چرا فرمان تشکیل سپاه از سوی امام خمینی (ره) صادر شد؟

در آغاز شورای فرماندهی هفت نفره‌ای برای این کار تعیین شدند. جواد منصوری، اولین فرمانده سپاه در گفتگویی با اصفهان زیبا در این باره گفته است: «واقعیت قضیه این است که از ابتدای پیروزی انقلاب در فکر تأسیس سپاه بودیم و اولین هسته سپاه را تشکیل دادیم البته دولت موقت نیز گاردملی را تشکیل داد که آقایان دانش منفرد و محسن سازگارا جز آن بودند و در کنار این دو شهید محمد منتظری نیز یک تشکیلات درست کرد، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی هم یک گروه مسلح را انتخاب کرده بود درواقع یک نیازی بود که همه به آن رسیده بودیم لذا چهارتشکیلات به وجود آمده بود که همه در هم ادغام شدند و به عبارتی همه درست می‌گویند که پایه گذار سپاه هستند اما سپاه رسمی و قانونی زیر نظر شورای انقلاب تشکیل شد که گفتند شورای فرماندهی سپاه را شکل دهیم و ما با حکم شهید بهشتی اعضای شورای فرماندهی سپاه شدیم، ما هفت نفر بودیم، اینجانب، عباس آقازمانی، رفیقدوست، بشارتی، کلاهدوز و اسماییلی شمسی و آقای فروتن.. من 2/2/58 فرمانده سپاه شدم البته شورای انقلاب نیز در آغاز حکم همه اعضا را شش ماهه دادند ولی عملاً سر شش ماه تصمیمی گرفته نشد و ما ادامه دادیم.» محسن رفیق دوست اما در خاطرات خود روایت دیگری از تشکیل سپاه دارد که براساس آن، فکر ایجاد نیرویی غیر از ارتش برای دفاع از انقلاب، اولین بار از سوی شهید محمد منتظری مطرح شده است. «اوایل اسفند – احتمالاً 9 اسفند – آیت‌الله بهشتی که برای دیدار حضرت امام به مدرسه علوی آمده بود مرا صدا زد و گفت: حاج محسن، حضرت امام الان حکم تشکیل سپاه پاسداران را زیر نظر دولت موقت به آقای لاهوتی دادند، بهتر است شما هم در این سپاه باشی. بلافاصله به محل جلسه در پادگان عباس‌آباد رفتم. وارد اتاق شدم. دیدم عده‌ای از آقایان ازجمله دانش منفرد آشتیانی، غلامعلی افروز، ابراهیم سنجقی، علی‌محمد بشارتی، مرتضی الویری و چند نفر دیگر حضور دارند. آقای تهرانچی و آقای هاشم صباغیان هم از طرف دولت موقت آمده بودند. کاغذی برداشتم و روی آن نوشتم بسم الله الرحمن الرحیم – سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تشکیل شد: 1-محسن رفیق‌دوست. بقیه هم‌اسم‌هایشان را نوشتند و سپاه پاسداران تشکیل شد. هفت نفر به‌عنوان شورای فرماندهی انتخاب شدند. آقای دانش آشتیانی شد فرمانده سپاه، آقای غلامعلی افروز مسئول امور پرسنلی، آقای محمدعلی بشارتی مسئول اطلاعات، آقای الویری مسئول روابط عمومی و من هم مسئول تدارکات شدم.» یکی از این تشکل‌ها در پادگان جمشیدیه تهران و با حضور جواد منصوری، عباس آقا زمانی (ابو شریف)، عباس دوزدوزانی و ابراهیم حاج محمد زاده تشکیل شد و رابط این گروه با شورای انقلاب مرحوم آیت الله موسوی اردبیلی بود.
گروه دیگر هم، گارد دانشگاه بود که زیر نظر شهید محمد منتظری اداره می‌شد. این گروه که در ارتباط با شهید بهشتی بود، از افرادی که در فلسطین آموزش چریکی دیده بودند تشکیل می‌شد و در کنار آن‌ها برخی افسران ارتش مانند شهید کلاهدوز، شهید نامجو و کتیرایی را نیز برای آموزش نیروها به کار گرفت. حدود ۴ گروه مسلح با یک هدف مشترک به نام حراست از انقلاب شکل گرفته بود که هرکدام از آن‌ها حفاظت از انقلاب اسلامی را وظیفه خود می‌دانستند، اما بروز اختلافات و اصطکاک بین آن‌ها اجتناب ناپذیر می‌نمود؛ لذا ضرورت ادغام این تشکل‌ها و تشکیل یک سازمان منسجم بیش از پیش احساس می‌شد. فرماندهان سپاه از آغاز تاکنون به شرح زیر بودند:
1-جوادمنصوری 2-عباس دوزدوزانی 3-عباس آقا زمانی (ابوشریف)4-مرتضی رضایی 5-محسن رضایی 6-سید یحیی رحیم صفوی 7-عزیز جعفری 8-حسین سلامی
ساختار فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به شکلی است که در رأس آن فرمانده کل قرار دارد. پس از او جانشین یا قائم مقام قرار می‌گیرد و پس از او نیز رئیس ستاد مشترک که به‌طور مستقیم با فرمانده کل در بالا و با فرماندهان نیروهای پنج‌گانه در پایین مرتبط است. فرمانده کل سپاه مستقیماً توسط رهبر انقلاب انتخاب می‌شود و جانشین و فرماندهان ستاد مشترک و نیروها به پیشنهاد فرمانده کل و با تصویب و حکم مقام معظم رهبری انتخاب می‌شوند.