به گزارش اصفهان زیبا؛ استان اصفهان این روزها با بحرانی جدی و فوری در رابطه با منابع آب روبهروست. می گویند ذخایر پشت سد زایندهرود تنها برای حدود ۴۵ روز میتواند آب شرب مردم را تأمین کند و این هشدار، نشاندهنده وخامت اوضاع و ضرورت اقدام فوری در این باره است و هر روز تأخیر در تصمیمگیری و مدیریت منابع حیاتی، استان را به مرز یک بحران واقعی نزدیکتر میکند و تهدیدی مستقیم برای زندگی روزمره مردم و ثبات شهری به شمار میآید.
با وجود این شرایط بحرانی، وزارت نیرو که بالاترین مسئولیت در مدیریت منابع آب استان را بر عهده دارد نیز تاکنون عملی مؤثر برای مهار بحران و مدیریت منابع انجام نداده است.
در عین حال برنامه مشخص و قابل توجهی برای کنترل برداشتها، مدیریت ذخایر یا اجرای پروژههای جبرانی مشاهده نمیشود و در سطوح بالای مدیریتی نیز اراده جدی برای مقابله با این وضعیت دیده نمیشود. به نظر میرسد زایندهرود و ذخایر محدود آن بدون پاسخگویی رها شدهاند و هر روز بیعملی، شرایط را شکنندهتر و بحرانیتر میکند.
ذخیره سد زایندهرود تنها برای ۴۵ روز آب شرب اصفهان کافی است
بحران آب در اصفهان محدود به کاهش کمی منابع نیست؛ فقدان مدیریت و تصمیمگیری فوری، روند بحران را شتاب داده و پیامدهای آن میتواند در کوتاهمدت و بلندمدت بسیار جدی باشد. منابع محدود آب شرب، اگر به همین ترتیب مصرف و رها شوند، به زودی به مرحلهای میرسند که جبران آن غیرممکن خواهد بود.
هر لحظه تأخیر، فشار بر مردم و سیستم شهری را افزایش میدهد و وضعیت را برای ساکنان و مسئولان غیرقابل کنترل میکند. استان اصفهان اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند مدیریت یکپارچه، تصمیمگیری فوری و پاسخگویی شفاف است و امید است مسئولان محلی از فرصت حضور رئیسجمهور در استان اصفهان استفاده کنند و با ایجاد دغدغه در سطوح بالاتر، سرانجام اقدام عملی برای مهار بحران آب به انجام برسد. کارشناسان معتقدند تنها با اقدام فوری و اراده واقعی میتوان مسیر اصفهان را از بحران نجات داد و منابع حیاتی استان را حفظ کرد.
در این رابطه مهدی طغیانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به وضعیت بحرانی زایندهرود و برداشتهای غیرمجاز از منابع بالادست، نسبت به کاهش شدید ذخیره سد زایندهرود هشدار داد و به «اصفهان زیبا» گفت: «میزان مصرف روزانه آب شرب در هر فصل تقریباً مشخص است و برای جمعیتی که آب شرب آنها باید از زایندهرود تأمین شود، میزان نیاز آبی معلوم است. همچنین ظرفیت پشت سد نیز مشخص است و میدانیم چه مقدار آب در پشت سد زایندهرود ذخیره داریم.»
طغیانی افزود: «در حال حاضر برداشتهای غیرمجاز در بالادست زایندهرود حدود شش تا هفت مترمکعب در ثانیه است. این رقم در طول تابستان حتی به ۱۵مترمکعب در ثانیه هم رسیده بود. این میزان برداشت غیرمجاز در حالی ادامه دارد که بارها به وزارت نیرو تذکر دادهایم تا در این زمینه تصمیمگیری کند، اما هنوز اقدام جدی صورت نگرفته است و برداشتها در طول تابستان و اکنون در پاییز نیز ادامه دارد.»
نایب رئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه کل نیاز آبی شهر برای تأمین آب شرب حدود ۱۱مترمکعب بر ثانیه است، تأکید کرد: «در حال حاضر تقریباً نیمی از آب شرب مورد نیاز اصفهان در بالادست بهصورت غیرمجاز برداشت میشود. اگر این برداشتها کنترل شود و صرفهجویی در مصرف آب نیز صورت گیرد، میتوان با همین میزان ذخیره فعلی حدود ۴۵ روز تا دو ماه و نیم آب شرب شهر را تأمین کرد تا به بارشهای زمستانی برسیم.»
