به گزارش اصفهان زیبا؛ انگار اعداد هم بیحساب شدهاند، نه اینکه دیگر ارزشی نداشته باشند، بلکه بیکارکرد و حتی بیمعنی شدهاند. مثلا دیگر چه اهمیتی دارد که بگوییم صد و ده شب است که مردم در خیاباناند یا صد و یازده شب، مهم این است که مردم بیش از صد شب است که میدانداری کردهاند.
مثلا در این شبهای میدانداری، عموما تصویری که در خاطر مانده، چهارراهها و میدانهایی است که زنان زیادی در آن حضور داشتهاند، اما چه اهمیتی دارد که به دنبال درصد حضورشان نسبت به مردان باشیم و بخواهیم پای اعداد را به ماجرا باز کنیم؟ مگر حضور زنان در ساحت اجتماع و ایستادگی آنها در این شبهای پرماجرا، در قالب دو دوتا چهارتاها میگنجد؟
از آن صبح نخستی که خبر شهادت رهبری اعلام شد، تا همین الان که معلوم نیست چند شب دیگر میدانداری را هم به دنبال دارد، مردم و بهخصوص زنان، مدیریت اجتماع را به دست گرفتهاند، بعضا مدیریت جامعه را هم. در این ایام زنان به عنوان ستون خانواده به خیابان به عنوان میدان مقاومت آمدهاند، دست بچههایشان را هم گرفته و با خودشان آوردهاند و برخی اوقات پشتِ مردهایشان را گرم کرده و آنها را هم به خیابان آوردهاند.
همین زنان اما تریبوندار نبودهاند، اجرا کننده نبودهاند، برنامه گردان نبودهاند؛ زنان بودند، صرفا هم بیننده نبودند، ولی کمی عقبتر از مرکز میدان ایستاده بودند. این خوب است یا بد؟ باید اینطور باشد یا نه؟ همیشه همین بوده یا نه؟ و اصلا چرا اینطور است؟
حرف ما این نیست. ما واقعیت جامعهمان را توصیف کردیم و در این بین به سراغ یکی از معدود تجمعات اصفهانی رفتیم که در این ایام، زنان هم، ادارهکننده تجمع بودهاند و هستند. ما به سراغ مجموعه فرهنگی عاشوراییان رفتیم، که البته پیشتر هم چنین بروز و ظهورهایی داشت و خواستیم تا تجربه آنها از مدیریت میدان توسط زنان را بشنویم.
تجربهای که منتقد دارد، باریکلا بگو هم دارد. ما صرفا قصد گفتن از آن را داریم. خانم مریم فرشادفر،عضو شورای مرکزی و مسئول نهاد تربیت خواهران مجموعه فرهنگی عاشوراییان از پیشینه حضور و سازوکار فعالیت بانوان در مرکز و بروز فعلی آن در خیابان میگوید.
برای ورود به بحث، از سیر حضور بانوان در مجموعه « عاشوراییان » برایمان بگویید. شکلگیری واحد خواهران در این تشکیلات چگونه آغاز شد و چه مسیر تحولی را پشت سر گذاشت؟
اگر بخواهم از سالهای اول بگویم، واحد خواهران از همان ابتدای تأسیس مجموعه در چارت اجرایی پیشبینی شده بود. بنای ما از همان روز اول، تعامل آقایان و خانمها در طراحی و اجرای برنامهها بود. در سالهای اول، فعالیتها حالتی غیرمتمرکز داشت، اما بهتدریج به چارت اجرایی مشخصی رسیدیم.
در این ساختار، خانمها در تمام واحدها به ازای بخشِ آقایان، واحد اختصاصی داشتند و این امکان برای آنها فراهم بود که بر اساس راهبردهای بالادستی مجموعه، طرح ارائه دهند و پس از دفاع تشکیلاتی، آن را بهصورت مستقل اجرا کنند.
من به یاد دارم که در همان سالهای نوجوانی، عاشوراییان از اولین مجموعههایی بود که برای روضه محرم، طراحی پوستر و چاپ کارت دعوت انجام میداد؛ در آن زمان خانمها دور هم جمع میشدند و کارتها را بستهبندی میکردند تا به مدارس بفرستند. این همکاریها بهمرور جدیتر شد.
