به گزارش اصفهان زیبا؛ در ایام فاطمیه، نمایش میدانی «محرمانه» با موضوع زندگی و شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) در حرم زینبیه اصفهان بر روی صحنه رفت. این اثر هنری، بخشی از یک سلسله نمایشهای آیینی است که طی دو دهه گذشته در سراسر کشور با کارگردانی سعید اسماعیلی اجرا شده است.
کارگردان این اثر، در گفتوگو با «اصفهان زیبا» درباره انگیزه خود از انتخاب این واقعه میگوید: «هنرنمایش، جذابتر و قابللمستر است برای روایت هر قصهای. حوزه واقعه تاریخی شهادت حضرت زهرا (س) بههرحال با هر مدلی گفته شده، اما با قالب نمایشی و پروداکشن بزرگی که ما داریم، برای تماشاگر هم قابللمستر و جذابتر است.»
وی میافزاید: «قصههای زندگی حضرت زهرا(س) این قابلیت را داشت که از شکل همیشگی سخنرانی، عزاداری، مرثیهخوانی و… خارج شود و بهگونهای دیگر کار شود. خوشبختانه این اتفاق در این نمایش افتاده و روند خوبی داشتهایم.»
یکی از نقاط قوت و تمایز این اثر، فضای اجرای آن است. اسماعیلی با توضیح این ویژگی منحصربهفرد اظهار میدارد: «این نمایش یک نمایش صحنهای است، اما در ابعادی بسیار بزرگ. ویژگی این کار این است که بسیاری از اتفاقاتش در ابعاد و قواره واقعی رخ میدهد و تلاش تیم سازنده و طراحی بر این بوده که تماشاگر خود را در دل یک اتفاق ببیند؛ از طراحی صحنه تا جلوههای ویژه. همه اهتمام ما بر این بود که تماشاگر کاملا در دل تاریخ و وقایع احساس کند، همذاتپنداری کند، ارتباط بگیرد و برایش قصه جذاب باشد.»
کارگردان این نمایش، بزرگترین چالش پیشرو را نمایش شخصیتهای مقدسی مانند اهلبیت(ع) میداند و توضیح میدهد: «بزرگترین چالش در حوزه کارهای دینی، حضور اهلبیت(ع) است. ما مجبوریم نقش اصلی را بهگونهای حاضر کنیم که خودش دیده نشود، اما حضورش احساس شود. این بزرگترین چالشی بود که باید تحمل میکردیم.»
تعادل میان تاریخ و درام
اسماعیلی در پاسخ به اینکه چگونه بین جنبههای تاریخی و عناصر دراماتیک تعادل برقرار کرده، میگوید: «در تاریخ گشتم و بخشهایی که جنبههای دراماتیک را در خود دارد، پیدا کردم. این قصه پر از این بخشهاست. بااینحال، گاهی مجبور میشویم بین یک قصه پر درام با محتوایی غنیتر، دومی را انتخاب کنیم، حتی اگر از نظر دراماتیک آتش کمتری داشته باشد، اما بقیه نمایش را باید بهگونهای پیش ببریم که از نظر بصری و نمایشی، حرکت برای تماشاگر جذاب و خوب باشد.»
وی با اشاره به استفاده گسترده از المانهای نمادین در این نمایش بیان میکند: «نمایش پر از نماد است. مگر اینکه نخواهیم استفاده کنیم که در این صورت از فضای نمایشی دور میشویم.»هدایت بازیگران در چنین صحنه عظیمی نیز خود چالش دیگری بوده است. اسماعیلی در این باره میگوید: «اداره این صحنه بزرگ توسط بازیگر سخت است. الحمدلله از بازیگران دانشجوی تئاتر استان اصفهان و چند نفر از بچههای قدیمی تئاتر استفاده کردیم که مسلط هستند. اما برای عادتکردن به این صحنه، ساعتها قبل از اجرا میآمدند و در فضای آن میچرخیدند تا با ابعادش آشنا شوند.»
این اثر، واقعه شهادت حضرت زهرا(س) را از نگاه یکی از نزدیکان ویژه ایشان، «سلمان فارسی» روایت میکند. کارگردان درباره این انتخاب میگوید: «سلمان فارسی در بزنگاههای مهمی از تاریخ حضور داشته و بخش مهمی از تاریخ را درک کرده. پس ترجیح دادیم این موضوع مهم از نگاه او برای تماشاگر روایت شود.»
