به گزارش اصفهان زیبا؛ بحران آلودگی هوا در ایران حالا دیگر به یک مسئله مقطعی یا فصلی محدود نمیشود، بلکه بهعنوان یک تهدید جدی و دائمی برای سلامت عمومی و توسعه اقتصادی کشور شناخته میشود.
بر اساس گزارشهای موجود، تنها در سال گذشته، خسارتهای مستقیم و غیرمستقیم ناشی از آلودگی هوا به بیش از ۱۷ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که گستره آن، از هزینههای درمانی و افزایش بیماریهای تنفسی و قلبی گرفته تا کاهش بهرهوری نیروی کار، تعطیلی مکرر مدارس و ادارات، و لطمه به زیرساختهای شهری را شامل میشود.
این دادهها بار دیگر نشان میدهد آلودگی هوا دیگر یک مسئله صرفاً محیطزیستی نیست، بلکه به بحرانی چندبعدی تبدیل شده که امنیت سلامت، اقتصاد شهری، کیفیت آموزش و حتی الگوی زندگی روزمره مردم را تحتتأثیر قرار داده است.
دستگاهها مسئولیت را به یکدیگر احاله میکنند
با وجود گذشت سالها از تصویب «قانون هوای پاک»، میزان تحقق آن همچنان بسیار پایین است و تنها حدود ۳۰ درصد از مفاد قانونی اجرایی شده است؛ موضوعی که نقش مهمی در افزایش روزهای آلوده و تداوم بحران در کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان، اراک، اهواز و مشهد دارد.
بر طبق گزارش های منتشر شده در این باره، پیامدهای این ناکارآمدی نیز گسترده و چندلایه است؛ از کاهش بهرهوری نیروی کار و افت توان یادگیری دانشآموزان در روزهای اضطرار گرفته تا فرسایش زیرساختهای شهری، رشد مصرف انرژی و تعمیق نابرابریهای سلامت بین مناطق برخوردار و محروم. استمرار این وضعیت، بهویژه در شرایط اقتصادی دشوار، فشار قابلتوجهی بر بودجه عمومی و برنامهریزیهای کلان کشور وارد میکند.
در این زمینه کارشناسان مرکز پژوهش های مجلس تأکید دارند که ریشه اصلی تداوم بحران آلودگی هوا، نبود اجرای کامل، پیوسته و هماهنگ سیاستهاست و تا زمانی که دستگاههای مسئول به تعهدات قانونی خود پایبند نباشند و نظام نظارت، ارزیابی و پاسخگویی تقویت نشود، روند افزایشی خسارتها ادامه خواهد داشت؛ روندی که نهتنها سلامت میلیونها نفر را تهدید میکند، بلکه پایداری توسعه شهری و آینده اقتصادی کشور را نیز تحتتأثیر قرار میدهد.
مهدی طغیانی، نماینده مردم اصفهان و نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه آلودگی هوا خسارتهای جدی به بخشهای مختلف وارد میکند، به «اصفهان زیبا» گفت: تعطیلی آموزش و ادارات، یا فعالیت مردم در فضای باز، هر دو پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قابلتوجهی دارند و آلودگی آثار خود را در همه این حوزهها برجای میگذارد. او با اشاره به وضعیت اجرای قانون هوای پاک اظهار کرد: این قانون در حوزه صنعت و حملونقل تکالیف متعددی را تعیین کرده و حتی جرایمی را مشخص کرده است، اما متأسفانه عملکرد ما در اجرای آن مطلوب نیست.
به گفته این نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی برخی دستگاهها عدم اجرای وظایف را به کمبود بودجه نسبت میدهند و میگویند دولت منابع لازم را تأمین نکرده است، اما بخش دیگری از اقدامات حتی به بودجه هم نیاز نداشته و باید توسط محیط زیست انجام میشده است.
