پس از سرعتگرفتن واردات واکسن به کشور، فرایند واکسیناسیون روی غلتک افتاد؛ اتفاقی که به گفته مسئولان وزارت بهداشت بهطور چشمگیری بر کاهش میزان ابتلا به کرونا و همچنین مرگومیرهای ناشی از این بیماری تأثیر داشت و سبب خروج کشور از پیک پنجم و وضعیت قرمز در بسیاری از استانها شد. حالا، اما براساس اعلام وزارت بهداشت تزریق دز سوم واکسن برای برخی از گروههای هدف، ازجمله افراد بالای 60 سال، آغاز شده است؛ اقدامی که گفته میشود بهمنظور پیشگیری از ورود به موج ششم کرونا و همچنین افزایش سطح ایمنی بدن است. اما آیا برای رسیدن به ایمنی جمعی، همه جامعه باید دز بوستر واکسن را دریافت کنند؟ تزریق دز بوستر با چه فواصل زمانی باید انجام شود و آیا این روند ادامهدار خواهد بود؟ محمدمهدی امین، معاون بهداشتی و رئیس مرکز بهداشت استان، در گفتوگو با «اصفهانزیبا» به این پرسشها پاسخ میدهد. آنطور که او میگوید، دریافت دزهای بوستر به شرایط جامعه و همچنین نحوه رفتار ویروس کرونا بستگی دارد.
در حال حاضر چه کسانی در اصفهان مشمول دریافت دز سوم واکسن هستند و این افراد برای دز سوم مجاز به دریافت چه واکسنهایی هستند؟
سنین بالای 60 سال که واکسنهای سینوفارم و برکت و بهارات دریافت کردهاند، چهار تا شش ماه بعد از نوبت دوم میتوانند مشابه همان واکسن را بهعنوان دز سوم خود دریافت کنند؛ اما جانبازان بالای 50درصد، سالمندان ساکن آسایشگاهها وافراد حاضر در مراکز توانبخشی، بیماران خاص و کادر درمان نیز شش ماه بعد از دریافت دز دوم واکسن میتوانند برای تزریق دز بوستر اقدام کنند؛ همچنین افراد بالای 60 سالی که واکسن آسترازنکا و اسپوتنیک تزریق کردهاند هم برای دز سوم پس از شش ماه میتوانند واکسن پاستوکووک پلاس یا آسترازنکا را دریافت کنند؛ البته واکسن پاستوکووک پلاس هنوز وارد بازار نشده و قرار است در آیندهای نزدیک این واکسن وارد بازار شود.
اگر واکسن آسترازنکا در دسترس افراد نباشد یا ورود واکسن پاستوکووک پلاس به بازار به طول بینجامد، افراد باید چه کار کنند؟ آیا امکان جایگزینی واکسن وجود دارد؟
در حال حاضر، ذخیره مناسبی از واکسن آسترازنکا در کشور موجود است و مشکلی در این باره وجود ندارد؛ ضمن اینکه بهتدریج وزارت بهداشت این مسئله را بررسی میکند و با توجه به واکسنهای داخلی و خارجی موجود، راهحلی برای آن پیدا میکند؛ برای مثال، تا همین چند وقت پیش، بحث تزریق دز بوستر پس از شش ماه از دریافت دز دوم مطرح بود؛ اما بررسیها نشان داد که ایمنی بدن افرادی که واکسن دریافت کردهاند، کمتر از شش ماه کاهش مییابد؛ بنابراین دستورالعمل جدیدی صادر شد که افراد پس از گذشت چهارماه از دریافت دز دوم، برای تزریق دز سوم مراجعه کنند. از سوی دیگر، انستیتو پاستور نیز اعلام آمادگی کرده که به زودی واکسن پاستوکووک را به بازار تزریق میکند تا همه بتوانند آن را دریافت کنند. جایگزینی واکسنها براساس دستورالعملهای وزارت بهداشت است؛ برای مثال، تا پیش از این در رابطه با دز سوم واکسن اسپوتنیک مشکلاتی وجود داشت؛ اما اکنون براساس دستورالعمل وزارت بهداشت، افراد بالای 60 سالی که دو دز از این واکسن را دریافت کردهاند، میتوانند دز سوم خود را واکسن پاستوکووک یا آسترازنکا بزنند. بنابراین اکنون مشکلی در این باره وجود ندارد و امکان جایگزینی آن وجود دارد.
