این تنها بخشی از مشکلاتی است که مانع از رونق صادرات سنگ اصفهان شده است. احمدرضا بصیری، مشاور کمیسیون معدن اتاق بازرگانی اصفهان در گفتوگو با اصفهانزیبا از چالشهای تأمین مواداولیه، موانع رونق تولید سنگ در اصفهان و سنگاندازیهایی که مانع از رونق صادرات سنگ اصفهان شده است، میگوید.
حجم صادرات سنگ اصفهان چقدر است و به کدام کشورها صادرات داشتیم؟
بیشترین صادرات سنگ ساختمانی فراوریشده به عراق است. روال به این صورت است که بازرگان عراقی به ایران میآید و سنگ اصفهان را به ریال خریداری کرده و خارج میکند. آماری که توسط گمرک اعلام میشود به عنوان آمار صادرات سنگ، دقیق نیست. آماری که گمرکات اعلام میکنند از ارزش واقعی که به فروش میرسد بیشتر است. با این حال میتوان گفت که بیش از 85 درصد صادرات سنگ فراوریشده به عراق است.
صادرات سنگ اصفهان در سال جاری نسبت به سال گذشته چه میزان افت داشته است؟
صادرات سنگ در سال 2021 نسبت به سال 2020 حداقل 30 درصد کاهش یافته است. شرایط کرونا در دنیا باعث شده مصرف کاهش پیدا کند و پروژههای ساختمانی در دنیا متوقف شود. کرایههای حمل و نقل بینالمللی افزایش یافته است.
خبرهایی شنیده شد مبنی براینکه برخی کشورها سنگ خام اصفهان را خریداری کرده و پس از فراوری صادر میکنند. به نظر شما صادرات سنگ فراوریشده برای اصفهان سودآوری بیشتری در مقایسه با صادرات سنگ خام دارد؟
یک دیدگاه این است که اگر سنگ خام صادر نکنیم، تقاضا برای سنگهای فراوریشده بیشتر میشود. ولی واقعیت این است که بازار سنگ خام با بازار سنگ فراوریشده متفاوت است. به عقیده بنده صادرات سنگ خام نباید ممنوع شود؛ بلکه باید حمایتهای لازم انجام شود تا تولید سنگ خام افزایش پیدا کند. تولید مواد معدنی پایین است و سنگهای خام در بازار داخل تقاضا ندارند و صادر میشوند.
طی سالهای گذشته اتاق بازرگانی اصفهان روی راه اندازی شرکتهای مدیریت صادرات تأکید داشت. این شرکتها توانستند کمکی به افزایش صادرات سنگ اصفهان بکنند؟
تعداد افرادی که به اروپا صادرات سنگ داشتند حتی به 20 نفر هم نمیرسد. از سوی دیگر هزینههای بازاریابی بالاست. متأسفانه تعداد بازرگانانی که در سطح بینالمللی فعالیت داشته باشند کم است و هزینههای بازاریابی هم زیاد است. برخی مباحثی که مطرح میشود فقط در حرف شیرین است. کوچکمقیاس بودن صنایع سنگ باعث میشود که نتوان دفاتر بازرگانی در کشورهای خارجی تأسیس کرد. یا باید کارخانههای بزرگ سنگ راهاندازی کرد یا اینکه شرکتهای تولیدکننده باید با هم شراکت کنند و کنسرسیوم تشکیل شود که متأسفانه کارگروهی در ایران جواب نمیدهد و تعداد افرادی که در سطح بینالمللی بتوانند رایزنی و مدیریت کنند کم است. با این حال برای رونق صادرات سنگ اصفهان به همت اتاق بازرگانی اصفهان تفاهمنامهای بین اتاق و ایمیدرو منعقد شده است تا دفاتر خارجی ایمیدرو در اختیار تولیدکنندگان سنگ قرار گیرد.
برای رونق صادرات سنگ اصفهان چه پیشنهاداتی دارید؟
رفع تحریمها و ایجاد مراودات بینالمللی، رفع محدودیتهای نقل و انتقال بانکی، فعالشدن دیپلماسی اقتصادی در سطح کلان، فعالشدن استارتاپ ها در صنعت سنگ، تکمیل زنجیرههای تولید بین معدن، کارخانه و بخش فروش و بازرگانی، حمایت از شرکتهای صادراتمحور، تعریف و تربیت مدیران بازرگانی، حمایت دولتی از صادرات، ایجاد مشوقهای صادراتی، حمایت از نوسازی ماشین آلات معدنی. یکی از مشکلات برای صادرات سنگ اصفهان این است که قیمت تولیدی سنگ در مقایسه با قیمتهای جهانی بالاتر است. در ایران بیش از 90 درصد تولیدات سنگ در داخل مصرف میشود؛ ولی در ترکیه بیش از 90 درصد تولیدات صادر میشود.