وزارت نیرو برای محدود کردن و قطع پمپاژهای غیرمجاز اقدام کند
او با اشاره به هشدارهای مکرر خود در جلسات با مسئولان حوزه زایندهرود گفت: «بارها در حضور آقای احسانی، رئیس حوزه زایندهرود، تأکید کردهایم که اگر روند فعلی برداشتهای غیرمجاز ادامه یابد، ذخیره سد زایندهرود برای شرب تنها ۴۵ روز دیگر پاسخگو خواهد بود. وزارت نیرو باید در این خصوص پاسخگو باشد و هرچه سریعتر برای محدود کردن و قطع کامل پمپاژهای غیرمجاز در بالادست، چه در استان اصفهان و چه در چهارمحال و بختیاری، اقدام کند.» طغیانی در پایان تأکید کرد: «دیگر وقت مماشات و ملاحظه نیست. وزارت نیرو باید از طریق شرکتهای آب منطقهای و برق منطقهای جلوی این برداشتهای غیرمجاز را بهصورت مطلق بگیرد؛ چراکه ادامه این وضعیت میتواند بحران جدی در تأمین آب شرب اصفهان ایجاد کند.»
بحران آب اصفهان در بستر مدیریت ضعیف منابع و بیتوجهی وزارت نیرو
در ادامه اظهارات طغیانی، رمضان رحیمی، نماینده مردم فلاورجان در مجلس شورای اسلامی نیز با انتقاد از نحوه برگزاری سفر استانی اخیر رییس جمهور و همچنین بیتوجهی وزارت نیرو به بحران آب اصفهان، گفت: «این سفر بر خلاف سفرهای استانی معمول که پیش از آن کارگروههای مختلف برای بررسی مشکلات و تهیه راهکارها تشکیل میشوند، بدون برنامهریزی انجام شد. در سفرهای استانی معمولاً چند هفته پیش از حضور مسئولان، کارگروهها به استان اعزام میشوند تا مسائل اساسی را بررسی کنند، اما در این سفر چنین اقدامی صورت نگرفت و بیشتر برنامهها محدود به افتتاح پروژهها، تقدیر از خیرین برگزار خواهد شد.»
او در ادامه با اشاره به وضعیت بحرانی آب در استان اصفهان تصریح کرد: «مشکلات آب استان چند علت اصلی دارد. یکی از مهمترین دلایل، نبود مدیریت واحد در برداشت آب از بالادست تا پاییندست زایندهرود است که وزارت نیرو و شرکتهای منابع آب در اجرای صحیح آن کوتاهی کردهاند. از سوی دیگر، پدیده خشکسالی و کمبارشی نیز واقعیتی انکارناپذیر است که باید در برنامهریزیها لحاظ شود. در این زمینه لازم است طرح بارورسازی ابرها بهصورت جدی دنبال شود، البته اگر واقعاً دغدغه تأمین آب کشور برای ریاستجمهوری و وزارت نیرو وجود دارد.»
رحیمی یکی دیگر از مشکلات را انتقال زودهنگام آب به استانهای دیگر دانست و افزود: «از سالها قبل قرار بود پیش از انتقال آب به استانهایی نظیر یزد، کاشان و بخشهایی از استان مرکزی، طرحهای آبی جبرانی برای اصفهان به سرانجام برسد، اما این طرحها روی کاغذ ماندهاند. از جمله پروژههای ناتمام تونل سوم کوهرنگ و طرح انتقال آب از دریا است که هرچند آب دریا بهصورت محدود به پالایشگاه اصفهان رسیده، اما سایر صنایع هنوز از آن بهرهمند نشدهاند. طبق برنامه قرار بود صنایع آببر اصفهان از آب دریا استفاده کنند، ولی تاکنون حتی یک درصد آن هم محقق نشده است.»
چرا برخی صنایع استان اصفهان از بازچرخانی پساب استفاده نمیکنند؟
او با تأکید بر اینکه طرح بازچرخانی پساب نیز بهدرستی اجرا نشده است، گفت: «قراردادهایی برای استفاده از پساب بین ذوبآهن اصفهان و برخی شهرها و روستاهای شهرستانهای فلاورجان و لنجان منعقد شده بود تا صنایع از زایندهرود برداشت نکنند، اما متأسفانه تا امروز حتی یک لیتر از این پساب وارد چرخه مصرف ذوبآهن نشده است. در حالی که برای این پروژه از ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان هزینه شده و زیرساختها تقریباً آماده است، این طرح به بهانههای مختلف از جمله مشکلات اجتماعی، عدم همکاری شرکت عمران فولادشهر و مخالفت برخی اهالی، متوقف مانده است.»
