درحال حاضر سیتیسنتر، دانشگاههای صنعتی و اصفهان و تعدادی از مشترکان خانگی و آموزشوپرورش بهصورت داوطلبانه این طرح را عملیاتی کردهاند که نتایج آن مورد تأیید و موفقیتآمیز بوده است. این برنامه اجرایی فقط تصفیه و بازمصرف آب روشویی و حمام اماکن مسکونی را شامل میشود که در شهر اصفهان متوسط 40 تا 45درصد مصرف آب خانگی را تشکیل میدهد.
آییننامه آب خاکستری
توجه به آب خاکستری در قانون توسعه مصرف بهینه آب شهری و روستایی مصوب سال 94 و آییننامه مــصــوب سال 96 مـــطــرح شــد. مدتی قبل کارگروه بازچرخانی آب خاکستری اصفهان با حضور نماینده آبفا، نــظاممهنــدســی، شهرداری، محیطزیــســت و بـهــداشت استان تشکیل شد و آنها با توجه به قوانین بالادستی یادشده، برنامه اجرایی تصفیه و بازچرخانی آب خاکستری در اصفهان را تدوین کردند. در این آییننامه آبفا، شهرداری، نظاممهندسی ساختمان، معاونت بــهــداشــت دانــشــگاه علومپزشکی اصفهان و محیطزیست وظایفی را بر عهدهدارند.سرانه مصرف آب خانگی در استان 154 لیتر برای هر نفر در شبانهروز است که باید به کمتر از 130 لیتر برسد. به نظر میرسد اجرای این طرح بتواند سرانه موردنظر را عملیاتی کند.
به گفته شیرین طغیانی، رئیس کمیــسیــون عــمــران، مــعــماری و شهرسازی، این آییننامه دو سال قبل در این کمیسیون مطرح شد. پیگیریهای معاونت شهرسازی با همکاری سایر نهادهای استان، مثل اداره بهداشت و نظاممهندسی ساختمان به اصلاح آییننامه منجر و درنهایت در کمیسیون عمران با تأکیدهایی به تصویب رسید. این تأکیدها که در جلسه علنی شورای شهر نیز مصوب شد، عبارتاند از: متقاضیان پروانه ساختمانی گروه «ج» بهصورت اختیاری و گروه «د» بهصورت الزامی باید این آییننامه را اجرا کنند. مصوبهها و مجوزهای لازم و اخذ نظر کمیسیون ماده پنج باید انجام شود.
برای بررسی و پیشبینی راهکارهای اجرای بهتر این طرح، کارگروه دســـتــگاههــای مــتــولــی ازجمــلــه مــعــاونــت شهــرسازی و معماری، ســـازمــان نــظاممهنــدسی، شرکت آبــفــا، اداره محیطزیست و اداره بهداشت تشکیل شود. اجرای این طرح در ساختمانهای موجود با اولویت ساختمانهای عمومی و دولتی بررسی شود؛ همچنین آنالیز هزینههای طرح برای ارائه به شهروندان و سرمایهگذاران ساختمانی تهیه شود.فتحاله معین، رئیس کمیسیون پایش و نظارت، معتقد است که میزان مصرف انرژی در این طرح باید محاسبه شود؛ چراکه امکان دارد برق مصرفی و هزینههای جانبی با هزینه صرفهجویی ناشی از اجرای این طرح برابری کند. او تأکید میکند که پشتیبانی و خدمات پس از اجرای این طرح مهم است و به همین دلیل پیشنهاد میشود با اتاق اصناف هم جلساتی برگزار شود.
علیرضا نصر اصفهانی، رئیس شورای شهر، میگوید: «مدیریت شهری تجربه اجرای طرحهایی مثل شوتینگ ساختمانی و انرژی خورشیدی را داشته و با توجه به کمبود آب باید به صرفهجویی و بهینهسازی مصرف آب هم توجه شود. پیشنهاد میکنم ابتدا این طرح برای ساختمانهای موجود، بهخصوص تعدادی از ادارهها، اجرا و معایب و محاسن آن بررسی شود. نصیر ملت، نایبرئیس شورای اسلامی شهر اصفهان، بر بررسی هزینه و فایده این طرح تأکید میکند. او پیشنهاد میکند جهت استقبال از این طرح برای بعضی از عوارضتخفیف داده شود؛ همچنین برای برخی از شرکتهای دانشبنیان بهمنظور طراحی و ساخت ابزار موردنیاز این طرح اقدام لازم انجام و از تجربه کشورهای دنیا هم استفاده شود.