طغیانی با انتقاد از عملکرد محیط زیست ادامه داد: محیط زیست به عنوان دستگاه اصلی در این حوزه نیز عملکرد مناسبی نداشته و مسئولیت را نمیپذیرد؛ آنها کمبود نیرو و امکانات را مطرح میکنند و در نهایت وظایف میان دستگاهها به یکدیگر احاله میشود.
مجموعه شهری اصفهان درگیر بحران آلودگی است
نایب رئیس اول کمیسیون اقتصادی مجلس درباره وضعیت آلودگی هوای استان خاطر نشان کرد: در مجموعه شهری اصفهان، شامل اصفهان و شهرهای پیرامونی مانند شاهینشهر، فلاورجان، خمینیشهر، نجفآباد و بهارستان، بیشترین مشکل آلودگی را داریم. او افزود: برخی شهرهای دیگر مانند کاشان و شهرستانهای اطراف نیز به دلیل بارگذاری شدید صنعتی شرایط مشابهی دارند.
در شعاع ۶۰ تا ۷۰ کیلومتری اصفهان بیش از ۳۰شهرک صنعتی و کارخانه بزرگ فعالیت میکنند که همگی آلایندهاند. طغیانی تصریح کرد: برای حل مشکل آلودگی هوا باید چشمههای آلاینده بهدرستی شناسایی و با آنها برخورد شود؛ چه از طریق تشکیل پرونده و مستندسازی و چه از طریق اقدام قضایی. او در پایان با بیان اینکه در فصل سرد سال که وارونگی هوا رخ میدهد، اهمیت برخورد با واحدهای آلاینده دوچندان است، افزود: متأسفانه این اقدامات صورت نمیگیرد و این همان مشکل اصلی است.
آلودگی هوا نتیجه نبود زیرساخت، ضعف مدیریت و غفلتهای طولانیمدت است
حسین عبدلی، دیگر نماینده مردم استان اصفهان و دبیر دوم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با بیان اینکه آلودگی هوا به یک «مشکل ملی» تبدیل شده است، علت اصلی آن را «نبود زیرساخت در بخش صنعت و ضعف مدیریتها» عنوان کرد و به «اصفهان زیبا» گفت: براساس آمار وزارت بهداشت و معاونت بهداشتی، سالانه ۵۷ هزار نفر به دلیل آلودگی هوا، مشکلات تنفسی و سایر عوارض مرتبط جان خود را از دست میدهند.
عبدلی با تأکید بر اینکه آلودگی هوا فقط مختص کلانشهرها نیست، افزود: بسیاری از شهرهای کوچک نیز گرفتار این بحران شدهاند. تشدید بروز بیماریهای قلبی و عروقی، بیماریهای مغزی، سکتههای مغزی و بیماریهای ریوی، نتیجه استنشاق ذرات معلق است. او تصریح کرد: ذرات کمتر از ۲.۵ میکرون از حبابچههای ریه عبور کرده و وارد خون میشوند و میتوانند تغییرات جدی در مغز استخوان و مکانیسمهای سلولی و شیمی خون ایجاد کنند.
اقدامات فوری برای کاهش ۵۰ درصدی آلودگی ضروری است
این عضو کمیسیون بهداشت و در مان مجلس راهکار را «اصلاح ساختارها و سرمایهگذاری» دانست و انجام حداقل سه اقدام فوری را ضروری اعلام کرد؛ اول اینکه ۳۰ تا ۳۵ درصد خودروهای موجود، فرسوده و اسقاطی هستند و باید از رده خارج شوند.
دومین اقدام به این موضوع اشاره دارد که دو خودروساز داخلی محصولاتی به مردم میدهند که از خودروهای اسقاطی هم بدترند و به دلیل مصرف سوخت بالا و احتراق نامناسب، آلودگی شدیدی ایجاد میکنند و باید مجبور به رعایت استانداردهای جهانی شوند یا تعطیل شوند.
