به گزارش اصفهان زیبا؛ شب یلدا فقط طولانیترین شب سال روی زمین نیست. در آسمان نیز پدیدههای مهمی رخ میدهد که حرکت خورشید و زمین را نشان میدهد. این شب با رویدادی نجومی به نام «انقلاب زمستانی» همراه است. در این لحظه خورشید به جنوبیترین نقطه مسیر سالانه خود میرسد. به همین دلیل کوتاهترین روز و بلندترین شب سال در نیمکره شمالی شکل میگیرد.
انقلاب زمستانی چگونه رخ میدهد؟
دلیل اصلی این پدیده، کج بودن محور چرخش زمین است. محور زمین حدود ۲۳.۵ درجه نسبت به مدار گردش آن کج است. به همین علت زاویه تابش خورشید در طول سال تغییر میکند و فصلها به وجود میآیند. در زمان انقلاب زمستانی، نور خورشید با زاویهای مایل به نیمکره شمالی میتابد و انرژی کمتری به سطح زمین میرسد.
پایینترین ارتفاع خورشید در آسمان
علی ابراهیمی سراجی، مسئول رصدخانه ماهانی، توضیح میدهد که خورشید در این زمان به پایینترین ارتفاع خود از افق میرسد. در نتیجه گرمای کمتری به نیمکره شمالی منتقل میشود و زمستان آغاز میگردد. او میگوید طولانیترین شب سال در مناطق مختلف ممکن است یک تا چند ثانیه تفاوت داشته باشد.
طولانیترین شب سال دقیقاً چه زمانی است؟
انقلاب زمستانی یک لحظه نجومی است، نه یک شب کامل. این لحظه زمانی رخ میدهد که خورشید در جنوبیترین موقعیت خود قرار گیرد. با این حال طول شب به فاصله بین غروب و طلوع خورشید بستگی دارد. به همین دلیل، طولانیترین شب سال همیشه دقیقاً با شب یلدا منطبق نیست.
چرا شب یلدا همیشه طولانیترین شب نیست؟
به دلیل تغییرات جزئی در حرکت زمین، ممکن است شب قبل یا بعد از یلدا کمی طولانیتر باشد. این اختلاف بسیار کم است، اما از نظر علمی قابل اندازهگیری است. افزونبراین سرد شدن هوا در زمستان به دور شدن زمین از خورشید مربوط نیست. زمین در اوایل زمستان حتی به نزدیکترین فاصله خود از خورشید میرسد. عامل اصلی سرمای زمستان، زاویه کم تابش خورشید و کوتاه بودن روزهاست.
آغاز رسمی زمستان
ابراهیمی میگوید سرمای زمستان به کجی محور زمین وابسته است. دور و نزدیک شدن زمین به خورشید تأثیر زیادی در دما ندارد. او توضیح میدهد که زمین در اواسط دیماه به نزدیکترین فاصله خود از خورشید میرسد، اما همچنان سردترین روزها را تجربه میکنیم. انقلاب زمستانی امسال ساعت ۱۸:۳۳ روز ۳۰ آذر رخ میدهد و زمستان رسماً آغاز میشود.
تفاوت طول شبها در نقاط مختلف زمین
طولانیترین شب سال در همه نقاط زمین یکسان نیست. هرچه به مناطق قطبی نزدیکتر شویم، طول شب بیشتر میشود. در مقابل، در مناطق استوایی تفاوت چندانی احساس نمیشود. پس از شب یلدا، طول روزها در نیمکره شمالی افزایش مییابد و این روند تا انقلاب تابستانی ادامه دارد./فارس
