چهارشنبه هفته گذشته (5 آبان) تهران میزبان دومین نشست کشورهای همسایه افغانستان به اضافه روسیه با هدف ارسال پیام همکاری به مردم این کشور و تمرکز بر وضعیت جدید افغانستان بود، اجلاسی با حضور وزرای امور خارجه ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان و البته چین و روسیه و دبیرکل سازمان ملل متحد بهصورت آنلاین، که گفتوگو و تفاهمهای میان آنها منجر به خروجی بیانیهای در باب شرایط کنونی افغانستان شد.
انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا و گروه علوم سیاسی خانه اندیشمندان علوم انسانی سلسله بحثهایی پیرامون وقایع اخیر افغانستان در بستر مجازی برگزار کرد. در این نشست مجازی عبدالرزاق احمدی، رئیس معارف هرات از کشورافغانستان به عنوان مهمان حضور داشت. احمدی ضمن اشاره به اهمیت شهر هرات در جغرافیای افغانستان گفت: هرات نزدیک به یک سوم کشور و یک سوم جمعیت افغانستان را تشکیل میدهد. از جهت تنوع قومی هم حوزه غرب افغانستان به شدت متکثر و متنوع است به همین جهت در ولایت هرات غیرپشتون های زیادی حضور دارند.
حدود یک ماه میشود که طالبان تقریبا تمام ولایتهای افغانستان را بدون این که با مقاومتی روبرو شوند، تصرف کرده است. اما پنجشیر، تنها ولایت افغانستان است که طالبان نتوانسته آن را تصرف کنند. احمد مسعود، فرزند احمد شاه مسعود و شماری از فرماندهان سابق محلی با تشکیل جبههای موسوم به «جبهه مقاومت ملی» در حال حاضر به نبردی علیه حملات طالبان به این ولایت برآمدهاند.
غرور آمریکایی، استعداد سرشار ایالات متحده در خودفریبی و دروغگویی مقامات رسمی آن، این بار افغانستان را در هم کوبیده است، همانطور که در طول 60 سال گذشته بهکرات در کشورهای دیگر نیز شاهد ناکامیهایی ازایندست بودهایم. این ضعف که اتفاقاً نقاب قدرت بر آن زده شده است، بارها ایالات متحده را بهسوی مداخلات خارجی ناموفق سوق داده است. این الگوی شکستخورده در 11 نوامبر 1963 و وقتیکه فهمیدم سفارت و سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده بهطور مستقیم در برنامهریزی برای کودتایی که منجر به عزل رئیسجمهور ویتنام جنوبی و برادرش شد و درنهایت نیز به اعدام آنها انجامید دخیل بودهاند، برای اولین بار بهروشنی بر من مسجل شد.
این روزها تغییر و تحولات در خاورمیانه از حد معمول خود گذشته و این شرایط حتی پیشبینی آیندهای نزدیک برای منطقه را غیــرمـمــکن ساخــتــه است. منازعهها و تنشها تمامی ندارد و ورود و خروج نیروهای نظامی خارجی و دخالت آنها در امور کشورهای منطقه به این فضا دامن میزند. سقوط دولت افغانستان توسط طالبان و ادامه تنشها در این کشور، تغییر رویکرد آمریکا درخصوص منطقه و تعاملات نظامی و سیاسی واشنگتن با اعراب و همچنین روابط پیچیده کشورهای عربی با ایران، رژیم صهیونیستی و کشورهای عضو ناتو ازجمله مسائلی است که فضای امنیتی، اقتصادی و سیاسی منطقه را بیشازپیش دچار چالش کرده است.