اصول تغذیه مناسب در سالمندی
برای داشتن یک رژیم غذایی مناسب، رعایت تعادل و تنوع در گروههای غذایی مهمترین اصل است. بدین منظور علاوه بر مصرف میزان توصیه شده از هر گروه غذایی در این سنین، تنوع در هر گروه غذایی نیز توصیه میشود.
نیازهای تغذیهای سالمندان
میزان انرژی مورد نیاز در این سنین به علت کاهش فعالیت بدنی و کاهش توده عضلانی کمتر از قبل است. لذا کنترل وزن در این افراد اهمیت دارد. افزایش و کاهش وزن با مشکلات زیادی در این افراد همراه خواهد بود؛ بنابراین حفظ وزن در محدوده طبیعی برای سالمندان ضروری است. پروتئین مورد نیاز در این سنین مانند دوره قبل است؛ این در حالی است که به علت کاهش انرژی دریافتی و تغییر در ذائقه، دریافت آن در سالمندان کمتر از نیاز آنهاست. با توجه به تحلیل بافت عضلانی در این دوره در صورت دریافت ناکافی پروتئینها، روند تحلیل عضلات سریعتر خواهد بود که با ایجاد مشکلات بسیاری در این افراد همراه خواهد بود. دریافت منابع غذایی حاوی پروتئین مانند انواع گوشتها (کمچرب)، تخممرغ، مغزهای خام، حبوبات و لبنیات کمچرب توصیه میشود.نیاز به گروه کربوهیدراتها (مواد نشاستهای) تقریبا نیمی از کل انرژی دریافتی است. با توجه به افزایش ابتلا به بیماریهای مزمن در این سنین، به مصرف کربوهیدراتهای پیچیده مانند نانهای سبوسدار، غلات کامل و عدم مصرف قندهای ساده مانند شیرینیها، نان سفید، قند و شکر توصیه میشود. همچنین مصرف فیبر که بخش عمدهای از آن از غلات کامل و بخش دیگری از مصرف میوهها و سبزیجات بهدست میآید، در این دوره از اهمیت زیادی برخوردار است. از جمله به علت کاهش فعالیت در این دوران و افزایش یبوست برای عملکرد بهتر دستگاه گوارش، مصرف فیبر در رژیم غذایی توصیه میشود. میزان چربی توصیهشده در این دوره مانند قبل است. نکته قابلتوجه در این سنین توصیه به مصرف چربیهای غیراشباع مانند روغنهای گیاهی و محدودیت مصرف چربیهای اشباع مانند روغنهای حیوانی و کره است. باتوجه به افزایش احتمال پرفشاری خون و بیماریهای قلبیعروقی، کاهش میزان دریافت مواد غذایی حاوی کلسترول بالا مانند امعاواحشا (دل و جگر و…)، پوست مرغ و ماهی، چربی گوشتها، کره و روغنهای حیوانی نیز توصیه میشود. کمآبی در این سنین بسیار شایع است که یکی از علل بیحالی در این افراد است. بنابراین مصرف دستکم 8 لیوان آب در روز توصیه میشود. علاوه بر این، تعدد مصرف داروها نیز نیاز به دریافت مایعات در این دوران را افزایش میدهد.
نیاز به برخی از ویتامینها و املاح نیز در این سنین به دلیل کاهش جذب یا ساخت، افزایش مییابد. از این جهت دریافت بیشتر منابع غذایی یا دریافت مکمل آنها توصیه میشود.
کمبود ویتامین دی در این دوره به علت کاهش جذب و ساخت آن شایع است. همچنین باتوجه به محدودیت منابع غذایی حاوی ویتامین دی، مصرف مکمل آن در این سنین توصیه میشود. کمبود ویتامین ب12 نیز در این سنین شایع است؛ بنابراین دریافت کافی منابع غذایی ویتامین ب12 که از منابع حیوانی مانند انواع گوشتها، لبنیات و تخممرغ دریافت میشود، توصیه میشود. در صورت کمبود نیاز به دریافت مکمل آن توصیه میشود. همچنین نیاز به دریافت کلسیم در این سنین به علت کاهش جذب افزایش مییابد. بنابراین مصرف بیشتر گروه شیر و لبنیات در این دوره توصیه شده و در صورت عدم مصرف کافی از این گروه، دریافت مکمل کلسیم توصیه میشود. دریافت ناکافی آهن و روی در سالمندانی که گوشت مصرف نمیکنند، دیده میشود. بنابراین به دریافت کافی منابع آنها مانند انواع گوشت و تخممرغ، مغزها و سبزیهای برگ سبز تیره توصیه میشود. در صورت کمبود، نیاز به دریافت مکمل است. همچنین دریافت کافی منابع ویتامینهای گروه ب بهخصوص ب 9 و 6 و 12 به علت اثرات کاهش هموسیستئین خون توصیه شده است. در این سنین افزایش هموسیستئین شایـع اســـت کــه بـه پــرفـشــاری خــون و بیماریهای قلبیعروقی مربوط میشود. بنابراین مصرف منابع این ویتامینها مانند سبزیها، میوهها و گوشتها به میزان توصیه شده لازم است.
مکملیاری آری یا خیر؟
درصورت استفاده از تمام گروههای غذایی به میزان توصیه شده و ایجاد تنوع در برنامه غذایی روزانه دریافت مکملها ضرورتی ندارد. به علاوه مصرف خودسرانه مکملها میتواند سبب مسمومیت شود. بنابراین مقدار دریافت مکملها باید با توجه به مقدار آنها در رژیم مصرفی و نیاز سالمندان توسط پزشک و متخصص تغذیه توصیه شود. باوجوداین، مصرف برخی از مکملها مانند ویتامین دی به دلیل عدم امکان دریافت آن از طریق رژیم غذایی و کاهش جذب و ساخت آن در سالمندان ضروری است. در کل رژیم غذایی در دوران سالمندی از اهمیت ویژهای به جهت بهبود کیفیت زندگی در این افراد برخوردار است. بنابراین با رعایت یک رژیم متعادل و متنوع و درصورت لزوم استفاده از مکملهای مورد نیاز و همچنین انجام فعالیت بدنی کافی میتوان ناتوانی و وابستگی در این دوران را به حداقل رساند و عمرطولانی با کیفیت بالای زندگی را تجربه کرد.
