به گزارش اصفهان زیبا؛ ذهنیسازی یا منتالیزیشن چیست و چه کاربردی دارد؟ آیا مزایایی برای آن تعریف شده و تا چه حد میتواند به ما در زندگی کمک کند؟ این موضوع در مجموعه فرهنگی تفریحی باغ نوش با سخنرانی فرشاد پهلوانزاده، مشاور خانواده و زوجدرمانگر، مطرح شد.
ذهنیسازی یا منتالیزیشن به فرآیند درک و فهم رفتار خود و دیگران بر اساس حالات ذهنی گفته میشود. این توانایی، یکی از جنبههای مهم تفکر انسانی است که شامل آگاهی از حالات ذهنی خود و دیگران، به ویژه هنگام تلاش برای درک علتهای زیربنایی رفتارها میشود.
این مهارت نیازمند پردازش و تفسیر هیجانات، افکار، نیازها، اهداف و نیات افراد است که در روابطشان بروز میدهد. همچنین باید شرایط فرد، الگوهای رفتاری گذشته و تجارب او را بشناسیم تا بتوانیم درست قضاوت کنیم.
ایده منتالیزیشن بیان میکند که مبنای هر عمل نامشخص است؛ زیرا درک حالات ذهنی افراد هم برای ما و هم حتی برای خودشان دشوار و اغلب تغییرپذیر است. به همین دلیل، درک دقیق این حالات فرایندی شکننده و ناپایدار است. ذهنیسازی فرایندی است که در زندگی روزمره بهطور ناخودآگاه انجام میدهیم، ولی اغلب دچار اشتباه میشویم.
به بیان ساده، منتالیزیشن یعنی «نگهداری یک ذهن در ذهن دیگری». این توانایی شامل دیدن خود از بیرون و دیگری از درون، تمرکز بر حالات ذهنی خود و دیگران، فهم سوءتفاهمها و دیدن فراتر از رفتار ظاهری افراد است.
ابعاد تفکر ذهنیسازی
تجارب تکرارشونده با مراقبان و افراد مهم زندگی، چهار بعد اصلی ذهنیسازی را در ما شکل میدهد:
-
خود در برابر دیگری:
این بعد به ما کمک میکند تا خودمان را از بیرون ببینیم و دنیای درونی خود را با تمام هیجانات، انگیزهها و افکارش درک کنیم. همچنین میآموزیم که دیگران جهان ذهنی متفاوتی دارند و در ذهن آنها چگونه هستیم. این آگاهی باعث میشود بفهمیم چگونه خواستهها و ترسهای ما بر روابط تأثیر میگذارد. -
هیجان در برابر شناخت:
ذهنیسازی به ما کمک میکند بین هیجانات و شناخت تعادل برقرار کنیم. وقتی هیجانات خود را به کلمات تبدیل میکنیم، بهتر میتوانیم علت و ریشه آنها را بفهمیم. بسیاری از اختلالات روانی ناشی از ناتوانی در شناخت هیجانات هستند و درمانگر با ذهنی شدن برای مراجع، به برقراری این اتصال کمک میکند. -
جهان درون در برابر جهان بیرون:
اگر نتوانیم نشانههای درونی و بیرونی را تمیز دهیم، به فرافکنی و احساس طرد دچار میشویم. ناتوانی در تفکیک جهان درونی خود و دیگری ممکن است باعث شود نیات خود را به دیگران نسبت دهیم یا بر رفتار ظاهری بیش از حد تمرکز کنیم و علتهای واقعی رفتار را نادیده بگیریم. -
ذهنیسازی خودکار در برابر کنترل شده:
ذهنیسازی به صورت خودکار در ذهن ما فعال است. اما مهم است که بدانیم چه زمانی باید این روند خودکار را متوقف کرده و به صورت کنترل شده و آگاهانه به تفکر درباره جهان پیرامون بپردازیم.
نقش منتالیزیشن در تنظیم هیجان و سلامت روان
منتالیزیشن مهارت کلیدی در تنظیم هیجانات است. مشکلات تنظیم هیجانی یکی از ویژگیهای اصلی اختلالات شخصیتی محسوب میشود. توانایی منتالیز کردن ارتباط نزدیکی با سبک دلبستگی دارد. وقتی مراقبان بتوانند تجربه کودک را عمیقاً درک کنند و بازخورد مناسبی ارائه دهند، به کودک کمک میکنند دنیای درونی خود را بفهمد. این فرایند به کودک امکان میدهد حالتهای ذهنی خود مانند نیازها، احساسات و افکار را بهتر بشناسد. رشد این مهارت، وابستگی را به استقلال تبدیل کرده و تعامل عاطفی سالم و پایدار میان والد و کودک را ممکن میسازد، به شرط اینکه دلبستگی ایمن وجود داشته باشد.
