تله تصاویر !

به گزارش اصفهان زیبا؛ حالا چند سالی است که گوشی‌های تلفن همراه به دوربین‌های کوچکی برای ثبت تصاویر تبدیل شده‌اند که افراد در موقعیت‌ها و اماکن مختلف به دست می‌گیرند تا لحظه‌به‌لحظه زندگی شان را ثبت کنند.

کافی است نگاهی به دور و بر خود بیاندازید تا با انبوه افرادی مواجه شوید که در اماکن مختلف از اتوبوس و تاکسی گرفته تا کافه‌‌‌ و پارک و رستوران و … گوشی به دست دارند و از خود عکس می‌گیرند و آن را در فضای مجازی به اشتراک می‌گذارند.

عاشقان عکاسی با گوشی تلفن همراه، همه جا هستند و در هر فضا و هر مکانی شروع به عکاسی می‌کنند؛ بدون اینکه توجهی به حفظ حریم شخصی افراد داشته باشند.

بسیاری از شهروندان می‌گویند بارها به جاهای مختلفی مراجعه کرده‌اند که افراد بدون اجازه و احترام به حریم شخصی آنها شروع از آنها عکس گرفته‌اند.

نگار، یکی از همین افراد است؛ زنی حدود 42 ساله. می‌گوید نزدیک به ایام عید برای رنگ کردن موهایش به آرایشگاه مراجعه کرده است: «پس از اینکه کار رنگ موهایم تمام شد، آرایشگر از من خواست که از آن عکس بگیرد تا صرفا به عنوان نمونه کار به مشتری‌هایش نشان دهد.

من هم پذیرفتم، البته به شرط اینکه به هیچ عنوان آن را در اینستاگرام قرار ندهد. او هم پذیرفت و قول داد که چنین کاری نمی‌کند.»

نگار می‌گوید هنوز پایش به خانه نرسیده بود که «خیلی اتفاقی دیدم خانم آرایشگر عکس من را بدون اجازه استوری کرده است!

درحالیکه اصلا قرار نبود چنین کاری انجام دهد. بلافاصله با او تماس گرفتم و خواستم نه تنها استوری که عکس‌هایی که از من گرفته را پاک کند. زیر بار نمی‌رفت!

می‌گفت روزانه از هزاران مشتری عکس می‌گیرند و آن را در فضای مجازی منتشر می‌کنند و هیچ کدام از آنها هم محدودیتی برای این کار ندارند.

من، اما به هیچ عنوان تمایلی به انتشار عکسم در فضای مجازی نداشتم؛ همین هم باعث شد تا دیگر به هیچ عنوان به کسی اجازه گرفتن عکس را ندهم.»

سپیده نیز تجربه مشابه‌ای دارد؛ دختر جوان 27 ساله‌‌ای که به تازگی جشن عروسی‌اش را برگزار کرده است.

می‌گوید: «عکاس مراسم یکی از دوست‌های قدیمی‌ام بود و اصلا به خاطر همین هم او را انتخاب کرده بودم. خلاصه که از ابتدا تا انتهای جشن او با ما بود و عکاسی کرد.»

چند روز بعد، اما سپیده با دیدن عکس‌های عروسی‌‌اش در صفحه اینستاگرام عکاس جا خورد:

«دوستم بدون اینکه به من بگوید عکس‌ها را به عنوان نمونه کار گذاشته بود. باورم نمی‌شد! به دوستی اعتماد کرده بودم که این کار را انجام داده بود. حالا شما فکر کنید، عکس ها منتشر شده و خیلی‌ها هم آنها را دیده بودند.

از طرف دیگر همسرم هم حسابی از این کار شاکی شد و تصمیم به شکایت داشت که با هزار و یک خواهش من منصرفش کردم؛ متاسفانه این روزها خیلی از آتلیه‌‌داران و آرایشگرها بدون اجازه اقدام به انتشار تصاویر خصوصی افراد در فضای مجازی می‌کنند؛ بدون اینکه به عواقب این کار فکر کنند.»

الهه هم می‌گوید مشابه چنین مشکلی در باشگاه ورزشی برایش رخ داده است: «در سال‌های قبل، آوردن گوشی همراه به باشگاه ممنوع بود. حالا، اما بسیاری از افراد به محض پا گذاشتن به سالن، گوشی دست‌شان می‌گیرند و شروع به گرفتن عکس می‌کنند.

درست است که افراد از خودشان عکس می‌گیرند، اما مساله اینجاست که دورتا دور سالن، آیینه است و وقتی آنها عکس می‌گیرند، خواه یا ناخواه باقی افراد نیز با لباس‌های نامناسب در کادر تصویر قرار دارند. بارها در این باره به افراد مختلف تذکر داده‌ام، اما معمولا گوش نمی‌دهند.»

