نتایج مطالعه جدیدی که دراینباره انجام شده است، نشان میدهد که اگر انقراض گونههای درختان به همین روال کنونی ادامه پیدا کند، انسانها، حیاتوحش و اکوسیستمهای سیاره زمین با عواقب وخیمی مواجه خواهند شد. سال گذشته، گزارش جامعی درباره وضعیت گونههای درختان جهان منتشر شد که نشان میداد حداقل 17هزاروپانصد گونه درخت، یعنی نزدیک به یکسوم از کل 60 هزار گونه درخت موجود در جهان، در خطر انقراض هستند. دانشمندان در مطالعه جدید خود به زوایای مختلف این موضوع پرداخته و نشان دادهاند که اگر همین حالا چارهای برای این معضل اندیشیده نشود، نهتنها زیستبوم زمین با فاجعه روبهرو خواهد شد، بلکه اقتصادهای جهان و معاش انسانها نیز بهشدت آسیب خواهد دید.بر مبنای این پژوهش، جنگلهای جهان به میزان 1.3 هزار میلیارد دلار در اقتصاد جهانی دخیل هستند. چوب ارزشمندترین کالای مستخرج از جنگلهاست؛ اما محصولات دیگر از قبیل میوهها، مغزها و مواد دارویی نیز بسیار مهم هستند و در تجارت جهانی ارزشی معادل 88 میلیارد دلار دارند. 53 درصد از میوه مصرفی جهان نیز از درختان تأمین میشود. بیش از 1.6میلیارد نفر از مردم جهان در فاصله کمتر از پنج کیلومتری جنگلها زندگی میکنند و شغل و درآمدشان نیز به همین جنگلها وابسته است. در کشورهای درحالتوسعه تا 25 درصد از درآمد خانوارها از جنگلها تأمین میشود.
برخی افراد در جنگل زندگی میکنند و از آن برای گذران زندگی و تأمین غذا، پناهگاه و دارو بهره میبرند. بسیاری دیگر نیز موادی را که از جنگل گردآوری میکنند یا محصولاتی را که با استفاده از این مواد میسازند، به فروش میرسانند؛ پس درآمدشان به جنگل وابسته است. تمام این افراد بهطور مستقیم از نابودی درختان متأثر خواهند شد. بسیاری از درختان نیز مفاهیم معنوی یا فرهنگی ویژهای دارند و انقراض آنها مساوی با ازدسترفتن آن میراث فرهنگی خواهد بود؛ مثلا درخت خون اژدها در یمن و بائوباب در ماداگاسکار. انقراض گسترده گونههای درختان به ازدسترفتن تنوع زیستی ختم خواهد شد. زیستگاه نیمی از گونههای گیاهی و جانوری به درختان وابسته است و حدود 75 درصد از گونههای پرندگان، 68 درصد از گونههای پستانداران و 10 میلیون گونه از بیمهرگان در جنگلها زندگی میکنند. از سال 1970 تاکنون، گونههایی که زیستشان به جنگلها وابسته است، حدود 53 درصد کاهش یافتهاند. از دست رفتن زیستگاه، تهدیدی جدی برای انقراض پرندگان و پستانداران است و در اغلب موارد، این نابودی درختان است که باعث ازدسترفتن زیستگاهها میشود؛ پس اگر از درختان حراست نکنیم، کل حیات روی کره زمین در معرض خطر قرار میگیرد. حتی انقراض تنها یک گونه درخت نیز میتواند یک اکوسیستم را بهطور چشمگیری تغییر دهد و عملکرد آن را با اخلال مواجه کند؛ بهعنوانمثال، اگر درختان اکالیپتوس و دیپتروکارپ از بین بروند، جنگلها بیشتر در خطر آتشسوزی، آفت و بیماری خواهند بود.بهعلاوه، 50 درصد از ذخیره کربن جهان توسط جنگلها انجام میشود؛ پس انقراض درختان، توانایی ما برای مقابله با تغییرات اقلیمی را تضعیف خواهد کرد. نکته قابلتوجه دیگری که دانشمندان در مطالعه جدید خود به آن اشاره کردهاند، اهمیت فراوان تنوع گونههای درختان است. جنگلهایی که تنوع بالایی دارند، کربن بیشتری هم ذخیره میکنند و نهفقط جذب کربن، بلکه بسیاری از کارکردهای زیستمحیطی دیگرشان هم بهتر است؛ مثلا تثبیت خاک، مقابله با آفتها و بیماریها، تأمین زیستگاه برای جانوران و تابآوری در برابر طوفان و شرایط آبوهوایی نامساعد. با ازدسترفتن تنوع گونههای درختان، تنوع تمام ارگانیسمهای دیگر هم تضعیف خواهد شد؛ مثلا پرندگان، حیوانات، قارچها و حشرات.تاکنون بیش از صد گونه درخت بهطور کامل در حیاتوحش منقرض شده است و با وجود اهمیت فوقالعاده این موضوع، هنوز هم هرساله میلیاردها درخت به دلیل آفت، بیماری، گونههای مهاجم، خشکسالی، تغییرات اقلیمی و جنگلزدایی برای تأمین چوب، مزرعهداری و کشاورزی از بین میروند؛ به همین دلیل، دانشمندان خواستار اقدام فوری برای حراست از درختان جهان شدهاند و رسیدن به این هدف نیازمند تلاش و همکاری تمام کشورهای جهان است.
منبع: theguardian.com