سعید اسماعیلی در پایان درباره نقش چنین آثاری در فضای فرهنگی جامعه تأکید میکند: «از تجارب مختلفم در استانهای مختلف کشور فهمیدهام که بیش از هر معیاری، قالب نمایش میتواند مؤثر باشد و تماشاگر را بسیار تحتتأثیر قرار دهد؛ بنابراین من ترجیح میدهم بهجای هر شیوه تبلیغی دیگری از نمایش استفاده کنم، چون احساس میکنم موفقتر و منسجمتر در ذهن تماشاگر میماند.»
انتقال مفاهیم تاریخی به زبان هنر
در ادامه هادی آشتیانی، تهیهکننده این نمایش، در گفتوگویی به اهداف و جزئیات این نمایش پرداخت. وی با اشاره به اینکه این نمایش به مناسبت ایام فاطمیه تدارکدیدهشده، اظهار میدارد: «محتوای این اثر، واکاوی زوایایی از زندگی حضرت صدیقه کبری(س) تا شهادت ایشان و همچنین بازگویی فضائل و مناقب آن حضرت است.»آشتیانی هدف اصلی از اجرای این نمایش را «آگاهیبخشی» و «انتقال صحیح وقایع تاریخی صدر اسلام به نسلهای مختلف از طریق زبان هنر» عنوان میکند و میافزاید: «این آگاهی تاریخی، به بینندگان کمک میکند تا با الهام از این رویدادها، در زندگی امروز خود نیز مسیر درست را بیابند و آن را اجرا کنند.»
وی در پاسخ به این سؤال که چرا از میان مناسبتهای متعدد مذهبی، بر ایام فاطمیه و این برش خاص تاریخی متمرکز شدهاند، توضیح میدهد: «پیشازاین نیز در مناسبتهایی مانند محرم، صفر، ماه رمضان و دهه کرامت، آثاری مشابه تولید و اجرا شده است. اما پرداختن به شهادت حضرت زهرا(س) باتوجهبه شرایط خاص و برای روشنگری، همواره حائز اهمیت بوده و این اثر با رعایت همان ملاحظات تولید شده است.»
برنامههای آینده و همکاری گسترده اهالی اصفهان
تهیهکننده نمایش «محرمانه» از برنامهریزی برای تداوم این مسیر هنری خبر میدهد و بیان میکند: «در تدارک هستیم تا با همکاری هنرمندان اصفهانی، آثاری را برای مناسبتهای دیگر از جمله ماه مبارک رمضان، عید غدیر و محرم تولید کنیم.» وی میافزاید: «همچنین قصد داریم به زندگی ائمهای بپردازیم که کمتر موردتوجه قرار گرفتهاند، مانند امام هادی، امام جواد و امام حسن عسکری(ع).» هادی آشتیانی در پایان با قدردانی از همراهی مسئولان و اهالی هنر استان اصفهان، خاطرنشان میکند: «بازیگران این نمایش همگی اصفهانی بودند و حدود نود درصد از زحمات اجرای این اثر بر دوش هنرمندان و همکاران فرهنگی این استان، بهویژه اداره ارشاد اسلامی اصفهان، بوده است. این همراهی و همکاری، بسیار ارزشمند و قابلتقدیر است.»
عالی بود همه بازیگران عالی بازی کردند. من از نقش اون شخصی که در بازار لباس آبی تن کرده بود و ریش داشت خیلی خوشم اومد خیلی به کارش مسلط بود. پرسیدم گفتند به ایشون میگن استاد لاوی
عالی بود همه بازیگران عالی بازی کردند. من از نقش اون شخصی که در بازار لباس آبی تن کرده بود و ریش داشت خیلی خوشم اومد خیلی به کارش مسلط بود. دمشون گرم. پرسیدم گفتند به ایشون میگن استاد لاوی
سلام خیلی کار جالبی بود. بچه های اصفهان چقدر زیبا بازی کردند. من خیلی از نقش مرد آبی پوش در بازار که ریش هم داشت لذت بردم به نظرم حرفه ای بود ولی فکر کنم در حق ایشون اجحاف شده. یعنی باید نقشهای بیشتری بهشون میدادند.