طراحی بخشی از هنر سازماندادن فضای کالبدی است که با رشتههای مختلف علمی و هنری مانند برنامهریزی شهری، معماری و منظرسازی، مهندسی فنی، مهندسی ترافیک و حملونقل روانشناسی، جامعهشناسی و اقتصاد سروکار دارد و در عین حال با سیاست و فرهنگ نیز ارتباط پیدا میکند. پس میبینیم که دامنه فعالیتش بسیار گسترده است. طراحی شهری، فرایند طراحی و شکلدهی خصوصیات فیزیکی شهرها، شهرکها و روستاها و برنامهریزی برای ارائه خدماتشهری به ساکنان و بازدیدکنندگان است. اگرچه این گرایش نسبت به معماری با موضوعاتی در مقیاس بزرگتر سروکار دارد، اما نمیتوان آن را به عنوان یک زمینه تحقیق و طراحی کاملا جدا از هم درنظر گرفت، زیرا کیفیت یکی به کیفیت دیگری بستگی دارد. برخلاف معماری که فقط روی ساختمانها به صورت انفرادی تمرکز میکند، طراحی شهری با مجموعه ساختمانها، زیرساختها، خیابانها، مناطق عمومی، محلهها و مناطق و تمام شهر سروکار دارد که هدف آن ساخت محیطی عادلانه، زیبا، کارا و پایدار است.
طراحی شهری مناسب آن نوع از طراحی است که با موضوعات و دغدغههای حیاتی شهر و شرایط بنیادی انسانی و طبیعی در ارتباط است و بنابراین بر مفهوم شهر بیش از مفهوم طراحی تکیه دارد. طراحی شهر با شناخت شهر آغاز شده و با پاسخ به پرسشهایی در رابطه با چگونگی کارکرد شهر، نحوه شکلگیری تحولات در شهر و نحوه مداخلات سازنده یا مخرب در شهر ادامه مییابد.
از سوی دیگـــــــــر، طراحی شهـــــــری با شهروندان و ایجاد رضایت، انگیزه و آگاهی آنان نیز سروکار دارد که خود مستلزم نگاه اجتماعی، فرهنگی و انسانی به این مقوله است. بنابراین طراحی شهری پیوند و پلی است میان انسان، شهر و کالبد آن که نگاه همهجانبه و عمیق طراحان شهری را در تحقق اهداف عملکردی، معنایی و کالبدی شهر، طلب میکند. بر این اساس، طراحی شهری ملموسترین و محسوسترین فعالیتی است که میتواند ارزشها، خواستها و هدفهای یک جامعه را تحقق بخشیده و نقش فعال، سازنده و هدفمند خود را در جامعه به نحو مؤثری به انجام رساند.
طراحی شهری اهداف مختلفی را در راستای حل مسائل شهرهای معاصر دنبال مینماید. این اهداف دامنه وسیعی را در بر میگیرند که برخی از آنها شاملِ توانمندسازی و انسجام اجتماعی اقشار محروم، توسعه اقتصادی، احیای نواحی مرکزی شهر، پایداری زیستمحیطی، بالابردن کارایی کاربریها و ایجاد تنوع در فضاهای شهری با هدف ایجاد محیطهای شهری غنی، سالم، ایمن و سرزنده ونیز توسعه اجتماعی است. پشت همه پروژههایی که در اصفهان اجرا میشود دفتر فنی و طراحی شهرداری اصفهان وجود دارد که چیدمان و طرح پروژه را به عهده دارد.
مدیرکل دفتر فنی و طراحی شهرداری اصفهان گفت: در مسیر فرایند اجرای طرحهای عمرانی، پس از سیاستگذاری و پیشبینی در برنامههای پنجساله و بودجههای سالانه، در ابتدای هرسال پس از اولویتبندی در چهار دوره سهماهه، همه پروژهها در مرحله طراحی قرار میگیرند.
