دژ کوه حسنآباد در فاصله کمی از شهر حسنآباد و روستای دستجرد در جرقویه قرار دارد. این قلعه بر روی تپه سنگی طبیعی بنا شده که بر فراز آن کاملا دشت اطراف را میتوان مشاهده کرد. این سازه شامل چهار برج است که در فاصله نه چندان دور از یکدیگر قرار دارد. از این چهار برج دو برج (اولی و آخری) وضعیت مناسبی دارند. دو برج دیگر دستخوش تخریب زیادی شده و فقط بخشی از دیوار آن در قسمت پایهها باقیمانده است.
اللهآباد یا یخچال، روستایی در منطقه جرقویه و از توابع بخش جرقویه علیا استان اصفهان است. این روستا در فاصله ۴۰ کیلومتری شهرستان ورزنه و ۱۲۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر اصفهان قرار دارد. نام قدیمی این روستا یخچال بوده. این روستا تا ۱۱۴۰ تا ۱۱۵۰ هجری قمری به عبارتی تا اواخر دوران صفویه و آغاز دوران افشاریه، یخچال طبیعی روستاهای منطقه شرق جرقویه (گرکویه) بوده و در زمستانها گروهی در آنجا به یخسازی پرداخته و در تابستانها آن یخها را به مردم روستاهای اطراف میفروختند. در روزگار کریم خان زند، گروهی از مردم روستاهای پیرامون به کارگران یخچال پیوستند و در آنجا به زندگی پرداختند و نام روستای نوین را یخچال نهادند. چند سال بعد از انقلاب، در دهه ۸۰، نام این روستا به اله آباد یا اللهآباد تغییر یافت.
روستای مالواجرد در ۱۲۹ کیلومتری جنوب شرقی اصفهان و 12 کیلومتری حسن آباد جرقویه قرار گرفته و آب و هوای کویری و معتدل و خشک دارد. کوههای دملاح، کوتوره و سفید در شمال آبادی واقع شده و دریاچه نمک تالاب گاوخونی و کویر خارا در ۱۶ کیلومتری شرق آن قرار دارد. وجود یک چشمه آب طبیعی زیبا در دل کویر، یک مسجد قدیمی، کوچههای باریک و مسقف، قلعه، چندین برج دفاعی، کبوتر خانه و کوچه باغهای آن بر زیبایی روستا افزوده است.
در دل کویر منطقه جرقویه علیا در 100 کیلومتری جنوب شرق اصفهان، چشمه ای پرآب از دل زمین می جوشد که آبگیری بزرگ را در زمین های کویری ایجاد کرده است. بر بلندای تپه ای در مجاورت این چشمه، یک عمارت چهارطاقی تاریخی قرار دارد که گفته می شود مربوط به آتشکده زرتشتیان در دوره گرشاسب پیشدادی در قبل از اسلام بوده است. محل این چشمه مابین دو روستای دستجرد و حسن آباد در منطقه جرقویه علیای اصفهان است.
قارنه روستایی تاریخی است که در ۴۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان اصفهان در بخش جرقویه قرار دارد. این روستا در پناهگاه حیات وحش پارک ملی کلاه قاضی واقع شده است. قدمت این روستا حدود ۳۵۰۰ تا ۷۰۰۰ سال تخمین زده میشود. به دلیل قرارگرفتن کوه قارنه در غرب روستا آب و هوای این روستا خنکتر و مرطوبتر از روستاهای مجاور است.
چشمه حسنآباد جرقویه که به چشمه دستگرد نیز معروف است، در ۱۰۰ کیلومتری جنوب شرق اصفهان و بین شهر حسنآباد و روستای دستجرد جرقویه علیا واقع شده است. این چشمه به سبب اینکه در منطقهای گرم و خشک و در دل کویر تشکیل شده، از شگفتیها و عجایب طبیعت به شمار میرود. با توجه به یافتهها و مطالعات باستانشناسان قدمت این چشمه به زمان زرتشتیان باز میگردد. چشمه دستگرد بسیار پر آب و تأمین کننده آب کشاورزی چندین روستاست و باعث سرسبزشدن مزارع اطراف در ناحیه کویری شده است.