یک پروسه دوساله
آنچه دو هفته قبل در شورای شهر به تصویب رسید، دو سال قبل کلید خورده بود. شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان مهر 98 اعلام کرد که با انعقاد تفاهمنامهای با سازمان نظاممهندسی ساختمان استان، پروژه تصفیه و بازچرخانی آب خاکستری در ساختمانها را در دستور کار قرار داد.طبق قانون توسعه و بهینهسازی آب شرب شهری و روستایی، سازمان نظاممهندسی ساختمان با همکاری شرکت آب و فاضلاب و سازمان محیطزیست، مرکز بهداشت و معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان مکلف شدند برنامه اجرایی تصفیه و بازچرخانی آب خاکستری را تدوین کنند. این آییننامه در ۱۲ بخش تهیه شد که طبق ماده ۷ آییننامه مذکور شرکتهای آب و فاضلاب شهری و روستایی مکلف میشوند پس از تأییدیه نظاممهندسی ساختمان در شهرها و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در روستاها برای نصب تأسیسات بازچرخانی آب در ساختمانها اقدام کنند. تبصره 7 آن نیز به تخفیف ۲۰ درصد کارمزد دفع فاضلاب اشاره دارد.اصفهان با اقلیم خشک ازجمله استانهایی است که با کاهش بارندگی روبهرو بوده و تنش آبی را تجربه کرده است.برای برونرفت از تنش آبی و سازگاری با کمآبی، مدیریت مصرف آب یکی از راهکارهای مؤثر است. تصفیه، بازچرخانی و استفاده مجدد از آب خاکستری یکی از راهکارهای اصلی مدیریت مصرف آب محسوب میشود.
۶۰ تا ۸۰درصد مصرف آب در یک خانه به آب خاکستری تبدیل میشود؛ بنابراین واضح است که استفاده مجدد از آب خاکستری میتواند تأثیر چشمگیری بر کاهش مصرف آب داشته باشد.آبی که پس از استفاده، در تماس با فضولات انسانی نباشد، به آب خاکستری تبدیل میشود. مطابق مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان، تأسیسات بهداشتی، آب غیرآشامیدنی تحصیلشده از پساب خروجی از روشویی، سینک ظرفشویی، وان، زیردوشی، لگن یا ماشین رختشویی آب خاکستری است. باوجود تأکید بر استفاده مجدد از آب خاکستری تا دو هفته قبل، دستورالعمل یا برنامه اجرایی برای آن ابلاغ نشده بود.
طرح، ضمانت اجرایی میخواهد
اجرای طرحی که بهطور حتم بر قیمت ساختمانهای نوساز میافزاید و هزینهای را به ساختمانهای فعلی تحمیل میکند، به ضمانت اجرایی و مشوق نیاز دارد. اگر حمایتها و اجبارهای شهرداری، نظاممهندسی، محیطزیست و معاونت بهداشتی استان نباشد، روند اجرای این طرح با مشکل مواجه میشود. بهطور حتم پس از گذشت چند سال از اجرای آن و انجام فرهنگسازیهای لازم و آشنایی مردم با مزایای این طرح، شهروندان بهصورت خودجوش از آن استقبال خواهند کرد؛ اما قدمهای ابتدایی به تدبیر، اجبار و البته حمایت نیاز دارد.مدیریت شهری با چکشکاری و تصویب طرح بازچرخانی آب خاکستری، جدیت خود را نشان داد و حالا نوبت ادارهها و سازمانهای زیرمجموعه وزارت نیرو است که تخفیفهایی را برای آببها، دفع فاضلاب و نصب کنتور ارائه دهند تا شهروندان و سرمایهگذاران برای نصب دستگاههای لازم تشویق شوند. شهرداری و نظاممهندسی هم با ارائه مشوقهایی در هنگام ساخت میتوانند بهرهبرداران را حمایت کنند. حلقه بعدی تولیدکنندگان، فروشندگان و تعمیرکاران تجهیزات موردنیاز هستند که باید مسیر را هموار کنند. عدم وابستگی تجهیزات به واردات و جهشهای قیمتی بهواسطه تغییر نرخ ارز، مشوق دیگری است که مصرفکنندگان را به نصب تصفیهکنندههای خانگی، ترغیب میکند.