و اما سومین اقدام در خصوص تعیین تکلیف مصرف مازوت است؛ اینکه مصرف مازوت در تهران بهتنهایی معادل آلودگی تمام خودروهای غیربرقی این شهر است و باید تکلیف مازوت مشخص شود. عبدلی در ادامه با تأکید بر اینکه اجرای این سه اقدام میتواند «بیش از ۵۰ درصد آلودگی هوا» را کاهش دهد، گفت: متأسفانه تاکنون هیچ اقدام جدی صورت نگرفته است.
خسارت مالی آلودگی هوا قابل محاسبه است، اما رقم وابسته به یک وزارتخانه نیست
نماینده مردم نطنز و قمصر در مجلس شورای اسلامی درباره خسارت مالی ناشی از آلودگی هوا اظهار داشت: این موضوع تمام شبکه زندگی مردم را تحتتأثیر قرار میدهد؛ از نوزادی که در شکم مادر است تا فرد ۸۰ یا ۹۰ ساله. محاسبه دقیق سخت است، اما قطعاً امکانپذیر است.
او با اشاره به وجود «۱۲ میلیون موتورسیکلت» در کشور گفت: بیش از ۹۰ درصد آنها غیراستانداردند و این نشانه غفلت طولانیمدت است. مافیایی در بخش خودرو وجود دارد که مانع اصلاحات شده است. برای حل این بحران نیازمند مدیری هستیم که اقدام رادیکال و قاطع انجام دهد.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به آمار کیفیت هوا در سال گذشته نیز گفت: اصفهان فقط ۱۴ روز هوای سالم داشته است؛ تهران ۱۲ روز و اهواز فقط سه تا چهار روز. او افزود: ذرات آلاینده میتوانند در فردی با استعداد ژنتیکی، در فضایی پر از دیاکسیدگوگرد و آلایندههای دیگر، منجر به اختلالات سلولی و حتی تومور شوند. بسیاری از سرطانهای خون نتیجه ورود همین ذرات به جریان خون است.
عبدلی در ادامه تغییر سبک زندگی در حوزه تغذیه و نوشیدنی را ضروری دانست و افزود: هوا نیز بخشی از این سبک زندگی است که باید اصلاح شود. در برخی بخشها ناچاریم صنعت را فدای سلامت کنیم.
سه صنعت بزرگ اصفهان باید منتقل شوند
دبیر دوم کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با اشاره به وضعیت آلودگی هوای اصفهان خاطر نشان کرد: سه صنعت بزرگ بالادستی اصفهان عامل اصلی مشکل هستند. انتقال آب از جنوب فقط مُسکن است؛ تا نگاه به اصفهان عوض نشود، نه اصفهان زنده میشود و نه زایندهرود.
عبدلی افزود: پالایشگاه، ذوبآهن و فولاد مبارکه، ضمن ایجاد اشتغال، هزینههای سنگینی به مردم تحمیل کردهاند. در بیست تا سیسال آینده باید این سه صنعت از اصفهان به جنوب منتقل شوند؛ هیچ راه دیگری وجود ندارد. حتی اگر هزار خط لوله آب به اصفهان بیاید، این صنایع برای نسل آینده هم آب و هم هوا و هم درآمد میخواهند.
او ظرفیت گردشگری را راهحل پایدار دانست و ادامه داد: اصفهان باید بر زایندهرود زنده و صنعت گردشگری فعال تکیه کند. هفتاد سال است که صنایع در مناطق مرکزی انباشته شده و اکنون زمان جابهجایی است.
این نماینده مجلس همچنین با اشاره به مهاجرتهای گسترده به اصفهان طی دهههای اخیر گفت: به دلیل توسعه نامتوازن، حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزارنفر نسبت به ۲۰ تا ۳۰ سال پیش به جمعیت اصفهان اضافه شدهاند. این جمعیت نیاز به آب، هوا و شغل دارد و نمیتوان فقط با ایجاد شغل، از منابع حیاتی غافل شد. او در پایان تأکید کرد: اصفهان به یک تصمیم قاطع و صریح نیاز دارد تا مشکلاتش حل شود.