رحیمی همچنین با اشاره به اقدام نظارتی خود در مجلس افزود: «من درباره همین موضوع از وزیر نیرو سؤال کردهام و این سؤال چند روز پیش در صحن علنی مجلس اعلام وصول شد. سؤال من این است که چرا صنایع استان اصفهان از بازچرخانی پساب استفاده نمیکنند. البته فولاد مبارکه در شهرستان مبارکه این کار را انجام داده، اما ذوبآهن اصفهان و سایر صنایع بزرگ هنوز اقدامی نکردهاند. حتی شهرکهای صنعتی متعدد استان نیز که قرار بوده از آبهای غیرمتعارف استفاده کنند، تاکنون وارد عمل نشدهاند.»
نماینده فلاورجان در خصوص راهکارهای کوتاهمدت برای عبور از بحران فعلی گفت: «در کوتاهمدت باید برداشتهای غیرمجاز بهصورت جدی کنترل شود. همچنین پیگیری اجرای کامل طرح بازچرخانی پساب میتواند در مدت کوتاهی نتیجهبخش باشد، چون بسیاری از زیرساختهای آن آماده است. از سوی دیگر، فرهنگ صرفهجویی باید بهطور گسترده در جامعه نهادینه شود. من در جلساتی با مسئولان صدا و سیما، از جمله آقای جبلی، رئیس رسانه ملی، خواستهام از ظرفیتهای فرهنگی برای ترویج فرهنگ مصرف بهینه آب استفاده کنند. همچنین دستگاههایی مانند آموزش و پرورش نیز باید این موضوع را در دستور کار خود قرار دهند؛ اما تا کنون اقدام عملی جدی در این زمینه مشاهده نشده است.»
او ادامه داد: «طرحهای آبی در دست اجرا شاید در آینده بتوانند مشکل را حل کنند، اما برای بحران فعلی که تنها ۴۵ روز دیگر ذخیره آب شرب اصفهان پاسخگو است، کارساز نیستند. بنابراین ضروری است مردم اصفهان و حتی استانهای دیگر مانند یزد و کاشان نیز در مصرف آب صرفهجویی کنند، چون این بحران فقط اصفهان را درگیر نمیکند.»
رحیمی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به طرح استیضاح وزیر نیرو گفت: «استیضاح وزیر نیرو مدتهاست با امضای بیش از ۹۰ نماینده آماده شده است. آقای وزیر در یک جلسه نظارتی به دعوت آقای قالیباف، رئیس مجلس، حاضر شد و توضیحاتی ارائه داد. رئیس مجلس به ایشان سه ماه فرصت داد تا برای اصلاح وضعیت اقدام کند، اما من همانجا اعتراض کردم و گفتم ممکن است مجلس تا سه ماه صبر نکند. اگر ظرف یک ماه آینده تغییری در وضعیت مدیریت آب و برق کشور ایجاد نشود، استیضاح را به صحن علنی خواهیم آورد.»
او تأکید کرد: «مشکلات ناترازی برق نیز هنوز بهطور کامل حل نشده است و ممکن است با شروع سرما و محدودیت در تأمین سوخت نیروگاهها، دوباره با قطعیهای گسترده مواجه شویم. بنابراین، لازم است وزارت نیرو در هر دو حوزه آب و برق، با جدیت و برنامهریزی فوری وارد عمل شود.»
استیضاح وزیر نیرو در دستور کار مجلس است
ابوالفضل ابوترابی، نماینده مردم نجفآباد در مجلس شورای اسلامی نیز به «اصفهان زیبا » از نارضایتی نمایندگان از عملکرد وزارت نیرو در مدیریت بحرانهای آب، برق و فاضلاب کشور گفت و عنوان کرد: «وزیر نیرو یکی از چهار وزیری است که استیضاحش از سوی نمایندگان امضا شده و در دستور کار مجلس قرار دارد. بخش مهمی از دلایل استیضاح هم مرتبط با مشکلات جدی در حوزه آب، برق و فاضلاب و …. است.»