آیا نیاز است برای رسیدن به ایمنی مطلوب، همه افراد جامعه دز سوم واکسن را دریافت کنند؟
این مسئله دو بعد فردی و اجتماعی دارد. افرادی که دو دز واکسن را دریافت کردهاند، چهار تا شش ماه پس از تزریق باید برای دریافت دز سوم واکسن اقدام کنند؛ به این دلیل که پس از گذشت چند ماه از دریافت واکسن، ایمنی بدن کاهش پیدا میکند؛ بنابراین گفته میشود که افراد پس از گذشت چهار تا شش ماه برای دریافت دز سوم واکسن مراجعه کنند تا ایمنی بدن به سطح مطلوب برسد و از ورود مجدد به پیکهای بعدی کرونا جلوگیری شود.
آیا کسانی هم هستند که نباید دز سوم واکسن را دریافت کنند و تزریق این واکسن میتواند برای آنها خطرناک باشد؟
خیر؛ فقط افرادی که به کرونا مبتلا هستند، باید تا بهبودی کامل صبر کنند؛ سپس برای دریافت واکسن اقدام کنند.
در اوایل عرضه واکسن به بازار، گفته میشد امکان دریافت دو دز متفاوت برای برخی از واکسنها وجود دارد. آیا این ادعا اکنون به اثبات رسیده است؟
استفاده از دو دز متفاوت واکسن تابع دستورالعملهای خاصی است؛ برای مثال، همانطور که اشاره کردم، دو دز واکسن اسپوتنیک با یکدیگر متفاوت بودند؛ درحالیکه برخی از واکسنها دزهای مشابهی داشتند. جایگزینی دزهای دریافتی واکسن باید براساس دستورالعملهای وزارت بهداشت صورت گیرد، دستورالعملهایی که در همه پایگاههای واکسیناسیون موجود است.
آیا ممکن است حتی پس از تزریق دز سوم واکسن، به تزریق دزهای بوستر دیگر نیز نیاز باشد؟
بله؛ احتمال این موضوع هم وجود دارد. درواقع نیاز به دزهای دیگر واکسن بسته به شرایط و وضعیت کرونا در کشور است. تزریق دزهای یادآور تا زمانی که جامعه به سطح ایمنی کامل برسد، نیاز است. فعلا دز سوم تزریق میشود؛ اما ممکن است دریافت دزهای یادآور دیگر در فواصل چهارماهه نیاز باشد.
آیا دزهای بوستر امکان مقاومت در برابر جهشهای مختلف ویروس را دارند؛ به ویژه اکنون که صحبت از گونه جدید کرونا به نام «امیکرون» مــیشــود؟ آیا مــمــکـن است واکسنهای موجود نتوانند در برابر این گونه، ایمنی ایجاد کنند؟
احتمال جهش ویروس و شیوع سویههای دیگر وجود دارد؛ اما تجربه مواجهه با کرونا در دو سال گذشته، نشان داده است، زمانی که دزهای بوستر به افراد تزریق میشود، سطح ایمنی بدن دریافتکنندگان به حد رضایتبخشی میرسد. درواقع دزهای یادآور میتوانند از شدت بیماری و آمار مرگومیر بهطور چشمگیر بکاهند.
به تازگی پاستور ادعا کرده که افراد زیر 18 سال که هر دو دز واکسن خود را پاستور دریافت کردهاند، نیازی به دریافت دز یادآور واکسن پاستوکووک ندارند. آیا این ادعا قابلاعتماد و منطقی است؟
فعلا اولویت دریافت دز سوم واکسن با افراد بالای 60 سال است که چهارماه از دریافت دز دوم آنها گذشته باشد. واکسیناسیون 12 تا 18سالهها به تازگی شروع شده است و آنها هنوز به نوبت دریافت دز سوم نرسیدهاند؛ پس باید منتظر دستورالعمل وزارت بهداشت در این باره بود.
تاکنون چه تعداد از اصفهانیها دز سوم واکسن خود را دریافت کردهاند؟
تا به الان در اصفهان بیش از 40هزار و 66 نفر دز سوم واکسن را دریافت کردهاند.
ممکن است در صورت استقبال اصفهانیها برای دریافت دز سوم واکسن، اولویتهای بیشتری اعلام شود؟
خیر، مراکز واکسیناسیون در استان اصفهان، تابع دستورالعملهای وزارت بهداشت در رابطه با تزریق دز سوم واکسن هستند.
