به گزارش اصفهان زیبا؛ مسجد هنوز هم در بافتهای قدیمی شهر، فقط محل اقامه نماز نیست؛ قلب تپنده محله است. جایی برای گفتوگو، همدلی، حل اختلاف، فعالیت فرهنگی و گاهی آخرین پناه مردم در روزگار سخت. در محله بابلدشت اصفهان، مسجدی قرار دارد که چندین سال از عمر آن میگذرد و همچنان تلاش میکند این نقش تاریخی را حفظ کند؛ مسجد صاحبالزمان(عج).
این مسجد در چهارراه بابلدشت و ابتدای خیابان عباسی واقع شده است؛ مسجدی که به گفته امام جماعت آن، نهتنها بخشی از هویت محله، بلکه بخشی از حافظه تاریخی مردم این منطقه به شمار میآید. حجتالاسلام سید محمدرضا هاشمزاده، امام جماعت مسجد صاحبالزمان(عج)، بیش از چهار دهه است که با این مسجد و مردمش زندگی کرده. او متولد سال ۱۳۳۹ است و از سالهای ۵۴ و ۵۵ وارد حوزه علمیه شده. تحصیلات حوزوی خود را در اصفهان و قم، حتی در سطح خارج، ادامه داده و از محضر اساتیدی همچون آیتالله مکارم شیرازی بهره برده است.
هاشمزاده علاوه بر فعالیتهای حوزوی، سابقه تدریس در حوزه و دانشگاه، تألیف حدود ۵۰ جلد کتاب (که ۱۰ تا ۱۵ عنوان آن به چاپ رسیده) و سالها حضور مستمر در عرصه آموزش و فرهنگ را در کارنامه خود دارد. او نزدیک به ۴۰ تا ۵۰ سال است که در حوزه علمیه فعالیت میکند و حدود ۴۰ سال به طور مستقیم در این مسجد حضور دارد.
مسجدی ریشهدار با سابقهای بیش از یک قرن
به گفته امام جماعت مسجد، سابقه مسجد صاحبالزمان(عج) به بیش از 50سال پیش بازمیگردد؛ مسجدی که پیش از انقلاب نیز فعال بوده و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به یکی از پایگاههای مهم فرهنگی، مذهبی و انقلابی محله تبدیل شده است. این مسجد بیش از ۱۰۰ شهید تقدیم انقلاب اسلامی کرده و چهرههای شناختهشدهای در سالهای مختلف در آن نقشآفرینی داشتهاند؛ از فرهنگیان و مدیران آموزشوپرورش گرفته تا فعالان هیئتی و بسیجی.
سه وعده نماز جماعت و فعالیت مستمر
امروز مسجد صاحبالزمان(عج) یکی از معدود مساجد محله است که سه وعده نماز جماعت در آن اقامه میشود: نماز صبح با امامت حجتالاسلام غزالی، نماز ظهر با امامت حجتالاسلام هاشمزاده و نماز مغرب و عشا با امامت حجتالاسلام امینی. مسجد حدود ۸۰۰ مترمربع فضا دارد و در مناسبتهای مختلف، ظرفیت آن بهطور کامل تکمیل میشود؛ بهگونهای که علاوه بر شبستان اصلی، فضای هیئت نیز مملو از جمعیت میشود.
پایگاه فرهنگی، بسیج و هیئت؛ تلاش برای جذب جوانان
یکی از ویژگیهای مسجد صاحبالزمان(عج)، حضور فعال پایگاه بسیج و هیئت مذهبی در کنار برنامههای مسجدی است. به گفته امام جماعت، با حضور فرمانده جدید بسیج، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی مسجد رونق بیشتری گرفته و تلاش شده جوانان بیشتری جذب مسجد شوند. برگزاری جلسات سخنرانی در مناسبتهای مذهبی و انقلابی، برنامههای قرآنی بهویژه در ماه مبارک رمضان (قرائت روزانه قرآن و ختم سی جزء برای خواهران و برادران)، مشاوره خانوادگی، حل اختلافات محلی و حتی حضور پزشک عمومی برای ویزیت دورهای مردم از جمله فعالیتهایی است که در حد توان مسجد انجام میشود.
مسجد صاحب الزمان(عج)؛ پناهگاه اجتماعی محله
هرچند مسجد صاحبالزمان(عج) خیریه رسمی ندارد؛ اما به گفته هاشمزاده، در موارد اورژانسی و با جمعآوری صدقات، به نیازمندان و مستمندان محله کمک میشود. مسجد همچنین در حل اختلافات خانوادگی و محلی نقش میانجیگرانه ایفا میکند؛ نقشی که همچنان از اعتماد مردم به این نهاد مذهبی حکایت دارد.
چالش اصلی؛ بودجه و اوقاف
اما پشت این فعالیتها، مشکلات جدی نهفته است؛ مهمترین آنها بحران بودجه. مسجد صاحبالزمان(عج) دارای چهار باب مغازه اوقافی دوطبقه است؛ مغازههایی که به گفته امام جماعت، اگر بهدرستی مدیریت میشدند، میتوانستند ماهانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان برای مسجد درآمد داشته باشند.
با این حال، طبق قراردادهای قدیمی و مدیریت اوقاف، مجموع دریافتی مسجد از این مغازهها کمتر از یک میلیون تومان در ماه است؛ آن هم با تأخیرهای چندماهه، نامهنگاریهای فرسایشی و کسر حدود ۲۰درصد توسط اوقاف.
هاشمزاده با گلایه میگوید: «با این وضعیت، مسجد حتی توان استخدام یک خادم را ندارد. ایابوذهاب روحانیون هم اغلب بهصورت فیسبیلالله انجام میشود.»
به گفته امام جماعت مسجد، همکاری نهادهایی مانند امور مساجد، اوقاف و حتی برخی دستگاههای فرهنگی، بیشتر اداری و حداقلی است. در حالی که مساجد در تمام مقاطع انقلاب پای کار بودهاند، حمایت مالی و عملی متناسبی دریافت نکردهاند. او با مقایسه وضعیت ایران با برخی کشورهای اسلامی مانند ترکیه میگوید: «در بسیاری از کشورها، بودجه مشخصی برای مساجد در نظر گرفته شده؛ اما در اینجا، مساجد باید با حداقل امکانات، بار سنگین فرهنگی و اجتماعی را به دوش بکشند.»
از نگاه حجتالاسلام هاشمزاده، مسجد تراز انقلاب اسلامی باید بهروز، مردمی، انقلابی و پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه باشد؛ مسجدی که بتواند جوانان را جذب کند، مسائل روز را مطرح کند و تنها به اقامه نماز محدود نشود. او تأکید میکند: «جذب جوان فقط وظیفه روحانی نیست؛ همه ارکان مسجد، هیئت، بسیج و مردم محل باید پای کار باشند.»
سنگری که هنوز ایستاده است
با همه این چالشها، مسجد صاحبالزمان(عج) بابلدشت همچنان ایستاده است؛ مسجدی که نماز در آن اقامه میشود، جوانان در آن رفتوآمد دارند، مشکلات مردم در آن شنیده میشود و چراغش، هرچند کمسو، اما خاموش نشده است.مسجدی که اگر حمایت شود، میتواند دوباره به همان قلب تپنده محله تبدیل شود؛ نه فقط برای عبادت، که برای زندگی.
