وجود داشته باشد به پرستارانی که در این بخش‌ها خدمت‌رسانی می‌کنند، خدمات ویژه ارائه شود.