نــفــسهــای ســخــت و سنگینی که شهروندان اصفهانی هرساله از ماه آغازین پاییز مبتلای آن هستند، روشنترین دلیل بر اثبات آلودگی هوای شهر اصفهان است؛ موضوعی که روزبهروز برشدت آن افزوده میشود و دغدغهها و نگرانیهای بیشتری را برای آینده این شهر رقم میزند. این موضوع در بیستمین جلسه علنی شورای ششم شهر اصفهان نیز موردبررسی قرار گرفت.
در این جلسه، مدیرکل محیطزیست استان اصفهان به ارائه گزارشی از وضعیت فعلی آلودگی هوای اصفهان پرداخت و گفت: «سازمان ملل طی مطالعاتی، مشکلات زیستمحیطی ایران را در پنج عامل آب، آلودگی هوا، تخریب خاک، مصرف بیرویه انرژی و انقراض و ازدسترفتن تنوع زیستی خلاصه کرده است؛ معضلهایی که در حال حاضر کشور را مورد تهدید جدی قرار داده و در اصفهان نیز خود را در قالب معضل آب، تنوع زیستی و خاک نسبت به سایر نقاط کشور نشان داده است.»
ایرج حشمتی بابیان اینکه حرکت در راستای توسعه پایدار بر چهار شرط استوار است، توضیح داد: «نخست اینکه، باید فعالیتها جنبه اقتصادی داشته باشد؛ دوم اینکه، نباید باعث تخریب محیطزیست و منابع طبیعی شود؛ سوم اینکه،نباید برهمزننده نظم اجتماعی باشد و چهارم اینکه، نباید حقوق نسلهای آتی را پایمال کند که متأسفانه در استان اصفهان اصول توسعه پایدار در دو دهه گذشته رعایت نشده است.»
او افزود: «در حال حاضر حدود 70درصد از صنایع استان در 6درصد از مساحت جغرافیایی استان است و 75درصد جمعیت استان نیز در همین شعاع 50 کیلومتری ساکن هستند که 100 واحد گچ، 50 واحد قیر سنتی، 350 واحد آجر و 500 واحد ریختهگری سنتی در آن مشغول به فعالیت هستند. از 12هزار شهرک صنعتی 60هزار هکتار در این محدوده قرار دارد.»
او توزیع نامتوازن صنایع در استان اصفهان را معضل دیگری دانست و گفت: «در برخی از شهرهای استان اصلا توسعه صنعتی نداریم و در برخی از شهرها این توسعه بسیار زیاد است. بیشتر بارگذاری هم روی اصفهان بوده و چون صنایع از تمهیدهای زیستمحیطی مناسب استفاده نکردهاند، بیشترین آلودگی در کلانشهر اصفهان ایجادشده است.»
550 واحد صنعتی آلاینده در استان اصفهان فعالیت دارد
مدیرکل محیطزیست استان اصفهان از فعالیت 550 واحدصنعتی آلاینده در استان اصفهان خبر داد و گفت: «از این تعداد، 495 واحد در شعاع 50 کیلومتری شهر اصفهان قرار دارند.» او افزود: «بر اساس قانون تمامی صنایع آلاینده باید یکدرصد از تولید درآمد سالیانه خود را بهعنوان عوارض آلایندگی پرداخت کنند؛ درحالیکه آخرین آمار از سال 97 نشان میدهد کارخانههای آجر در حاشیه شهر اصفهان میزان پرداختی بسیار ناچیزی داشتهاند. این واحدها گاز زیادی استفاده میکنند، یارانه فراوانی میگیرند و تمهیدهای زیستمحیطی را رعایت نمیکنند.»
عبورومرور یکمیلیون خودرو و 600هزار موتورسیکلت در اصفهان
حشمتی با اشاره به معضلهای حوزه حملونقل و ترافیک در ارتباط با آلودگی هوای اصفهان، از رفتوآمد بیش از یکمیلیون خودرو و 600 هزار موتورسیکلت غالبا فرسوده در اصفهان خبر داد و گفت: «یک موتورسیکلت معادل پنج برابر یک خودرو آلودگی دارد؛ همچنین اصفهان رکورددار مصرف گازوئیل در کشور است که منجر به تشدید عوارض آلایندگی میشود.»
فعالیت 486 هکتار واحد کارگاهی غیرمجاز
فعالیت 486 هکتار واحد کارگاهی غیرمجاز در اصفهان موضوع دیگری بود که او با اشاره به آن گفت: «سازمان محیطزیست بخشی از مجموعه کارگاهی را برای ساماندهی صنوف به شهرداریها واگذار کرده است؛ اما متأسفانه اینها تبدیل به شهرکهای خودخواسته شدهاند و آلودگی زیادی ایجاد میکنند. سازمان بازرسی باید بررسی کند که چرا چنین شده است.»
