به گزارش اصفهان زیبا؛ وقف، سنتی ریشهدار و ماندگار در فرهنگ اسلامی، از دیرباز در دل زندگی مردم اصفهان جریان داشته و امروز نیز بهعنوان یکی از مؤثرترین جلوههای نیکوکاری و مسئولیت اجتماعی، نقش پررنگی در آبادانی فرهنگی، اجتماعی و مذهبی این استان ایفا میکند.
استان اصفهان با ثبت بیش از ۱۶ هزار موقوفه، نهتنها در زمره استانهای پیشتاز کشور از نظر تعداد موقوفات قرار دارد، بلکه گویای عمق ایمان، اندیشه بلند و نگاه آیندهنگر مردمان این دیار به مقوله خدمترسانی عمومی است.
حسین منصوری، معاون حقوقی اوقافی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان، در گفتوگو با خبرنگار «تیمچه» بیان کرد: در حال حاضر، استان اصفهان دارای ۱۶ هزار و ۵۴۳ موقوفه ثبتشده است که در دو گروه کلیِ موقوفات انتفاعی و منفعتی قرار میگیرند.
او در توضیح مدل بهرهبرداری موقوفات بیان کرد:
۱. موقوفات انتفاعی: در این نوع موقوفه، خود مال به صورت مستقیم مورد استفاده قرار میگیرد. مساجد، حسینیهها، مدارس، درمانگاهها و سایر مراکز خدماتی از جمله مواردی هستند که زمین یا بناهای آنها وقف شدهاند و خودِ موقوفه مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاست.
۲. موقوفات منفعتی: در این نوع موقوفه، مال وقف شده اجاره داده میشود و درآمد حاصل از آن طبق نیت واقف خرج میشود.
منصوری نیت واقفان را از روضهخوانی برای سیدالشهدا (ع)، کمک به ایتام، درمان بیماران و روشنایی حرمها در نجف و کربلا گرفته تا حمایت از بیبضاعتان و ساخت و نگهداری مساجد و حسینیهها اعلام کرد.
معاون حقوقی اوقافی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان اضافه کرد: املاک منفعتی میتوانند شامل واحدهای مسکونی، تجاری، کشاورزی، صنعتی، معدنی یا اداری باشند و از محل درآمد آنها نیت واقف تأمین میشود.
او با اشاره به نوع اداره و نظارت بر موقوفات ادامه داد: موقوفات اصفهان از نظر مدیریتی به دو نوع متصرفی و غیرمتصرفی تقسیم میشوند.
در موقوفات متصرفی، سازمان اوقاف مدیریت کامل موقوفه را بر عهده دارد؛ از اجاره دادن و نگهداری گرفته تا هزینهکرد درآمد بر اساس نیت واقف. اما در موقوفات غیرمتصرفی، خود واقف متولی را تعیین میکند و اوقاف نقش نظارتی دارد؛ فقط در پایان هر سال مالی، گزارش درآمد و نحوه هزینهکرد توسط متولی به اداره اوقاف اعلام خواهد شد.
در حال حاضر، ۱۵۴۵۶ مورد از موقوفات استان متصرفی و ۱۴۵۳ مورد غیرمتصرفی هستند. او در ادامه ضمن معرفی موقوفات خاص و عام بیان کرد: موقوفات عام، برای عموم جامعه و امور خیریه هزینه میشوند. اما در موقوفات خاص، واقف تعیین کرده که درآمد موقوفه در اختیار فرزندان یا نوادگانش باشد. این کار معمولاً برای پیشگیری از اختلاف میان ورثه انجام میشود و تعداد آن در استان ناچیز است. در حال حاضر، ۷۰ موقوفه خاص در استان اصفهان ثبت شده است.
منصوری تأکید کرد: در وقف خاص، سازمان اوقاف تنها نقش نظارتی دارد و درآمد آن مستقیماً به ذینفعان میرسد. البته مبلغی بهعنوان حق نظارت به سازمان اوقاف کشور پرداخت میشود.
چالشهای حقوقی وقفنامهها
معاون حقوقی اوقافی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان با اشاره به مشکل در دسترسنبودن یا مفقودشدن وقفنامهها در برخی موقوفات قدیمی اظهار کرد: برای حل این مسئله، در اداره اوقاف بخشی با عنوان اداره تحقیق فعال است که وظیفهاش بررسی سوابق، شواهد محلی، اظهارات معتمدان و ارائه نظریه کارشناسی درباره ماهیت موقوفه و صحت وقف است.
منصوری با بیان جایگاه وقف استان اصفهان در میان سایر استانهای کشور اظهار داشت: استانهایی مانند خراسان رضوی، تهران، فارس، مازندران و کرمان در صدر جدول وقف کشور قرار دارند؛ اصفهان نیز با داشتن بیش از ۱۶ هزار موقوفه، در ردیف ۱۰ استان اول کشور است.
او در پایان تأکید کرد: وقف، گذشتهای پرافتخار و آیندهای پویا دارد. اگر موقوفات بهدرستی شناسایی، ثبت و مدیریت شوند، میتوانند نقشی بیبدیل در رفع بسیاری از نیازهای اجتماعی و فرهنگی جامعه ایفا کنند.
