20 سال است که پای صحیفه مانده‌ایم

درحالی که بیش از 1200 سال از انتشار «صحیفه سجادیه» ارزشمند می‌گذرد، نقش فرهنگی و اجتماعی آن به طور کامل تعریف نشده و به تبع، آنچنان که باید، مورداستفاده قرار نگرفته است.

تاریخ انتشار: 12:05 - شنبه 21 مرداد 1402
مدت زمان مطالعه: 3 دقیقه
20 سال است که پای صحیفه مانده‌ایم

به گزارش اصفهان زیبا؛ «صحیفه سجادیه دوش به دوش قرآن حرکت می‌کند، دعاهایش مؤثر است و بزرگان گفته‌اند سزاوار است هر مؤمنی یک قرآن و یک صحیفه سجادیه در منزل داشته باشد؛ چرا که حضرت سجاد (ع) در هر بابی از امور دنیوی و اخروی دعایی برای ما دارد.» مرحوم آیت‌الله ناصری

«صحیفه سجادیه» کتابی است معتبر و منتسب به امام سجاد که شامل معارف الهی در همه ابعاد زندگی انسان می‌شود. با وجود این، درحالی که بیش از 1200 سال از انتشار این کتاب ارزشمند می‌گذرد و با اقدامات مختلفی که در جهت تببین و معرفی این کتاب صورت گرفته است، نقش فرهنگی و اجتماعی آن به طور کامل تعریف نشده و به تبع، آنچنان که باید، مورداستفاده قرار نگرفته است؛ کتابی که می‌تواند هم‌پای قرآن و نهج‌البلاغه به‌عنوان یک منبع مرجع در حیطه‌های مختلفی از زمام‌داری کشور تا مدیریت زندگی خانوادگی و شخصی افراد مورداستفاده قرار گیرد.

با توجه به خلأ فرهنگی کشور در این حیطه، زهرا رجب‌زاده یکی از پژوهشگرانی است که بیش از 20 سال از فعالیت تحقیقاتی خود را معطوف به این حوزه کرده است.

او که از دانش‌آموختگان حوزوی و دانشگاهی جامعه‌الزهرا و دانشگاه تهران است، هم‌زمان با آغاز دهه 80 شمسی فعالیت خود را در این راستا آغاز می‌کند:«آنچه در سال 1381 به‌عنوان آغاز راه تحقیق و نشر معارف صحیفه سجادیه به‌دنبالش بودیم، بهره‌وری بیشتر از این معارف الهی و نشر معارف کاربردی آن در حیطه‌های تخصصی اجتماعی بود.»

فرهنگ موضوعی صحیفه سجادیه

نخستین اثری که در این حوزه منتشر می‌شود، لغت‌نامه فارسی صحیفه سجادیه است که با ترجمه‌ای روان، به عنوان ابزاری برای پژوهش و ترجمه متون صحیفه سجادیه مورداستفاده قرار می‌گیرد .

در این حیطه کتاب « فرهنگ جامع موضوعی صحیفه سجادیه» نیز به عنوان منبع و برای نخستین بار در کشور منتشر می‌شود؛ اثری مرجع که زمینه‌سازی برای پژوهشگران این حیطه به شمار می‌رود.

صحیفه صدق و صفا

«با گذشت چهار سال از فعالیت در این حوزه به مرور ارتباط قلبی من با این کتاب متفاوت شد. انس و محبتی که نسبت به معارف آن پیدا کردم  و تأثیر آن بر کیفیت زندگی شخصی‌ام، باعث تفاوت دیدگاه من در انتشار دیگر آثار شد. به اعتقاد من این کتاب سرشار از حرف هایی است که ارزش گفتن دارد و گفتنی هایی که ارزش شنیدن دارد؛ حرف‌های همیشه تازه و آدم‌ساز.»

در سال 1384 دو کتاب «مرزداران» و «رمضان قاصد عشق» نیز نگارش می‌شود. این دو اثر با برسی اهمیت امور نظامی و همچنین پرداختن به ماه رمضان با شیوه‌ای نو منتشر می‌شود؛ آثاری که در آن با نگاهی کلی، به بررسی مفاهیم این دو مقوله در آثار امام پرداخته شده و با ارائه نمایی همه‌جانبه در مقابل پرداختن به تک‌تک فرازهای صحیفه، تصویری مفهومی از این موضوع ارائه می‌دهد.

«رویش سبز» نیز اثری است ادبی که با زبانی لطیف و روان، فرازهای صحیفه سجادیه را برای عامه مردم بازنویسی کرده است.

بانو رجب زاده می‌گوید: « زمانی که این کتاب را در کلاس های دانشگاهی‌ام می‌خواندم، معمولا در انتهای آن اشک از گونه‌های دانشجویان روان شده بود؛ زیرا متن کتاب به گونه‌ای نرم نوشته شده است که در عین انتقال مفاهیم، قابل‌درک و فهم برای عموم مردم هم باشد.»

تجلی قرآن در صحیفه سجادیه

کتاب«سیمای قرآن در صحیفه سجادیه» در سال 1391 به بیان تصویری از قرآن در بیان امام سجاد می‌پردازد؛ کتابی که در بخشی از آن به پژوهشی ادبی در ارتباط با بلاغت، فصاحت و بیان صحیفه پرداخته شده است و نویسنده آن می‌گوید: « با توجه به سابقه تحصیل من در دانشگاه، اطلاع داشتم که در حیطه تدریس علوم بلاغی آنچه به عنوان مصداق در اختیار دانشجویان قرار می‌گرفت، جمله‌هایی از دیگر ادیان بود؛ به همین خاطر در بخشی از این کتاب به پژوهشی تخصصی در علوم بلاغی پرداختم تا بتواند به‌عنوان مصداقی علمی از مذهب شیعه در منابع دانشگاهی مورداستفاده قرار گیرد.»

حقوق شهروندی و روابط متقابل شهروندان، یکی دیگر از حوزه‌هایی است که با برداشت از صحیفه سجادیه به آن پرداخته شده است. سه کتاب « حقوق شهروندی در صحیفه سجادیه»،« حقوق پدر و مادر و فرزندان» و «صحیفه همسایه‌داری» در این راستا تألیف شده و هریک به ابعاد مختلفی از این موضوع پرداخته است.

این صحیفه‌پژوه باسابقه معتقد است، نگاهی که در کشور ما به این مسئله می‌شود، تنها بر جنبه اخلاقی آن تأکید می‌کند و آنچه در کشورهای غربی جریان دارد، تمرکز بر جنبه حقوقی آن است؛ نگاهی تک‌بعدی که فقدان هر یک از جنبه‌های آن باعث برداشتی نادرست از این مفهوم است.

او می‌گوید: «در این مجموعه کتاب تلاش کرده‌ایم تا به همه ابعاد موضوع بنگریم و با توجه به بخشی از آن، باعث آسیب‌های بلندمدت در جامعه نشویم.»