اصفهان کمترین میزان بارش در بین کلانشهرهای کشور را دارد
اینکه اصفهان کمترین میزان بارش در بین کلانشهرهای کشور را دارد، مسئله دیگری بود که مدیرکل محیطزیست اصفهان با اشاره به آن، گفت: «اصفهان در میان حدود هفت کلانشهر کشور دارای کمترین میزان بارش است؛ درحالیکه مسئولان دیگرشهرها تأکید دارند اصفهان باید هماندازه با سایر شهرها مازوت بسوزاند! آنها میگویند خون مردم اصفهان رنگینتر از مردم دیگر شهرها نیست؛ درحالیکه نمیدانند سهم اصفهان از تولید کشور چقدر است، صنایع استراتژیک کشور در اصفهان است، اقلیم استان اصفهان بهعنوان یک ناحیه خشک تابآوری برای سوخت مازوت ندارد و میزان شدت آلودگی در استان بیش از دیگر استانها است؛ چراکه متأسفانه در دهههای گذشته برخی مسائل پنهان شده است؛ بنابراین امروز فکر میکنند اصفهانیها زیادهخواه هستند!»
افزایش 45درصدی روزهای آلوده اصفهان نسبت به سال گذشته
حشمتی با ارائه آماری از روزهای پاک و آلوده در اصفهان گفت: «روزهای آلوده در سال 1400 نسبت به سال 99 افزایش 45درصدی داشته است؛ همچنین وضعیت کیفی هوای استان اصفهان نسبت به سایر شهرها بسیار بدتر است. اصفهان در سال 98 دارای 102 روز، تهران 88 روز، مشهد 85 روز و تبریز 21 روز آلوده بوده است؛ درحالیکه امامجمعه محترم شهر تبریز اخیرا گفته است چرا در اصفهان مازوت سوخته نمیشود؟! اگر بدانند وضعیت هوای اصفهان چگونه است اینطور نمیگویند.»
او خاطرنشان کرد: «اصل 50 قانون اساسی درباره محیطزیست، حفاظت از محیطزیست برای نسلهای آتی را یک وظیفه عمومی میداند؛ درحالیکه در اجرای قانون هوای پاک خوب عمل نشده است. باید کاری کنیم که مسئولیت اجتماعی همه دستگاهها دوچندان شود و از این کلاف سردرگم خارج شویم.»
مرگ 29هزار ایرانی در سال بر اثر آلودگی هوا
در ادامه این نشست، دکتر «محسن سلیمانی»، مجری طرح «منشأیابی و سهمبندی ذرات معلق هوای شهر اصفهان و اولویتبندی کانونهای مولد آنها»، از سوی دانشگاه صنعتی اصفهان به تشریح نتایج این پروژه پرداخت و تأکید کرد که این دستاوردها اطلاعات مفیدی را در اختیار همه دستگاهها قرار میدهد.
او گفت: «کشور ما بهعنوان یکی از مناطق بحرانی درزمینه ذرات معلق شناخته میشود و بر اساس آمار بهداشت جهانی بیش از 29هزار نفر در کشور مستقیما بر اثر این ذرات میمیرند و تعداد زیادی نیز به بیماریهای مختلف مبتلا میشوند.»
این استاد دانشگاه، ذرات «پیام دو» را مهمترین عامل آلودگی هوای اصفهان دانست و تأکید کرد: «در پروژه مذکور درباره نقش منابع ایجاد این ذرات، سهم آنها و 50 نقطه در شهر اصفهان و پیرامون آن که آلوده به این ذرات هستند، تحقیقشده است.» به گفته او، فعالیتهای صنعتی و حملونقلی، منابع غیراحتراقی، آلایندههای گازی و خودروهای فرسوده، بهویژه کامیونها، از منابع جدی ایجاد آلودگی هستند که در این میان بیشترین سهم از آن صنایع آجر و سیمان، ریختهگری و ذوب فلزات
است. سلیمانی افزود: «اگر حتی از مصرف مازوت در اصفهان جلوگیری کنیم، فقط کمک میکند که وضعیت بدتر نشود.»
او از ارائه راهکارهای کنترل کاهش آلودگی هوا در پژوهش موردنظر خبر داد و گفت: «این راهکارها در سه بخش رویکردی، فناوری و مدیریت قانونی تعیین شده است. برخی از آنها شامل از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، جـابــهجایــی صنــایــع آلوده، بهبود تکنولوژی، وضع قوانین و مقررات جدید و… است.»
کاهش آلودگی هوا در برنامه اصفهان 1405 لحاظ شده است
پسازآن معاون برنامهریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان، توجه به معضل آلودگی هوا را از مؤلفههای مهم برنامه اصفهان 1405 دانست و گفت: «یکی از اهداف سهگانه ما توسعه حملونقل عمومی، کاهش تردد ناوگان بار در داخل رینگ، حفظ سرانه فضای سبز اکولوژیک و کاهش آثار نامطلوب دفع پسماند است.»
سعید ابراهیمی افزود: «شهرداری بهتنهایی نمیتواند این حوزه را مدیریت کند و سایر دستگاهها باید در تدوین و اجرا با آن همکاری کنند.»
معاون حملونقل و ترافیک شهرداری اصفهان نیز از اجرای طرحهای نرمافزاری در این زمینه از سوی شهرداری خبر داد و گفت: «سرویسهای ناوگان ادارههای بیرون از شهر نیز در حال اصلاح هستند.» حسین حقشناس از شورا خواست تا متناسب با این سیاستها مدیریت شهری را حمایت کند.