سعید کورنگ بهشتی افزود: قبل از شروع طراحی، همه آمار و اطلاعات و نیازهای طرح، یعنی مهندسی خواستهها، با هماهنگی حوزه بهرهبردار تهیه شده و در اختیار طراح قرار میگیرد. با طراحی فاز یک طرح و تشکیل جلسات کمیته فنی، همه ابعاد کلی طرح توسط تمامی بخشهای ذیربط در شهرداری ارزیابی میشود و پس از هماندیشی کامل و تصویب طرح در کمیته فنی، درصورت نیاز به کمیسیون تصویب نیز ارسال و با حضور معاونان شهردار و رؤسای کمیسیونهای تخصصی شورای شهر، جمعبندی میشود و سپس مرحله دوم طراحی شامل تهیه نقشههای اجرایی و برآورد انجام و جهت اجرا به حوزه معاونت عمرانی و دیگر حوزهها ابلاغ میشود.
به گفته او، در این دوره چهارساله و در سالهای اول که تعداد طرحهای ابلاغی در یک سال حدود 200 طرح بوده با بهبود روشها و پیگیری مستمر و از همه مهمتر انگیزه تلاش و همدلی فزاینده در بین کارشناسان طراحی در هر سال افزایش چشمگیری در عملکرد مشاهده میشود؛ به شکلی که در سالهای آخر دوره، به ترتیب آمار 350 و 430 طرح در سال حاصل فعالیت همکاران طراح بوده است.
بهبود روشها و اصلاح ساختار
مدیرکل دفتر فنی و طراحی شهرداری اصفهان خاطرنشان کرد: ماهیت سازمانی مجموعه از اقدامات بسیار مهمی است که در خصوص ساختار و فرایندها در این دوره انجام شد، به نوعی که طی 18 سال از بدو آغازبهکار سازمان طراحی به لحاظ تشکیلاتی، کاملا غیر قانونی شکل گرفته بوده و همواره از سوی استانداری و وزارت کشور این موضوع تاکید میشده است، ولی اقدامی نمیشده است، لیکن در این دوره مطابق با چارت مصوب وزارت کشور با عنوان ادارهکل دفتر فنی و طراحی تغییر ساختار داده شد و تمامی ارکان آن نیز مطابق قانون، شکلگرفت.
طراحیهای ترافیکی و عبورومرور شهری و حملونقل
کورنگ بهشتی تصریح کرد: با توجه به بیشترین دغدغههای شهر اصفهان در خصوص مباحث ترافیک، آلودگی، خشکسالی و لزوم حفظ و گسترش فضای سبز، بیشتر پروژههای طراحیشده نیز مستقیما برطرفکننده مشکلات مذکور هستند. به نوعی که هرسال بیش از 60درصد از پروژهها، مربوط به بهبود عبورومرور و حملونقل و ترافیک است. در همین راستا حداقل تعداد 17 تقاطع غیر همسطح با مساحت پلسازی 90 هزارمترمربع، 25کیلومتر مسیر BRT و تعداد 40 ایستگاه BRT، تعداد 90 خیابان با طول بالغ بر 60 کیلومتر و همچنین پایانههای حملونقل عمومی در برنامه طراحی شهرداری قرار داشته است. او اضافه کرد: پروژههای تقاطع شهید سردار سلیمانی، تقاطع آفتاب، تقاطع شهید آیتاله غفاری، تقاطع فرزانگان، تقاطع شهید کشوری، توسعه تقاطع زندان و همچنین شهید ستاری، پارکینگ زیر سطحی توحید و ادامه خیابان توحید و تعداد زیادی از دیگر تقاطعهای غیر همسطح در مسیر رینگ حفاظتی، بخشهای زیادی از مسیر رینگ در شمال و شرق اصفهان، پایانههای صفه و قدس و صدها پروژه کوچک و بزرگ دیگر تنها بخشی از اقدامات انجام شده در این مجموعه است.
