به گزارش اصفهان زیبا؛ در شرایطی که نظام آموزشی کشور با چالشهای جدی درزمینه کارآمدی و انطباق با نیازهای نسل جدید روبهروست، کتاب «مدرسهای برای زندگی» بهعنوان یک الگوی تربیتی نوین رونمایی شد. این اثر پژوهشی که با هدف پرورش دختران توانمند، متعهد و کنشگر بر اساس ارزشهای اسلامی و انقلابی تدوین شده است، تلاش دارد مفاهیم نظری سند تحول بنیادین آموزشوپرورش را به برنامههای عملی و کاربردی تبدیل کند.
در آیین رونمایی این کتاب، کارشناسان بر ضرورت خروج از شیوههای سنتی آموزش و حرکت به سمت تربیت چندبعدی تأکید کردند؛ الگویی که نهتنها بر دانشآموزی صرف، بلکه بر «زیستنِ آگاهانه و مسئولانه» تمرکز دارد. گزارش پیش رو، مروری است بر مهمترین مباحث مطرحشده در این مراسم و اهداف کلیدی این طرح تربیتی.
سند تحول بنیادین آموزشوپرورش نیازمند پیوست عملی
همزمان با آیین رونمایی از کتاب «مدرسهای برای زندگی» مدیر سابق شبکه آموزش سیما و عضو هيئتعلمی دانشگاه علم و صنعت با تأکید بر ضرورت پیوست عملی برای اسناد کلان آموزشی کشور، اجرای این الگو را اقدامی مؤثر و کمنظیر در راستای تحقق تربیت متعالی دانست و بیان کرد: همه اذعان دارند که حال آموزشوپرورش خوب نیست و این واقعیت را میتوان در تعداد بالای استیضاح وزرای این وزارتخانه دید. این عرصه، بسیار تخصصی است و باید از شعار عبور کرد. داشتن سند خوب یک گام است؛ اما مهمتر از آن، چگونگی استفاده و پیادهسازی سند در بستر واقعی مدرسه است.
عبدالعالی با اشاره به سند تحول بنیادین آموزشوپرورش گفت: معتقدم این سند مهم است؛ ولی اینکه چگونه عملیاتی و از آن استفاده شود نیز اهمیت دارد. باید ببینیم در مقام یک معلم، مثالی که در کتاب آمده است، چگونه بایدعملی کنیم؛ بهجای آنکه به بچهها بگوییم عدالت داشته باشید، برای فهمیدن این مفهوم با آنها بازی کنیم.
پس سند بسیار مهم و ضروری، ولی ناکافی است. سند تحول بنیادین آموزشوپرورش باید یکسری پیوست عملی داشته باشد و در مدارس اجرا شود؛ همچنين مدرسهای که در آن متاورس و هوش مصنوعی نباشد، برای نسل فردا پاسخگو نیست.
او با اشاره به تأکیدهای مقام معظم رهبری در ۱۳۹۷ مبنی بر اجرای کمتر از ۱۰ درصدی سند تحول بیان کرد: یکی از دلایل تحققنیافتن سند، نبودن روایت رسانهای از اقدامهای اجرایی است. باید این فعالیتها را از سطح شعار به میدان عمل آورد؛ از کودک تا بزرگسال، و در مرحله بعد، آنها را رسانهای کرد تا دیدهشده و جریانساز شود.
مدرسهای که هدفش آموختن برای زندگی است
در ادامه، سید مهدی نوابی، مدیر طرح کتاب «مدرسهای برای زندگی»، از هدف و چگونه نوشتهشدن کتاب گفت: ما در ۱۳۹۵ در گفتوگو با محمدصالح طیبنیا، مديرعامل مرکز احیای اندیشه و سیره علوی، از دغدغهای سخن گفتیم که عبارت بود از نبود الگویی برای تربیت دختران. آن زمان از برخی دوستان نیز برای انجام این پروژه دعوت کردیم.
با اینکه سند تحول بنیادین آموزشوپرورش و مبنای نظری آن در ۱۳۹۰ تصویب شد، بعد از گذشت پنج سال گویی اتفاق اجرایی خاصی درباره آن انجام نشده بود؛ ازهمینرو، تصميم گرفتیم مبنای نظری کار خود و نیز طراحی الگویمان بر اساس مبانی نظری تحول بنیادین باشد.
ابتدا حدود یک سال و نیم درگیر مباحث نظری بودیم. یکی از موضوعهای چالشبرانگیز برای ما، حضور اجتماعی بانوان بود؛ اینکه خروجی نظام تربیتی ما چه دختری با چه ویژگیهایی را شامل میشود؟ پس از فراغت از مباحث نظری، به دنبال بستر اجرایی آن بودیم.در نهایت به این نتیجه رسیدیم که طرحمان را در قالب مدرسه غیردولتی پیادهسازی کنیم و جنس آن نیز مدرسه زندگی باشد.
