مراقب هوای استنشاقیمان باشیم

از دیدگاه طب ایرانی،  هوا، محیط احاطه‌شده بر کل بدن است و هوای معتدل، صاف و عاری از مواد آلاینده موافق مزاج روح انسان بوده و موجب صحت و سلامتی می‌شود؛ اما تغییرات غیرطبیعی هوا موجب ضرر برای بدن است. توضیحات و نکات جالبی در این زمینه وجود دارد که توضیح آن را به زهرا عبداللهی، محقق و مشاور طب سنتی واگذار می‌کنیم.

تاریخ انتشار: 00:48 - یکشنبه 4 اردیبهشت 1401
مدت زمان مطالعه: 5 دقیقه
 هوا شامل تدابیری جهت حفاظت از بدن از طریق رعایت هوای استنشاقی و پیرامونی است. هوای خوب، آن است که نفس‌کشیدن را مشکل نسازد و بهترین هوا در هر فصل از لحاظ برودت و حرارت هوای منطبق با مزاج آن فصل است.
اما پرهیز از هوای نامناسب مهم‌ترین تدبیر در رعایت این اصل قلمداد می‌شود؛ هوای نامناسب، شامل: پرهیز از غبار، بخار، دخان، بوهای ناخوشایند و متعفن، بخار مزارع کشت (حبوبات، کلم و سیر)، هوای محبوس در زمین‌های پست، هوایی که با طلوع خورشید زود گرم و با غروب آن زود سرد می‌شود و هوای نمناک است.
به هر حال مهم‌ترین تدبیر برای داشتن سیستم تنفسی سالم، توجه به هوای استنشاقی در طول زندگی است.اما در اینجا ذکر نکته‌ای لازم است که بدانید حفظ سلامتی با شش اصل (سته ضروریه) ضروری است که هوا یکی از آن‌هاست. سید اسماعیل جرجانی سته ضروریه را این‌گونه تعریف می‌کند: اسباب تندرستی شش نوع است و طبیبان آن را اسباب سته گویند: 1.  آب و هوا 2. خوردن و آشامیدن 3. خواب و بیداری 4. حرکت و سکون 5. احتباس و استفراغ  6‌. اعراض نفسانی.
 تدبیر برای آب‌و‌هوا و فصول
 تهویه محل زندگی: تهویه عبارت است از تجدید بدون وقفه هوا که در فضاهای بدون مانع به‌واسطه حرکات عمودی و افقی توده هوایی برقرار می‌شود؛ اما در اتاق‌های منازل امروزی که گاه از شش جهت مسدود است، باید تهویه را به‌طور مصنوعی ایجاد کرد. در آپارتمان‌های امروزی که به دلایلی روزنه‌های در و پنجره‌ها مسدود و عایق می‌شوند، اتاق‌ها به‌خصوص اتاق خواب که هوای آن در کیفیت خواب بسیار مهم است، به‌طور مناسب تهویه نمی‌شوند.
حکما برای هوا ارزش خاصی قائل بودند و به نقش هوای سالم در حفظ سلامت توجه داشتند؛ چون هوا تأثیر مهمی بر قلب و روح دارد و این روح، خودش بر روح نفسانی و طبیعی اثر می‌گذارد؛ به عبارت دیگر، هوا تمامی افعال و حرکات بدنی و نفسانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هوای مورد نیاز از طریق ریه‌ها و مقدار اندکی نیز از طریق پوست وارد بدن می‌شود.
