رای شناختن تزیینات بناهای ارزشمند ایرانی و آشنایی با رمز و رازهای استادانهای که مهرازان مانند مهری بر روی بناها به یادگار میگذاشتند، باید از کدام نقطه آغاز کنیم؟ جزئیات در معماری ساختمانهای ایرانی به مراتب حائز اهمیت بودهاست. جزئیات یک دست سازه، شناسنامه و جلابخش روح آن اثر است. ابتدای حیات هنر گچبری چگونه بودهاست؟ آیا میتوان معرفینامهای از این تزیینات گرانبها در معماری ایرانی در اختیار داشت؟ بناهایی که از این حیث ارزشمند تلقی میشوند، در کدام برگ از تاریخ معماری این سرزمین به دست نویسندگان خود نوشته شدهاند؟ چگونه این عنصرخنثی و بیروح و جان، رویاها و خاطراتی خیالانگیز به ارمغان آوردهاست؟ در متن پیش رو سفری معمارانه به دنیای گچبری در بناهای تاریخی ایران داریم.
همیشه میگویند برای رسیدن به مقصد باید از مسیر لذت برد؛ داشتن مسیری به بلندای تاریخ و گذر از روی پلها. آیا میتوان گفت انسان چگونه به فکر ساختن پل افتاده است؟ آخرین دفعهای را که به قصد گردشگری به طبیعتی که در آن رودخانه وجود داشته است سفر کردهاید به یاد بیاورید، اگر مسیری برای عبور از آن رودخانه وجود نداشته باشد و به فکر عبور از آن بوده باشید، سعی کردهاید که از دل طبیعت با استفاده از چوب یا سنگ مسیری را برای عبور از آن برای خود و اطرافیانتان بسازید. پل سازی و انواع آن از کجا آمده؟ آیا میتوان از انواع پلها در ایران اطلاعاتی برای انتخاب مسیر گردشگری بهدست آورد؟ قدیمیترین و جدیدترین پلها و سدهای ایران چه تفاوتی با هم دارند؟ پل بند چیست؟
آیا میشود یک مسیر گردشگری جذاب فقط برای دیدن «بادگیرها» تعریف کرد؟! بله! یک ایرانگردی جذاب از اصفهان و کاشان و یزد تا سیرجان و کرمان و لافت را میتوان فقط برای دیدن بادگیرهای متنوع تجربه کرد. در مطلب پیش رو با رویکرد معماری و گردشگری به این عنصر مهم معماری میپردازیم. ایرانیان کهن زمانی که به مرز این سرزمین رسیدند، با توجه به همان شیوه زندگی که قبل از آن داشتند، با استفاده از آبهای روان در دل طبیعت نهرکشیهایی انجام دادند و اطراف خانههای خود باغهایی ساختند. همانطور که از وجود این نهرها بیشترین بهرهها را بردند، از وجود بادهای مطبوع این سرزمین نیز بهره بردند و این هوای خوش و دلنشین را به جریان زندگی خود وارد کردند و برای به انجام رساندن این امر از عنصری به نام «واتغر» استفاده کردند.