انتشار تصاویر خصوصی افراد بدون اجازه جرم است

عدم رعایت حقوق افراد در اماکن مختلف، حالا تبدیل به یک معضل شده است که برای برخی از شهروندان دردسرهایی هم ایجاد می کند. این درحالی است که براساس قوانین، انتشار تصاویر خصوصی افراد بدون اجازه جرم به شمار می‌آید.

حسن پوربافرانی، وکیل پایه یک دادگستری و همچنین مدرس دانشگاه در این باره به «اصفهان زیبا» می گوید: احترام به حریم شخصی افراد موضوعی اخلاقی است که در قوانین نیز به آن اشاره شده است و در بسیاری از کشورها نیز به آن توجه ویژه ای می شود.

او در ادامه گفت و گویش به ماده ۷۴۵ قانون مجازات اسلامی استناد می‌کند و می‌گوید:«این ماده مربوط به افشای اسرار خصوصی و خانوادگی از طریق سامانه های رایانه ای یا مخابراتی است. اگر کسی بدون رضایت فرد دیگری، صوت، تصویر، فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را به نحوی منتشر کند یا در دسترس دیگران قرار دهد که منجر به ضرر یا عرفا موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از ۹۱ روز تا یک سال محکوم خواهد شد.»

او می‌گوید: «در این قانون البته به یک شرط مهم اشاره شده و مجازات را منوط به هتک حیثیت یا ضرر افراد دانسته است.»

به گفته او، ماده ۵ قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت‌های غیرمجاز می‌کنند، مجازات مرتکبان جرائمی مثل استفاده از آثار مستهجن برای تهدید، اخاذی یا هر منظور نامشروع، تهیه فیلم یا عکس از محل‌های اختصاصی بانوان بدون پوشش مناسب و تکثیر و توزیع آن، و تهیه مخفیانه فیلم یا عکس مبتذل از مراسم خانوادگی و اختصاصی دیگران و تکثیر و توزیع آن را مشخص می‌کند.

این مجازات شامل دو تا پنج سال حبس، ده سال محرومیت از حقوق اجتماعی و هفتاد و چهار ضربه شلاق است.

در برابر تصاویر افراد مسئولیم

سرهنگ علی محمد رجبی، رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری پلیس فتا، در خصوص انتشار تصاویر خصوصی در فضای مجازی و راهکارهایی در مواجهه با آن به رسانه‌ها می‌گوید: به طور کلی تصاویری که اجازه دسترسی به آن‌ها را به کسی نداده‌ایم، تصاویر خصوصی ما محسوب می‌شوند.

این تصاویر می‌تواند در یک گفت‌وگوی خصوصی برای کسی فرستاده شده باشد یا از طریق هک شدن تلفن همراه به دست آمده باشد. باید در نظر داشته باشیم که در قبال تصاویری که از دیگران دریافت می‌کنیم، مسئولیتی حقوقی داریم و باید از آن‌ها مراقبت کنیم.

به گفته او، یکی از دلایل اهمیت مراقبت از تصاویر خصوصی این است که امروزه آن‌ها بخشی از زندگی ما بوده و به صورت مداوم با آن‌ها درگیر هستیم. لو رفتن این تصاویر باعث می‌شود که دیگران به نوعی وارد زندگی شخصی ما بشوند. در ادامه این موضوع می‌تواند چالش‌هایی از جمله مشکلات روحی و روانی و حتی طلاق را به دنبال داشته باشد.

اینگونه که این مسئول می‌گوید: نکته قابل توجه این است که ممکن است تصاویری منتشر شود که ۱۰ سال بعد از آن‌ها بر علیه ما استفاده شود. برای مثال انتشار عکس‌های قدیمی یک شخص می‌تواند تبعات اجتماعی مخربی را برای وی در پی داشته باشد. باید در نظر داشته باشیم که ما تنها مسئول عکس‌های خود نیستیم.

برای مثال انتشار عکس‌های دست جمعی بدون اجازه از افرادی که در آن حاضر هستند، به نوعی نقض حریم خصوصی دیگران نیز تلقی می‌شود. او در ادامه در رابطه با چگونگی انتشار عکس‌های خصوصی می‌گوید: یکی از بارزترین دلایل سهل‌انگاری است. برای مثال زمانی که عکسی را اشتباها در گروهی می‌فرستیم، یعنی در این خصوص دچار سهل انگاری شده‌ایم. همچنین بعضا تصور ما از حریم خصوصی اشتباه است.

برای مثال بر این باوریم که انتشار عکس در صفحه اینستاگرامی که خصوصی است، یعنی ما از خطر مورد سو استفاده قرار گرفتن به دور هستیم، در صورتی که ما حتی به درستی دنبال‌کنندگان خود را نمی‌شناسیم.