 هر تغییر فیزیکی یا شیمیایی در هوا هر چند اندک، می‌تواند اثر زیادی بر سلامتی انسان بگذارد. هوا تابع شرایط فصول جغرافیا و محل زندگی است. تغییر درجه آن در اوقات مختلف روز و در فصول مختلف و همچنین آلودگی می‌تواند تعادل بدن را به هم بزند.اکسیژن وارد‌شده به بدن بعد از فعل و انفعالات مخصوصی، دی‌اکسیدکربن و بخار آب تولید می‌کند؛ این دو از طریق ریه و پوست دفع می‌شوند. اگر هر‌گونه اختلالی در ورود اکسیژن کافی به بدن و دفع دی‌اکسید و بخار آب از بدن صورت گیرد، سلامت بدن را به‌طور جدی تهدید خواهد کرد.اما جمعیت در یک محیط بسته و کیفیت نامناسب هوا، دو عامل مهم نرسیدن اکسیژن کافی به بدن و دی‌اکسیدکربن از آن هستند و در بدن آشفتگی‌هایی پدید می‌آورند. این اختلال‌ها گاه حاد هستند و بیمار به سرعت متوجه آن می‌شود؛ گاهی مزمن‌اند و ممکن است مشکلات گوناگونی برای بیمار ایجاد کنند و حتی پزشکان را نیز در تشخیص دچار سردرگمی می‌کنند. سردسته این اختلال‌ها، خستگی مزمن است که امروزه به علت آلودگی هوا و عدم تنفس هوای مناسب و علل دیگر به‌طور گسترده مشاهده می‌شود. هوای آلوده به سرب موجب کاهش حرارت غریزی و افزایش تظاهرات بالینی و نیز غلبه سردی و خشکی مانند: افسردگی، خواب‌های آشفته، بی‌خوابی، خستگی، گرفتگی عضلات ساق پا می‌شود.
  
نقش تنفس در پاک‌سازی بدن
 آیا تاکنون به میزان مصرف اکسیژن بدنتان توجه کرده‌اید؟ 70 درصد از مواد زائد بدن شما از طریق تنفس جریان خود را طی می‌کند. دکتر لارنس لمب، مشاور سابق فیزیکال فیتنس می‌گوید: خیلی عجیب است که ما هر آنچه را وارد بدنمان می‌کنیم، تحت کنترل و بررسی قرار می‌دهیم؛ ولی اصلا توجه نداریم که این مواد چگونه باید از بدن خارج شوند. حتی توجه نمی‌کنیم که شاید مشکل از کارکرد بدنمان باشد.
بدن ما سه چیز را پردازش می‌کند که شامل: غذا، مایعات و اکسیژن است؛ هر چند ما از غذا و مایعات لذت بیشتری می‌بریم، اما در واقع اکسیژن است که مواد سوختنی بدن را تأمین می‌کند.اکسیژن از طریق فرایندی به نام اکسیداسیون؛ غذا و مایعات را از لحاظ شیمیایی به انرژی تبدیل می‌کند و این گرمای اکسیژن است که ماهیچه‌های بدن را منبسط و منقبض می‌کند، سلول‌ها را ترمیم می‌کند، غذا را به مغز می‌رساند و حتی اعصاب ما را آرام می‌کند. در واقع تنفس، ابزار عمده پاک‌سازی بدن به حساب می‌آید. بدن ما هر روز صدها میلیون سلول فرسوده را می‌سوزاند. این سلول‌های فرسوده سمی هستند و باید از سیستم بدن خارج شوند؛ این امر به صورت عادی و طبیعی صورت می‌پذیرد و جای هیچ‌گونه نگرانی نیست؛ مگر اینکه به دلایلی این مواد زائد سمی به میزانی که تولید می‌شوند، از بدن خارج نشوند.تا وقتی ما به‌طور صحیح نفس می‌کشیم و اکسیژن کافی وارد بدنمان می‌شود، به حد کافی انرژی وجود دارد و مواد زائد و سمی به‌راحتی دفع می‌شوند.مشکل زمانی ایجاد می‌شود که ما به اندازه کافی اکسیژن نگیریم. در هر حال اکسیژن حکم غذا را دارد و هم ماده سوختنی بدن است که چربی‌ها را می‌سوزاند و سوخت و ساز بدن را تنظیم می‌کند.