این میدانی که به خانمها داده میشد، علیرغم برخی نقصهای اجرایی، باعث شد تا آنها همپا با آقایان رشد فردی و گروهی را تجربه کنند. برای مثال، بخش دانشآموزی مجموعه که مدتی تعطیل شده بود، با همت خانمها و در شرایطی که زیرساختها کافی نبود، دوباره در بخش خواهران کلید خورد و بعدا در کل مجموعه احیا شد. این نشان میدهد که خانمها نه تنها در اجرا، بلکه در سیاستگذاری و توسعهی نهادی هم نقش جدی داشتند
حدودا هفت هشت سال پیش بود که مجموعه شما برای برنامه عزاداری اش سخنران خانمی را به عنوان سخنران اصلی دعوت کرد. یک دعوتی که حقیقتا در اصفهان آن زمان اصلا مرسوم نبود. این ایده چطور شکل گرفت و چرا سالهای بعد ادامه پیدا نکرد؟
ایده از اینجا می آمد که ما برای اداره برنامهها، نیازمند استفاده از ظرفیتهای متنوع بودیم. وقتی در شورای مرکزی بحث دعوت از سخنران مطرح شد، این پیشنهاد به میان آمد که از یک سخنور خانم استفاده کنیم. علیرغم برخی تردیدها در میان عده معدودی از اعضا، اکثریت جمع استقبال کردند و خانمی برای سخنرانی دعوت شدند. اتفاقا بازخوردهای مخاطبان هم بسیار مثبت بود، اما در سالهای بعد، ما به سخنران خانم شاخصی که برای سخنرانی در مجموعه مناسب باشد، نرسیدیم.
علاوه بر این، محدودیتهای عرفی حاکم بر جامعه، به ویژه برای سخنرانی خانمها در جمع آقایان، باعث شد که بسیاری از سخنوران زن توانمند، ترجیح دهند در جمعهای زنانه صحبت کنند. البته ما همیشه از ایدههای نو استقبال کرده ایم؛ مثلا جشن میلاد حضرت معصومه (س) را به عنوان پروژهای شاخص قرار می دهیم تا تمامی مراحل طراحی و اجرای آن توسط خانمها انجام شود که این تجربیات برای ما بسیار ارزشمند است.
مجموعه شما در ایام جنگ اخیر و تجمعات خیابانی هم بعضا برخی برنامهها را به خانمها سپرده است. در حالی که در سطح شهر نهایتا آن هم بسیار معدود سخنرانهای خانم داشتیم. کمی راجع به برنامههایتان و سازوکار اجرایش بگویید.
ببینید، نگاه مجموعه ما از همان ابتدا بر این بود که نقش آفرینی بانوان در جهان امروز در حال توسعه است و ما باید این زمینه را در بطن تشکیلات خود و در سطح جامعه ایجاد کنیم. الان هم در برنامههایمان این نقش، صرفا در حد مجری گری نیست و نباید به این سطح تقلیل یابد؛ بلکه خانمها در طراحی کنداکتور برنامه، پیگیری امور اجرایی و مدیریت اتاق فرمان استیج، نقش تعیین کننده دارند. اگر بخواهم از سیر برنامههای اخیر بگویم، همه چیز از هفته کرامت و جشن میلاد حضرت معصومه (س) آغاز شد.
پس از موفقیت خوبی که در اجرای مستقل آن برنامه داشتیم، این پیشنهاد از سمت آقایان و خانمها مطرح شد که برنامه ریزی و اجرای استیج در دو شب هفته به طور کامل بر عهده خانمها باشد.وقتی این تجربه در میدان اصلی شهر رقم خورد، الحمدالله نتایج بسیار خوبی گرفتیم.
در این صد شب، ما شاهد حضور پررنگ خانمها در اتاق فرمان و تمام تعاملات اجرایی بودیم. البته دغدغه اصلی ما در این مسیر، صرفا اجرا نبود؛ بلکه ایجاد باورمندی در میان خود بانوان و پذیرش اجتماعی توسط جامعه و آقایان بود. ما بر این باوریم که زن با حمایت خانواده میتواند در اجتماع سالم نقش آفرین باشد، بدون اینکه به نقشهای اولویت دار مادری و همسری آسیبی وارد شود.
در هیئت عاشوراییان هم تلاش می کنیم این نگاه را در میان اعضای مان توسعه دهیم تا همه به این توانمندیها باور پیدا کنند. ما حتی در اوایل کار، موضوعات برنامهها را بیشتر به حوزه بانوان بردیم، اما در تعامل با مخاطبان و بازخوردهایی که گرفتیم، متوجه شدیم که لازم نیست فقط در حوزه زنان صحبت کنیم. بنابراین تصمیم گرفتیم ضمن حفظ آیتمهای ویژه، راجع به موضوعات کلان اجتماعی هم برنامه داشته باشیم. نکته مهم برای ما این بود که نشان دهیم خانمها در حوزههایی که آقایان هم شاید آن قوت لازم را ندارند، اگر وارد شوند، نقشی بسیار پررنگ تر ایفا می کنند.