اصطلاح «مدرسه زندگی» پیشینه غربی دارد؛ حتی روسو نیز به آن پرداخته است.برخی عقیده داشتند که ما نباید از اصطلاح «مدرسه زندگی» استفاده کنیم؛ زیرا این تلقی ایجاد میشود که الگویی فرنگی و وارداتی را به کار گرفتهایم. پاسخ ما این بود که در سند تحول بنیادین آموزشوپرورش، مفهوم زندگی معادل «حیات طیبه» بهکاررفته است؛ پس وقتی از تربیت صحبت میکنیم، هدفمان این است که بچهها طبق سند تحول، مراتبی از حیات طیبه را کسب کنند که با ادبیات غربی متفاوت است.شعار ما برای این طرح، «آموختن از زندگی» و «آموختن برای زندگی» شد.
این پرسش برای ما مطرح بود که مدرسهای برای زندگی در چه عرصههایی باید الگو داشته باشد؟ به این نتیجه رسیدیم که شش زیرنظام را باید مدنظر قرار دهیم.نظام تربیت، اولین و مهمترین نظام است.
بخش دوم، نظام جذب و گزینش را در برمیگیرد. سعی کردیم الگویی دراینخصوص ارائه دهیم. خانواده بخش سوم است. ما به این موضوع بهمثابه یک رکن نگاه کردیم. مدیریت، ساختار سازمانی و منابع انسانی، بخش چهارم را شامل میشود؛ معماری و سختافزار نیز بخش بعدی است که سعی کردیم دیدگاههایی در این زمینه مطرح کنیم. آخرین بخش هم شامل مسائل مالی و پشتیبانی است.ما این دغدغه را داشتیم که مطالب کتاب بتواند خود را با بومها و فرهنگهای گوناگون تطبیق دهد.
مخاطبان اصلی کتاب «مدرسهای برای زندگی»، کسانی هستند که میخواهند مدرسهای تأسیس کنند یا افرادی که در مدارس با رویکردهای سنتی کار میکنند و میخواهند منشأ تحول باشند.
این اثر برای مدیران، معلمان و راهبران آموزشی نیز میتواند کمککننده باشد. تلاشمان این است که دختر امروز، یک مدیر، متعلق به خانواده و کنشگر اجتماعی تربیت شود. لازمه آن نیز خروج از پوسته پوسیده محتوا و روشهای نظام سنتی است.
بزرگترین چالش نظام آموزشوپرورش گسست بین یادگیری مدرسهای و نیازهای واقعی زندگی است. فارغالتحصیلان مدارس در بسیاری از موارد فاقد مهارتهای اجتماعی، ارتباطی و اجرایی موردنیاز جامعهاند؛ ازهمینرو نام مدرسه را «مدرسه زندگی» گذاشتیم.
الگویی برای تربیت دختر تراز انقلاب
در ادامه آیین رونمایی از کتاب، رحمتالله ممیز، مدیر مجتمع تربیتی مهرستان نیز گفت: این کتاب حاصل پژوهش پنجساله گروه پژوهشی با مدیریت آقای سید مهدی نوابی است که با نظارت علمی دکتر محمدصالح طیبنیا تدوین شده و الگویی است که بر اساس آموزههای اسلامی و اهداف انقلاب اسلامی، به تربیت دختر نخبه تراز انقلاب میپردازد. در این الگو، تلاش شده است دختران هم در نقش مدیر خانه و خانواده، و هم در نقش کنشگر اجتماعی و فرهنگی توانمند شوند و مهارت بیاموزند.
گامی مؤثر در راستای تحقق سند تحول بنیادین آموزشوپرورش
کتاب «مدرسهای برای زندگی» بهعنوان یک الگوی تربیتی نوین، گامی مؤثر در راستای تحقق سند تحول بنیادین آموزشوپرورش دختران تراز انقلاب اسلامی است.
این اثر با ترکیب مبانی نظری و رویکردهای عملی، تلاش دارد شکاف بین آموزشهای مدرسهای و نیازهای واقعی زندگی را پر کرده و دخترانی توانمند، مسئولیتپذیر و متعهد به ارزشهای اسلامی تربیت کند.
نقش کلیدی این کتاب، ارائه راهکارهای اجرایی برای مدیران، معلمان و خانوادههاست تا با خروج از روشهای سنتی، به سمت تربیت همهجانبه و مبتنی بر «حیات طیبه» حرکت کنند؛ همچنین، تأکید بر مهارتهای اجتماعی، مدیریتی و فرهنگی نشاندهنده نگاه آیندهنگر این طرح به نیازهای نسل جدید است.
در شرایطی که نظام آموزشی کشور با چالشهای متعددی روبهروست، الگوهایی مانند «مدرسهای برای زندگی» میتواند با ایجاد پیوند بین نظریه و عمل، تحولی واقعی در عرصه تعلیموتربیت ایجاد کند.
امید است این اقدام پژوهشی، الهامبخش مدارس و مراکز آموزشی دیگر باشد تا با بهرهگیری از چنین مدلهایی، گامهای مؤثری در مسیر تربیت نسل انقلابی و توانمند برداشته شود.