طراحی در زمینه خدمات شهری
مدیرکل دفتر فنی و طراحی شهرداری اصفهان در تشریح اقدامات انجام شده در حوزه خدمات شهری اظهار کرد: در این مجموعه برای حل مشکل خشکسالی و بهبود وضعیت فضای سبز، علاوه بر طراحی دهها پارک کوچک و بزرگ، موضوع استحصال آبهای خاکستری (پساب) نیز در برنامه بوده است و در این دوره بالغ بر 80 کیلومتر خطوط انتقال آب و تعداد 16 مخزن ذخیره با ظرفیت بالغ بر 17 هزار مترمکعب طراحی شده و به مرحله اجرا رسیده است. همچنین تعداد 40 ساختمان سرویس بهداشتی در نقاط مختلف شهر و حداقل تعداد 6 ایستگاه جدید آتشنشانی همچون ایستگاههای خداداد امینی، شهید آیتالله غفاری، چهارباغ پایین، روشنشهر، اطشاران و میدان حج و همچنین مراکز خدماتی از جمله مرکز نگهداری حیوانات بیسرپرست، ساختمان مرکز کنترل ترافیک، محل نگهداری معتادان و مواردی از این قبیل نیز تنها بخشهایی از طرحهای خدماتی تهیهشده را شامل میشود که عمدتا به مرحله اجرا نیز رسیده است.
طراحی در زمینههای فرهنگی و ورزشی و دیگر مجموعهها
کورنگ بهشتی تصریح کرد: درخصوص پروژههای فرهنگی و ورزشی نیز دهها طرح بزرگ و کوچک تهیه شده از جمله سالن اجتماعات گلستان شهدا، مجموعه فرهنگی ورزشی شهید کشوری، طرح بزرگ خانه کودک، مجموعههای فرهنگی حسینآباد، حصه، رسالت، محتشم کاشانی، اطشاران، کتابخانه سپاهانشهر، اندیشکده شهیدبهشتی و چند طرح در مجموعه تخت فولاد و تعداد زیادی از طرحهای کوچک و بزرگ فرهنگی و ورزشی و سالنهای چند منظوره طراحی شده و به اجرا رسیده است. او گفت: از دیگر پروژههای تأثیرگذار در چهره شهر میتوان به تعداد 140طرح پیادهروسازی به طول 100کیلومتر و تعداد 40 مورد پارکسازی و چند پروژههای پل عابر پیاده، میادین متعدد طرحهای هدایت آبهای سطحی نیز اشاره کرد که طراحی شده و به مرحله اجرا رسیده است.
برنامههای سال 1400
مدیرکل دفتر فنی و طراحی شهرداری اصفهان با اشاره به اینکه در سال 1400 نیز مطابق بودجه تعداد 288 پروژه در برنامه طراحی قرار گرفته است، خاطرنشان کرد: امسال هم مطابق سالهای گذشته با افزایش خواستههای مردمی در طول سال و در مراحل اصلاح بودجه این عدد نیز افزایش پیدا خواهد کرد. همه فعالیتهای ذکرشده توسط مجموعه کارشناسی چهلنفره اداره کل طراحی انجام شد؛ در شرایطی که در 4 سال گذشته بالغ بر 30درصد از کارشناسان و کارکنان در این اداره کل، بازنشست شده و بدون جایگزین از مجموعه رفتهاند و از سویی در برخی پروژههای خاص نیز از همکاری گروههای مهندسی مشاور خبره استفاده شده است.
طراحی در شرایط کرونا و محدودیتهای منابع انسانی
کورنگ بهشتی گفت: در طول این دوره مدیریتشهری و بهخصوص در سالهای پایانی به رغم مواجهشدن با مشکلات و محدودیتهای ناشی از شیوع بیماری کرونا و کاهش نیروی انسانی با برنامهریزی کامل و تعریف فرایندهای متناسب با شرایط، منظمترین جلسات آنلاین در تماممدت و بدون وقف تشکیل و با اثربخشترین شیوههای دورکاری، بیشترین آمار عملکرد در طول تاریخ تشکیل حوزه طراحی در شهرداری اصفهان در طی سال 1399 رقم خورد.