با توجه به تجربه ای که از حضور در میدان دارید، تحلیل شما از چرایی حضور پررنگ زنان در میدان خیابان چیست و پیامد این حضور را چه می دانید؟
اتفاقات چند ماه اخیر در میان مردم ما احساسی را ایجاد کرد که همه ما باید بیشتر دخیل باشیم. در این میان، این حس مسئولیت پذیری در خانمها بسیار بیشتر شکل گرفت. شاید دلیل دقیق و علمی اش را نتوانم بگویم، اما به نظرم به خاطر ویژگیهای روحی و شخصیتی خانمها، به دلیل همان نگاه ریزبین و دقت خاصی که دارند، این حس در آنها پررنگ تر شد.
من حتی در جمعهای خانوادگی هم می دیدم که خانمها فراتر از بحث میدان، در بسیاری از مباحث اجتماعی و سیاسی کشور دغدغهمند شده اند و دنبال همان نگاه درست مطالبه گری هستند. تجربه ای که ما در میدان داشتیم هم از همین حس نشئت می گیرد؛ اینکه ما باید حضور داشته باشیم و اثرگذار باشیم. شبهایی بود که خانمهایی از دل کف میدان به سراغ ما می آمدند که مطالبات خیلی جدی و صریحی داشتند، کوتاه هم نمی آمدند و حرف شان را با جدیت می زدند.
ما حتی در جمع خودمان هم این دغدغه را داشتیم که واقعا نقش ما خانمها چیست؟ آقایان که دارند همه کارها را انجام می دهند، ما خانمها چه کاری می توانیم بکنیم که مفید و مؤثر باشد و در این اتفاقی که کف خیابان می افتد، سهم و نقش داشته باشیم؟ همین دغدغهها باعث شد به آن پیشنهاد اجرایی استیج برسیم. نظر من این است که این احساس باید بود و باید اثرگذار بود در خانمها بسیار پررنگ شکل گرفت.حالا اگر بخواهم درباره پیامدها بگویم، معتقدم اگر این حضور درست هدایت شود، در حوزههای بسیاری می تواند اثرگذار باشد.
یک وجه آن سیاسی و اجتماعی است و وجه دیگرش به مسائل مربوط به خود خانمها و خانواده باز می گردد. اگر با همین دست فرمان پیش برویم، می توانیم اتفاقات خیلی خوبی را در آینده رقم بزنیم. به نظرم در حوزههایی مثل حقوق زنان و مسئله حجاب، اگر خانمها مراکز فرهنگی را رسانه خود بدانند و از همین پتانسیلی که این مدت آزاد شده است استفاده کنند، می توانند مسائل را از لحاظ فکری و عملیاتی حل کنند.
در این ایام دهه اول عزاداری ماه محرم، چگونگی فعالیت خانمهای مجموعه تغییری کرده است؟ مثلا در حیطه تصویرسازی و مولتی مدیا، احیانا در بخش پلاکاردها، در بخشهای جانبی؟
مواردی که گفتید، جزو فعالیتهای بانوان از ابتدا تا الان بوده است. مثلا در بخش رسانه، بسیاری از تولیدات را به عهده داشتند. یعنی کارهایی که الان ما در کانال عاشوراییان می بینیم، تعداد زیادی از آنها محصولاتی است که خانمها تولید کردند.
همچنین الان طبق روال هشت، نه سال گذشته که هیئت تلویزیونی عاشوراییان را داشتیم، آنجا هم در کنار حضور پسران، دختر انی را داریم که هم نظر میدهند و هم دارند تولید محصول رسانه ای می کنند.
علاوه بر این، خانمها در مجموعه یک سری کارهایی انجام می دهند که مابهازای آن را آن طرف در آقایان نداریم.
مثلا یک سری امور تدارکاتی است، کارهایی که برای دکور انجام می دهند یا دوخت پارچهها. الان بخشی را ما در برنامهمان هر شب داریم تحت عنوان پویش مردمی که مرتبط با موضوع هر شب است و یک سری پویشهایی دارد طراحی میشود. طراحی این پویشها را خانمها انجام می دهند. همچنین در بخش اجرا ،بخشها یی مثل نمایش و دکلمه خوانی را بانوان طراحی و اجرا می کنند.
