از وفاداری تا سخت‌گیری!

برای همین هم است که شهروندان نه تنها برای آن‌ها احترام ویژه ای قائل هستند. بلکه سعی می کنند برای تهیه اقلام مورد نیازشان در هر کجای شهر که هستند، خودشان را به آن مغازه‌های قدیمی و صاحب نام برسانند. آن‌ها پس از گپ و گفت با صاحب مغازه خرید می‌کنند. کسبه‌ای که اهالی شهر روایت های مختلفی درباره‌شان دارند. هر کدام خاطره ای در ذهنشان از آن‌ها ساخته‌اند. فرنی‌فروشی قدیمی «اخوان فشارکی در محله چارسو‌مقصود» یکی از همان اسم‌های آشناست.

مغازه ای قدیمی که شاید کمتر اصفهانی باشد که نامش را نشنیده باشد. چندی پیش خبرنگاران «تیمچه» به گفت و گو با او نشستند. آن‌ها پستی از مصاحبه در صفحه این پایگاه خبری منتشر کردند. این پست اتفاقا با استقبال بسیاری روبه رو شد؛ به گونه ای که حدود 400 کاربر درباره این فرنی فروشی اظهار نظر کردند. آن‌ها به حرف‌های او واکنش نشان دادند.

بنابراین تحلیل واکنش‌های مخاطبان اصفهانی نسبت به این موضوع، می‌تواند پنجره‌ای رو به شناخت ویژگی‌های فرهنگی، رفتاری و جامعه‌شناختی مردم اصفهان باز کند؛ چرا که این پیام‌ها نه تنها درباره فرنی و فرنی فروشی است. بلکه می تواند به خوبی ویژگی های شاخص مردم این شهر را بازنمایی کند. این پیام‌ها درباره نسبتِ «اصفهانی» با «شهر، خاطره و کیفیت» به تحلیل می‌پردازد. تحلیل محتوای این پیام‌ها به استخراج برخی از ویژگی های بارز اصفهانی‌ها منجر شده است. در ادامه به آن ها اشاره می‌شود.

وفاداری نسلی و حافظه تاریخی مشترک

برای یک اصفهانی، خرید از کاسب قدیمی یک انتخاب مصرف‌گرایانه صرف نیست؛ بلکه نوعی تجدید میثاق با خاطرات خانوادگی است. ارجاع مداوم به «دوران دبیرستان»، «دوران کودکی» و اینکه «پدرم ۶۰ سال مشتری اینجا بود»، نشان می‌دهد که برندهای محلی در اصفهان بخشی از ساختار هویت خانوادگی و شهری به شمار می‌روند. اصفهانی‌ها پیوند عاطفی عمیقی با حال و هوای محلی خود دارند. آن‌ها خرید از یک مغازه قدیمی را نوعی ادای احترام به هویت تاریخی شهر می‌دانند و از آن لذت می برند؛ به گونه ای که این موضوع باعث شده تا برخی از اصفهانی ها نسل به نسل برای خود و خانواده شان از این فرنی فروشی خرید کنند. آن‌ها به آن وفادار باشند.

صراحتِ بی‌تعارف در سنجش کیفیت

اصفهانی ها با کسی رودربایستی ندارند و رک و پوست کنده حرف می زنند؛ درواقع یکی از بارزترین ویژگی‌های اخلاقی مردم اصفهان، صراحت لهجه در کنار سنجش کارشناسانه محصول است. تحلیل محتوای پیام‌های کاربران فضای مجازی در رابطه با این فرنی فروش نشان می دهد، درست است که اصفهانی‌ها برای این کاسب اسم و رسم دار احترام بسیار زیادی قائل هستند؛ اما این به آن معنا نیست که دست به انتقاد نزنند. آن‌ها در صورت عدم رضایت از آن سخن به میان نیاورند.

