نقض حریم خصوصی بیماران تخلف است

 ماجرا فقط به همین موضوع ختم نشد. زمان ویزیت، منشی بیماران را به صورت گروهی داخل می‌فرستاد؛ برای مثال، شش نفر هم‌زمان داخل می‌رفتند. پزشک یک نفر را ویزیت می‌کرد و باقی به تماشا می‌نشستند تا نوبتشان برسد. در این میان برخی نیز با همراه خود به اتاق دکتر می‌رفتند.» این موضوع نه‌تنها فاطمه که خیلی از بیماران دیگر را آزار می‌داد؛ اما «کسی به پزشک یا منشی اعتراض نمی‌کرد. همه فقط زیر لب غر می‌زدند.» نوبت به فاطمه که رسید، اما حاضر نشد که با باقی بیماران داخل اتاق پزشک برود: «از منشی خواستم که تنها ویزیت شوم، چون بیماری زنانه داشتم و دلم نمی‌خواست در حضور دیگران برای دکتر شرح حال بدهم. معذب می‌شدم. اما منشی با بی‌اعتنایی گفت همین است که هست. نمی‌خواهی پولت را می‌دهم برو پیش دکتر دیگر.» فاطمه می‌گوید اول کمی مردد مانده، ولی بعد عطای رفتن نزد دکتر را به لقایش بخشیده: «به نظرم دکتری که به کوچک‌ترین حقوق بیمارش احترام نمی‌گذارد، هرچقدر هم که کارش خوب باشد نباید پیشش رفت.»

سکوت در برابر نقض حریم خصوصی

 اگرچه خیلی از بیماران، به‌ویژه بیمارانی که به پزشکان زنان و زایمان مراجعه می‌کنند، تجربه‌ای مشابه به فاطمه دارند، اما معمولا بسیاری از آن‌ها به این موضوع اعتراض نمی‌کنند و ترجیح می‌دهند سکوت کنند. مریم، 25ساله از تجربه نقض حریم خصوصی‌اش می‌گوید: «در یکی از بیمارستان‌های دولتی جراحی انجام دادم. صبح زمانی که پزشک همراه با چند دانشجوی پرشکی برای تعویض پانسمان آمد، بدون اینکه به من مهلت بدهد لباسم را کنار زد. پرده تخت کشیده نشده بود و اتاق پر از آدم بود. خیلی احساس بدی داشتم.» سمیرا نیز در این باره می‌گوید که برای معاینه سرطان پستان به یکی از مراکز درمانی دولتی رفته بودم. بیمارها به صورت گروهی داخل اتاق پزشک می‌رفتند. دانشجوهای رشته پزشکی کنار دکتر ایستاده بودند و پزشک در حین معاینه برای دانشجویانش توضیح می‌داد. واقعا آن روز اذیت شدم. از نظر روحی و روانی به هم ریختم و احساس ناامنی کردم. این موضوع باعث شد تا مدت‌ها نزد دکتر زنان و زایمان نروم.