به استارتاپ های فعال در حوزه سنگ اشاره کردید. فعالیت استارتاپهای معدنی و فعال در زمینه صنعت سنگ در اصفهان را چطور ارزیابی میکنید؟
تعداد این استارتاپها انگشتشمار است و با قدرت فعالیت ندارند. هنوز استارتاپ های فعال در این حوزه مانند سایر استارتاپها رشد پیدا نکردهاند.
به نوسازی ماشینآلات معدنی اشاره کردید. باتوجه به قیمت بالای ماشینآلات معدنی، وظیفه نوسازی با دولتیهاست یا با فعالان بخش خصوصی؟
دولت در تمام دنیا ریلگذار است. متأسفانه نگاه دولت به ماشینآلات معدنی مانند نگاه به خودرو است. گرفتن عوارض و مالیات برای واردات ماشینآلات معدنی مشکلساز است. در حوزه فراوری تعداد کارخانهها زیاد شدند و تعداد معادن فعال کمتر شده است. متأسفانه هزینههایی که بابت فرسودگی ماشینآلات پرداخته میشود بالاست و باید تولیدکنندگان رقم بالایی را برای تعمیرات ماشینآلات پرداخت کنند. بخش خصوصی برای واردات ماشینآلات معدنی کاملا آماده است؛ چون با نوسازی ماشینآلات میزان تولید افزایش پیدا میکند. دولت باید بسترسازی کند و افرادی را که اقدام به واردات ماشینآلات معدنی میکنند، مورد حمایت قرار دهد.
تولیدکنندگان سنگ اصفهان در بخش مواد اولیه با چه مشکلاتی روبهرو هستند؟
عامل تأثیرگذار در سنگ فراوریشده، سنگ خام یا سنگ معدن است. تولید سنگ خام باید افزایش پیدا کند. دلیل کاهش تولید معادن به فرسودگی ماشینآلات معدنی ارتباط پیدا میکند. امکان داخلیسازی ماشینآلات فراوری در ایران وجود دارد؛ ولی ماشینآلات معدنی را در داخل نمیتوان ساخت.
تولیدکنندگان سنگ اصفهان الان با چند درصد ظرفیت در حال فعالیتاند؟
تولیدکنندگان در بخش فراوری در حالت خوشبینانه با 60 درصد ظرفیت فعالیت میکنند.
برای رونق تولید سنگ اصفهان چه اقداماتی باید انجام شود؟
تغییر نگاه دولت به واردات ماشینآلات معدنی، تربیت نیروی متخصص درحوزه بازرگانی، تشویق برای صادرات سنگ فراوریشده، رفع ممنوعیت صادرات سنگ خام.
در اتاق بازرگانی اصفهان و کمیسیون معادن چه اقداماتی برای حمایت از تولیدکنندگان و صادرکنندگان انجام میدهید؟
اتاق بازرگانی واسط بین بخش خصوصی و دولتیهاست؛ درواقع وظیفه دارد تولیدکنندگان بخش خصوصی را با متولیان دولتی سر یک میز بنشاند تا مشکلات حل و فصل شود. رویکرد اتاق در دوره جدید نیز بیشتر به نگاه دولت در حوزه کلان ارتباط پیدا میکند؛ یعنی اتاق در حوزه قانونسازی و تصمیمگیری ورود پیدا کرده است تا قوانین تسهیل شود. اتاق همچنین در بخش حقوق دولتی معادن اصفهان ورود پیدا کرده است. تغییر قوانین مرکز شتابدهنده صادرات و تربیت نسل جوان برای آینده، تشکیل میز بازگشت ارز برای صادرکنندگانی که تعهدات بازگشت ارز دارند و همچنین حمایت از افرادی که در نمایشگاههای بینالمللی حضور پیدا میکنند، اقداماتی است که توسط اتاق بازرگانی اصفهان انجام شده است.