این موضوع وقتی مشاهده می شود که مخاطب با صراحت می‌نویسد: «دفعه‌ آخری که خریدم بد شد». یا با نگاهی موشکافانه ترکیبات را نقد می‌کند: «شیره خرما صنعتی است و سلامت فرنی را خراب می‌کند.» این نقد فنی نشان می‌دهد مشتری اصفهانی به مواد اولیه حساس است. او کیفیت را با متر و معیار شخصی‌اش به‌طور مداوم رصد می‌کند؛ مصداق ضرب المثل معروف، اصفهانی‌ها مو را از ماست بیرون می کشانند!

روحیه مقایسه‌گری و اصرار بر استانداردهای بالا

تحلیل محتوای پیام‌ها همچنین نشان می‌دهد که مخاطب اصفهانی در پذیرش ادعای «اولین بودن» یا «بهترین بودن» بسیار سرسخت است. این روحیه نشان می‌دهد که اصفهانی‌ها همواره به دنبال دریافت بالاترین ارزش در برابر هزینه پرداختی هستند. آن‌ها بازار رقابتی را با معرفی و پیشنهاد گزینه‌های مختلف (فرنی آتشگاه را نخوردی… ) داغ نگه می‌دارند.

دقت وسواس‌گونه به جزئیات و تبارشناسی

تحلیل محتوای پیام‌ها در رابطه با این فرنی فروشی قدیمی نشان می دهد که اصفهانی‌ها محله به محله شهر را مثل کف دست خود می شناسند. آن‌ها از پیچ و خم آن به خوبی آشنایی دارند. کاربران همچنین تمایل عجیبی به تصحیح روایت‌ها دارند. آن‌ها نام دقیق خیابان‌ها (چارسو‌مقصود یا دروازه حسن‌آباد)، اسم دقیق فامیل کاسب (اخوان فشارکی) و حتی شجره‌نامه و ترتیب سن برادران را در کامنت‌ها می‌نویسند. این کار را می‌کنند تا بگویند «ما جزئیات این شهر را می‌شناسیم.» این ویژگی نشان‌دهنده جامعه‌ای است که در آن آدم‌ها و فضاها به دقت رصد و ثبت ذهنی می‌شوند.

اخلاق‌مداری به مثابه نیمی از کیفیت

در فرهنگ اصفهان، شخصیت و منش کاسب به اندازه کیفیت کالای او وزن دارد. دعای خیر برای پدر درگذشته فروشنده و تمجید از «خوش‌اخلاقی و خوش‌برخوردی برادران»، نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعیِ حاصل از حسن خلق، قوی‌ترین ابزار برای ماندگاری یک کسب‌وکار در اصفهان است. مشتری اصفهانی حرمتِ برخوردِ محترمانه را نگه می‌دارد. او آن را بخشی از فرایند خرید می‌داند؛ شاید برای همین است که این فرنی فروشی سال هاست توانسته خود را سر پا نگه دارد. او مشتری هایش را حتی حالا و در شرایطی که خیلی از کسبه از فروش پایین و رکود گلایه دارند، حفظ کند.

این اصفهانی های سخت گیر!

تحلیل محتوای پیام های منتشر شده به خوبی می‌تواند به بیان ویژگی‌ها و شاخص‌های مختلف شهروندان اصفهانی بپردازد. این تحلیل می‌تواند بگوید آن‌ها چه خلق و خویی دارند. این بررسی نشان داد که شهروندان مخاطبانی «دقیق، جزئی‌نگر، وفادار به اصالت‌ها و در عین حال سخت‌گیر در کیفیت» هستند. آن‌ها شهرشان را دوست دارند و جزئیات جغرافیای شهری و انسانی آن را به حافظه می‌سپارند. همچنین آن‌ها در برابر کالا یا خدماتی که دریافت می‌کنند، هوشمندانه، مقایسه‌گر و صریح رفتار می‌کنند. اصفهانی‌ برای کسبه‌ای که ریش خود را در حرفه مورد نظرشان سفید کرده‌اند و صاحب نام شده‌اند، احترام و جایگاه ویژه‌ای قائل هستند. اصفهانی‌ها این موضوع را به صورت دهن به‌دهن برای هم بازگو می کنند.