دلیل برگزاری «سینما تکیه» که گویا قرار است ماهانه برگزار شود، از نظر مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی این است: «سینمای ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی فیلمهای متعددی درباره عاشورا ساخته و عرض ارادت به سید و سالار شهیدان داشته است؛ اما همچنان بسیاری از حرفهای این قیام بزرگ ناگفته مانده و هنوز هم بسیاری از جوانب این واقعه به نمایش گذاشته نشده است. باید از دوستانی که در این راه قدم گذاشتهاند تشکر کرد؛ اما در برپایی این برنامه افسوس بسیاری خوردیم که چرا آثار بیشتری درباره حماسه عاشورا نداریم و در برخی اوقات به ورطه تکرار افتادهایم.»موضوعی که در حرفهای سید مهدی جوادی روی خوشی هم داشت. او گفت: «بنیاد سینمایی فارابی وظیفه خود میداند که از تولید آثار عاشورایی حمایت کند و در این راه هم اقداماتی انجام دادیم که اولین خروجی آن فیلمی با عنوان “راه شیری” و با موضوع اربعین حسینی است که انشاءالله بهزودی کلید خواهدخورد. بنیاد سینمایی فارابی در این عرصه حضور جدی خواهد داشت و بستر را برای هر فیلمسازی که به عنوان اصحاب آخرالزمانی سیدالشهدا بخواهد در وادی کربلا قدم بگذارد، فراهم خواهدکرد.» باتوجه به اینکه این ویژهبرنامه قرار است ماهانه برگزار شود و البته بنیاد سینمایی فارابی هم میخواهد بستر فیلمسازی برای موضوعاتی همچون عاشورا و محرم را در دستور کار قراردهد، بد نیست نگاهی بیندازیم به فیلمهایی که در سینمای ایران با این موضوع ساخته شده است.
روز واقعه
شاید تنها فیلمی که بهصورت مستقیم به عاشورا میپردازد، همان طور که از نامش هم پیداست، «روز واقعه» باشد؛ فیلمی خوشساخت که با وجود پخش مکرر و هرساله، هنوز هم جذابیتهای خودش را دارد. «روز واقعه» نوشته بهرام بیضایی است و شاید همین موضوع توانسته مخاطب را هر سال پای این فیلم نگه دارد؛ هرچند پلانها و سکانسهای خوب، نماهای باز، انتخاب درست بازیگران و اضافینبودن هیچ بخشی از فیلم، در ماندگاری این اثر بیتأثیر نبوده است. بهرام بیضایی با دستمایه قراردادن عناصر نمادین در روایتش و دورماندن از مرکز ثقل تاریخ (یعنی نمایش خود واقعه عاشورا)، توانسته است هم باورهای عوامانه را بدون حساسیت نمایش دهد و هم با ساختن جهانی نمادین و اسطورهای، خردهروایتها و عناصر دراماتیکش را از گزند تیغ منطق و حقیقت تاریخ دور نگه دارد.
سفیر
سفیر، قیسبنمسهر است؛ نماینده امامحسین (ع) که قرار است برای سلیمان نامهای ببرد. «سفیر» هم مانند «روز واقعه» قهرمانمحور است؛ قهرمانی که یا باید حقیقت را کشف کند، یا تا پای جان پای اعتقادش بماند. «سفیر» شاید اولین کاری بود که با موضوع قیام امام حسین (ع) با شرایطی سخت و با امکاناتی محدود ساخته شد؛ اثری که هنوز هم بینندگانش را دارد و در نشاندادن اعتقادی که منجر به ایستادگی یاران اندک امام شد، موفق عمل کرده است.
رستاخیز
رستاخیز هشت سیمرغ گرفت؛ اما بهدلیل نمایش چهره حضرت ابوالفضل (ع) خیلی زود از روی پرده پایین آمد؛ مشکلی که البته بعدا حل شد. «رستاخیز» مقطع تاریخی مرگ معاویه تا شهادت امامحسین(ع) را در روز عاشورا از زاویهدید فرزند حربنیزید ریاحی روایت میکند. «رستاخیز» را احمدرضا درویش ساخته و موفق به نامزدی دریافت سیمرغ بلورین شده است.
راه طیشده
این فیلم درباره تعزیه است؛ فیلمی که بر پایه داستانی از فرهاد توحیدی ساخته شده و گروه تعزیهخوان را تا مرز تعطیلی پیش برده است. این فیلم محصول سال 1384 و عباس رافعی کارگردانیاش کرده است. «راه طیشده» داستانی است درباره یک گروه فرانسوی که برای انتخاب نمایش تعزیه برای جشنواره «اوینیون» و ساخت فیلم مستندی از مراحل آمادهسازی و اجرای تعزیه به ایران میآیند. حضور این گروه موجب بروز ماجراهایی میان شبیهپوشان و شبیهگردانان تعزیه میشود.
به خاطر هانیه
این فیلم از یک ایده خوب از کیومرث پوراحمد شروع شد؛ ایدهای که به فیلمنامه رسید و بعد فیلمی ماندگار در سینمای عاشورایی ایران شد. پوراحمد ایده را از سفر به بوشهر گرفته و تصمیم گرفته بود فیلم را در فضای موزیکال و سوز مردم جنوب کشور در ایام محرم بسازد. فیلم را در تابستان فیلمبرداری کردند که مخاطب با واقعه عاشورا همذاتپنداری کند. ناخدا علو با ۱۴ مرد دیگر برای صید به دریا میروند؛ ولی همه به جز ناخدا صید دریا میشوند. مردم ناخدا را مسبب مرگ عزیزانشان میدانند و به او و خانوادهاش حمله میکنند. در این بین دختر خردسال ناخدا، هانیه، فلج میشود. ناخدا و خانوادهاش تنگک را ترک میکنند و به بوشهر میروند. ناخدا علو نذر کرده که شب دهم محرم تا صبح دمام بزند تا هانیه شفا یابد؛ اما مرگ امانش نمیدهد. پس از ناخدا پسرش تصمیم میگیرد نذر پدر را ادامه دهد تا شفای خواهر را بگیرد؛ اما برای دمام زدن مشکل پیدا میکند. او در محرم مأمور میشود به تنگک برود و گهواره مراسم محرم را به بوشهر بیاورد. اما در تنگک خبر آمدن پسر ناخدا علو به همه میرسد و این بچهها برای انتقام دست به کار میشوند و بشیرو را آزار میدهند؛ اما او با شهامت بسیار گهواره را به مقصد میرساند.
شب دهم
«شب دهم» را جمال شورجه حدود 30 سال پیش ساخته است؛ فیلمی که از شب دهم ماه محرم شروع میشود. «شب دهم» داستان کسی است که پس از درگیری خیابانی عزاداران با مأموران ارتش، از مهلکه میگریزد و همسرش را رها میکند.باید منتظر ماند و دید آیا فیلمهایی که مدیرعامل سازمان سینمایی وعده ساختش را داده، قدم جدیدی برای پرداختن به موضوع قیام امام حسین (ع) برمیدارند یا نه؛ آثاری که علاوه بر تعداد بیشتر باید به فکر کیفیت ساختشان هم بود.