بیماران به حق و حقوق خود آگاه نیست

 نقض حریم خصوصی بیماران، به‌ویژه در مطب پزشکان، این روزها به وفور دیده می‌شود، اتفاقی که به گفته یکی از پزشکان به دلیل کمبود وقت است: «بعضی از پزشکان متخصص آنقدر سرشان شلوغ است که برای صرفه‌جویی در وقت مجبور هستند بیماران را گروهی ویزیت کنند. اگر بیماران یاد بگیرند که برای هر بیماری نیاز نیست به پزشک متخصص مراجعه کنند، شاید این مشکل برطرف شود.» اگرچه برخی از پزشکان به حفظ حریم خصوصی بیماران توجه چندانی نمی‌کنند و خود بیماران نیز از آن، معمولا آگاهی ندارند، اما مرضیه سراییان، رئیس کمیسیون بانوان کانون وکلای دادگستری اصفهان در گفت‌وگو با «اصفهان‌زیبا» می‌گوید: «حریم خصوصی بیمار بسیار مهم است و در دنیا بسیار مورد توجه قرار گرفته؛ به همین دلیل نیز قوانین و اعلامیه‌های خارجی در این‌باره وجود دارد. همچنین در کشور ما هم مهم‌ترین چیزی که وجود دارد، منشور حقوق بیمار است که در آن صراحتا به حریم خصوصی و لزوم رعایت آن توجه شده است.» این منشور در سال ۱۳۸۱ برای اولین بار در ایران تدوین و از سوی معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ابلاغ شد. به گفته این وکیل دادگستری، براساس قانون هرگونه آیین‌نامه‌ای که از سمت وزارتخانه تدوین و ابلاغ شده باشد، لازم‌الاجراست. بنابراین اگر پزشکی برخلاف آن عمل کند، متخلف شناخته می‌شود و این تخلف از سوی نظام پزشکی قابل پیگیری است؛ البته این اتفاق زمانی می‌افتد که بیماران آگاهی لازم را در این باره دریابند. این حقوق باید نهادینه شود تا اگر نقض قوانین رخ داد، بیماران آن را پیگیری کنند. اینگونه که او ادامه می‌دهد: نقض حریم خصوصی بیماران بیشتر در خانم‌هایی که دارای بیماری زنانه یا باردار هستند، مصداق پیدا می‌کند. در همین باره، محسن مصلحی، قائم‌مقام و معاون پشتیبانی و رفاهی سازمان نظام پزشکی اصفهان نیز به «اصفهان‌زیبا» می‌گوید: «نقض حریم خصوصی بیماران از چند جنبه قابل بررسی است. براساس بند “د” ماده قانون تشکیل سازمان نظام پزشکی، حفظ و حمایت از حقوق بیماران جزء وظایف اصلی این سازمان است. همه پزشکان نیز سوگند یاد می‌کنند که این اصل را رعایت کنند. راهنمای عمومی اخلاق حرفه‌ای هم که توسط شورای عالی نظام پزشکی تدوین و ابلاغ شده بر حقوق بیمار از جمله حفظ اصرار و حریم شخصی آن‌ها تاکید کرده و مواردی را هم که مردم گزارش کنند، به آن رسیدگی می‌کنند.»

پزشکان متخلف نقره داغ می‌شوند

اینگونه که این عضو سازمان نظام پزشکی ادامه می‌دهد: «وزارت بهداشت و درمان نیز استانداردهایی را به تمامی مراکز درمانی ابلاغ کرده است که براساس آن پزشکان متخصص در یک بازه زمانی چه تعداد بیمار را در چه شرایط و امکاناتی می‌توانند ویزیت کنند. بنابراین پزشکان هم از نظر اخلاقی و هم از نظر رعایت استانداردها باید به رعایت این اصول پای‌بند باشند و در غیر این صورت، تخلف کرده‌اند و به آنها تذکر داده می‌شود.» به گفته این پزشک، نقض حریم خصوصی بیماران در رشته زنان و زایمان زیاد است، چون حجم مراجعات به آن‌ها بیشتر و نوع بیماری نیز از تنوع بیشتری برخوردار است؛ برای مثال، برخی از بیماران برای کنترل بارداری به این پزشکان مراجعه می‌کنند و بعضی دیگر به دلیل بیماری‌های زنان.
قائم‌مقام و معاون پشتیبانی و رفاهی سازمان نظام پزشکی اصفهان با اشاره به عدم رعایت نظام ارجاع سطح‌بندی خدمات در مراکز درمانی تصریح می‌کند: «این موضوع باعث می‌شود تا تعداد بسیار زیادی از بیماران به متخصصان و فوق تخصصان مراجعه کنند؛ درحالی‌که باید توسط پزشک عمومی ویزیت شوند و اصلا نیازی به مراجعه به متخصصین ندارند. این مسئله باعث می‌شود تا برخی از پزشکان تا پاسی از شب مطب خود را باز نگه دارند.