آکواریوم طبیعی مالواجرد که در مرکز روستای تاریخی مالواجرد جرقویه علیا و چسبیده به قلعه تاریخی این روستا قرار دارد. این آکواریوم طبیعی حاصل جوشش چشمه های کویری است و محل زندگی ماهی های آکواریومی که بر اثر خواص آب چشمه، به طور عجیبی رشد کرده اند. این برکه پر از ماهی های زینتی مختلفی است که به شکل عجیبی زاد و ولد کرده اند.
ارگ محمدآباد جرقویه در شهر محمدآباد در 65 کیلومتری اصفهان واقع شده است. این ارگ قدیمی به مساحت هفت هزار متر در بافت قدیمی شهر قرار دارد و در دوران زندیه و قاجاریه ساخته شده است. حصار قلعه با ارتفاع بین هفت تا هشت متر مکانی خوب برای دیدبانی است. داخل قلعه شامل هشت خانه، یک اصطبل و جلوخان و دارای دو درِ در ورودی شمال و جنوب است. خانههای داخل قلعه با معماری خشتی و طاقهای ضربی مخصوص مناطق کویری و اطاقهای سهدری، پنجدری با مشبکهای گچی بنا شده است.
در جنوب شرقی نجفآباد، در محله جوی خارون، بنایی تاریخی با نام ارگ شیخ بهایی یا هفت برج خارون قرار دارد که مربوط به دوران صفویه است. این برج به عنوان یکی از مهمترین جاذبههای فرهنگی و گردشگری استان اصفهان شناخته میشود. مجموعهای شامل ۷ برج که ۶ برج آن کبوترخانه بودهاند و برای جمعآوری کود پرندگان جهت مصارف کشاورزی ساخته شدهاند. این اثر در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
خانه تاریخی نوریان یکی از بناهای برجسته و باارزش تاریخی شهر نجفآباد است. این خانه بهعنوان اولین مکتبخانه علوم در این منطقه شناخته میشود. خانه نوریان با طراحی خاص و معماری منحصربهفرد خود، نمایانگر هنر و فرهنگ دوران قاجار و اوایل پهلوی است. مساحت آن بالغ بر ۱۱۶۳ متر مربع است. خانه نوریان بهعنوان یک نمونه از معماری سنتی ایرانی و بخشی از بافت تاریخی نصیر، مورد توجه گردشگران و محققان قرار دارد.
برج های کبوترخانه دوقلو صفا یا آق غلامعلی نجف آباد اصفهان تنها برج های با سطح مقطع مکعبی شکل کشور هستند که بخشی از خانه دوران صفوی را تشکیل می دهند. این برج ها در 25 اسفند 79 به شماره 3482 در لیست آثار ملی کشور ثبت شده است. برج های دوقلو صفا ظاهرا شبیه به هم هستند؛ اما یکی از پایین تا بالا برج کبوترخانه است؛ ولی در قسمت بالایی برج دیگر، اتاق مسکونی ساخته شده و در قسمت بالایی آن برج کبوتر خانه قرار دارد.
روستای مشهد کاوه در بخش مرکزی شهرستان چادگان قرار دارد. طبق برخی باورها، این روستا زادگاه «کاوه اهنگر» قهرمان افسانهای ایران زمین بوده است. گفته می شود این روستا پیش از قیام کاوه آهنگر، با نامها کوادلیه یا کودلیه شناخته میشد و پس از آن، با نام امروزیاش شهرت یافت. یکی از دیدنی های مشهد کاوه، بقعهای با ۷۰۰ سال قدمت است که بسیاری آن را به کاوه آهنگر منتسب میدانند و می گویند علاوه بر کاوه آهنگر، دختر و پسر او نیز در این مکان دفن شدهاند.