سرمایهگذاری در کشت پیاز طی سالهای گذشته مانند سرمایهگذاری در بازار سرمایه رونق گرفته بود و درست زمانی که سرمایهگذاران رؤیای سودهای نجومی را در خواب میدیدند، پیاز نیز مانند بورس سقوطی تاریخی داشت.
معاون بازرگانی سازمان مرکزی تعاون روستایی در اینباره گفت:
«وزارت جهاد کشاورزی هر سال سطح تولید را تحت عنوان سطوح ابلاغیه کشت به استانها ابلاغ میکند،
متأسفانه امسال کشاورزان سطوح ابلاغی وزارت جهاد کشاورزی را رعایت نکردند و این محصول با مازاد بر نیاز داخل تولید شد.»
برآوردهای اولیه از کشت 600 هزار تن پیاز مازاد خبر میدهد.
سود نجومی کشت پیاز طی سالهای گذشته و انعکاس آن در نشریات مختلف با رشد سرمایهگذاران در این بخش همراه بود.
سود کشت پیاز آنقدر بالا بود که در تعدادی از روستاهای دور افتاده نجفآباد اتومبیلهای چند میلیاردی پورشه و مازراتی تردد میکردند
و با افزایش تقاضا برای ورود به این حوزه ناگهان پیاز دو هزار تومانی نیز مانند شاخص دو میلیونی بورس زمین خورد و ضرر سنگینی برای سرمایهگذاران بر جا گذاشت.
سرمایهگذاری پیازی
روستاهای اطـراف نـجـفآبـــاد به خصوص بخش فیلور، مهد پرورش پیاز در اصفهان هستند و طی سالهای گذشته کشت پیاز در این منطقه به صورت خــاصــی انــجــام میشــد.
واسطهها با بخش اعظمی از کشاورزان قراردادهای بلندمدت نوشته بودند و محصول آنها را قبل از شروع کشت میخریدند، سپس سرمایهگذاران با قیمت بالاتری پیاز را از واسطه خریداری میکردند.
در فصل برداشت، واسطهها محصول هر خریدار را به انبار منتقل میکردند تا در زمان دلخواه شخص خریدار در بازار بفروشد.
وحید فاضلی یکی از دلالهای فعال در منطقه فیلور در این رابطه اظهار کرد:
«ما اینجا بورس پیاز راه انداختهایم تا هر کس با هر مبلغی بتواند پیاز پیشخرید کند. شخصی یک تن پیشخرید میکند و شخص دیگری صد تن!»
قیمت پیشخرید سالانه توسط واسطهها مشخص میشود؛ ولی قیمت نسبت به بازار کمتر است.
طی دو سه سال گذشته نیز قیمت پیشفروش پیاز کیلویی 800 تا هزار تومان بود.
خریداران پس از برداشت منتظر زمان مناسب میماندند و سپس پیاز را با قیمت چند برابری واسطههای بازار میوه و ترهبار میفروختند.
سود پیشخرید پیاز در هر کشت به 300 تا 500 درصد میرسید و به همین دلیل در جادههای خالی روستاهای نجفآباد،
اتومبیلهای میلیاردی اروپایی شروع به تردد کردند و این با تقاضای بیشتر برای پیشخرید پیاز همراه بود.
پیاز دوهزار تومانی شاخص دو میلیونی
وحید فاضلی، واسطه فعال در پیشفروش پیاز، درباره کشت گذشته افزود:
«همهجا تبلیغ شد که سود پیاز خوب است، مردم عکس ماشینهای ما را در شبکههای اجتماعی برای یکدیگر میفرستادند، برای کشت قبلی تقاضا باور نکردنی بود.»
پاییز و زمستان گذشته مردم هجومی باورنکردنی برای پیشخرید پیاز بهاره داشتند. فاضلی در اینباره گفت:
«قیمت پیشفروش پیاز را به دو هزار تومان رساندیم ولی باز هم تقاضا بود، ما و همکاران قدیمی از ترس حتی یک کیلو پیاز پیشخرید نکردیم و سطح زیر کشت را افزایش دادیم.»
معاون بازرگانی سازمان مرکزی تعاون روستایی نیز با تأیید این ادعا که پیاز کشتشده خارج از برنامه بود، میگوید:
«طبق آمار حدود ۶۰۰ هزار تن پیاز مازاد برداشت شده است و اگر ما حدود ۱۰۰ هزار تن از این محصول را مدیریت کنیم بازار تنظیم میشود؛ بهطوری که زیانی متوجه کشاورز نمیشود.»
گزارشها از زیان سنگین کشاورزان در بخشهای مختلف کشور و منطقه فیلور حکایت دارد؛
بااینحال آن دسته از کشاورزانی که پیاز خود را پیشفروش کرده بودند، زیان خاصی ندیدهاند.
با افزایش عرضه پیاز در بازار قیمت عمده آن طی چند هفته حتی به حدود 200 تومان رسید تا افرادی که 200 میلیون تومان پیاز خرید کرده بودند،
با مبلغ 20 میلیون تومان از این عرصه خارج شوند. یکی دیگر از واسطههای پیشفروش پیاز در منطقه فیلور دراینباره گفت:
«ما کسانی را داریم که تا 500 میلیون تومان ضرر کردهاند و کسی را ندیدهام که بتواند حتی پول خودش را خارج کند.»
همه ضرر کردند جز واسطهها
گفتوگو با واسطههای فیلور نشان میدهد پیاز چندانی برای کشت قبلی پیشخرید نکرده بودند و زیانی نبردهاند.
خاشعی یکی از این واسطهها میگوید: «هر زمانی مردم سمت چیزی هجوم میآورند شما کنار بکشید، ماشین خارجی یا همین بورس را دیدید؟
ما هم وقتی دیدیم مردم برای پیشخرید هجوم آوردهاند کنار کشیدیم، به بچههای قدیمی هم گفتیم شما نخرید و تازهنفسها بیشترین زیان را بردند.»
پیاز کشت قبلی قابل انبار کردن نیست و با وجود اینکه تعدادی از پیازداران به انبار و نگهداری آن اصرار داشتند،
سرانجام راضی به فروش پیاز با مبلغ پایینی شدند تا پیاز فیلور یک کشت تلخ برای سرمایهگذاران رقم بزند.