ما نفس‌کشیدن را دست کم می‌گیریم و اصلا به آن توجهی نداریم؛ در حالی‌که اکسیژن، تنها نیروی حیاتی است که ما به‌وسیله آن می‌توانیم به‌طور مداوم سلول‌هایمان را بازسازی کنیم. سوختی که بدن شما را اداره می‌کند، همان اکسیژن است؛ ولی بدن شما به غذا و آب هم نیاز دارد. البته عامل عمده‌ای که غذا و آب را به انرژی تبدیل می‌کند، همین اکسیژن است. باید گفت هیچ چیز به اندازه پاک‌سازی و دفع مواد زائد از بدن اهمیت ندارد؛ مواد زائدی مانند اکسیدکربن و سلول‌های مرده باید از بدن دفع شود و چون 70 درصد مواد زائد از طریق تنفس روند تجزیه را طی می‌کنند، عدم وجود اکسیژن باعث انباشته شدن آن‌ها در بدن می‌شود. (این مواد زائد سمی به عنوان چربی تعبیر می‌شوند) چنانچه سرعت ذخیره‌شدن مواد سمی در بدن شما بیش از سرعت دفع آن باشد، بدن شما هوشیارانه و با خرد و حکمت خود حتی‌الامکان از ذخیره آن‌ها در نزدیکی اندام‌های حیاتی خودداری می‌کند. ممکن است بپرسید پس آن‌ها کجا می‌روند؛ آن‌ها در قسمت ران‌ها، کمر، باسن، بازوها و در بافت‌های چربی قسمت‌های مختلف بدن تجمع می‌یابند. اگر از این مشکل جلوگیری نشود، اضافه وزن، ناراحتی جسمانی، بی‌علاقه‌بودن و افسردگی زندگی شما را تهدید خواهد کرد. چون بدن تمام انرژی خود را صرف خلاص‌شدن از این مواد زائد می‌کند، پس تعجبی ندارد که نمی‌توانید از جای خود تکان بخورید یا فعالیت کنید و به همین دلیل همیشه احساس خمودگی می‌کنید. در این میان دستگاه گردش خونتان هم دچار اختلال می‌شود.از آنجا که این مواد سمی حالت اسیدی دارنـد، حــالت بدن شــما بــه ســوی اسیدی‌شدن می‌رود و این امر به نوبه خود باعث اختلالات گوارشی می‌شود؛ اما به محض اینکه بدن از شر مواد سمی رها شود، می‌تواند غذایی را که به آن می‌رسانید، به خوبی پردازش کند. تنها کاری که لازم است انجام دهید، این است که از طریق تنفس شکمی، اکسیژن بیشتری به بدنتان برسانید تا هم وزنتان متعال شود و هم مواد زائد بدنتان
دفع شود. البته اگر به مدت شش ماه (روزی 45 دقیقه) تنفس شکمی را انجام دهید، بدنتان به تنفس صحیح عادت خواهد کرد؛ به عبارتی در حالت عادی، تنفس شما سینه‌ای است، ولی با تمرین مداوم، تنفس شما شکمی خواهد شد و در این صورت بدن شما دیگر دچار کمبود اکسیژن نخواهد شد.
 نقش اکسیژن در تنظیم وزن و تعادل PH خون
اگر شما انرژی کافی داشته باشید، بدنتان تعادل اسید و قلیایی ایجاد می‌کند. حتما راجع به دمای بدنتان مطالعه کرده‌اید که باید بتواند دمای خودش را تنظیم کند (به آن تعادل PH می‌گویند) و این مقیاسی است که نشان می‌دهد هرمحیطی چقدر اسیدی یا قلیایی است. میزان قلیایی‌بودن آن 7/36 است و کمی تغییر باعث ناراحتی در خون می‌شود و شما به راحتی می‌توانید ببینید که اوره شما شروع به بالا‌رفتن می‌کند. همچنین الکترون‌ها در محیط‌های قلیایی باعث می‌شوند که سلول‌های خون پیوسته باشند و در بدن جریان یابند تا شما اکسیژن بیشتری دریافت کنید. ضمنا در محیط دارای اکسیژن بالا که غیراسیدی است، اندام‌ها چاق نمی‌شوند؛ بلکه به صورت متعادل و به شکل طبیعی خود باقی می‌مانند.  بنابراین باید بر روی قلیایی‌بودن تمرکز کنیم و خیلی ساده است که بدنتان را همیشه قلیایی و PH را بالا نگه دارید. توجه داشته باشید که بدنِ دارای اسیدیته بالا، به اندازه کافی اکسیژن دریافت نمی‌کند و همه چیز از جمله سوخت‌و‌ساز بدن کند می‌شود؛ حتی اگر شما ورزش کنید. بنابراین می‌توان با مصرف مواد غذایی قلیایی همیشه چربی‌ها را به همراه اسید از بدن خارج کرد.