عرضه اوراق سلف نفتی، همان وعده گشایش اقتصادی دولت است که حالا این پرسش را در افکار عمومی ایجاد کرده که آیا این گشایش اقتصادی برای مردم است یا برای بودجه دولت و جبران کسری درآمدهایش؟
این اوراق دو ساله هستند و سود سپردهگذاری در آن چیزی در حدود ۱۸ تا 19.5 درصد پیشبینی شده است.
در این طرح اقتصادی مردم در واقع با خرید اوراق سلف نفتی دوساله، سود سپردهگذاری خود را در مدت تعیینشده دریافت میکنند.
بهارستاننشینها مخالفت خود را با اجرای این طرح اعلام کردهاند.
قرار بر این بود اولین مرحله انتشار اوراق سلف نفتی در بورس انرژی رقم بخورد؛
اما دولت نتوانست از سد مقاومتی نمایندگان مجلس عبور کند و حالا طرح موسوم به گشایش اقتصادی به زمان دیگری موکول شده است.
دولت بعدی زیر بار هزینه این طرح نمیرود
نایبرئیس مجلس گفته است «اوراق سلف نفتی جیب مردم را تنگتر میکند»،
از سوی دیگر نایبرئیس کمیسیون انرژی مجلس نیز گفته است: «مجلس مخالف پیشفروش نفت از طریق اوراق است»،
تضمین نشدن اصل سرمایهگذاری اولیه مردم، موکول شدن تعهد مالی به دولت بعد و ایجاد بدهی جدید فراتر از سقف تعیینشده در قانون،
دلایل مقاومت مجلس در برابر این شیوه تأمینمالی است.
به گفته ابوالفضل ابوترابی، نماینده مجلس، «قرار بود طبق آنچه در جلسه سران قوا مطرح شده،
اوراق سلف نفتی به قیمت قطعی و قیمت روز به مردم داده شود و مردم برای فروش آن در هر لحظهای مختار باشند؛
اما دولت این طرح را بهگونهای دیگر اجرا کرد، یعنی پول را از مردم میگیرد؛
اما پرداخت پول به مردم را به دو سال بعد موکول کرده که این یعنی موضوع بر گردن دولت بعدی میافتد که آن هم دو سال بعد با سود ۱۹ درصد داده میشود.
به این ترتیب مخالفت نمایندگان مجلس با این طرح از آنجا ناشی میشود که دولت برخلاف آن چیزی که در سران قوا مطرح شده، عمل کرده است.»
طرح غیرعلمی برای مردم دستاورد ندارد
یکی از موضوعهایی که برای کارشناسان اقتصادی نگرانی ایجاد کرده، تغییرات قیمت نفت و ارز در سالهای پیش روست.
سررسید این اوراق دو ساله است و دولت بعدی ناچار است در زمان سررسید به تعهداتش عمل کند و با حفظ ارزش سرمایههای مردمی و بر اساس نرخ روز،
اصل و سود این اوراق را به دارندگان آن پرداخت کند.
به گفته کارشناسان، اگر ارز و نفت تا دو سال آتی با افزایش قیمت مواجه شوند، دولت باید منابع مالی هنگفتی را برای تسویه این اوراق اختصاص دهد.
مهدی تقوی، از جمله اقتصاددانانی است که به طرح عرضه اوراق سلف نفتی واکنش نشان داده و گفته است
«طرح اوراق سلف نفتی، غیرمنطقی و غیر علمی است؛ زیرا افراد معمولی که این اوراق را نمیخرند
و اگر کسی هم بخواهد روی این اوراق ارزی نفتی سرمایهگذاری داشته باشد باید بالاخره این نفت خام را صادر کند و بفروشد.
حال این پرسش پیش میآید که در این شرایط چطور میتواند نفت را بفروشد؟
نباید در هیئت دولت مسائل غیرعملی مطرح شود و تصمیمات مهم اقتصادی نیازمند افراد باتجربه و دارای دانش اقتصادی است
که بتوانند راهکارهایی عملی در شرایط ویژه طراحی کنند.»
فروش نفت با این طرح شبیه یک شوخی است
حالا کارشناسان نفت و انرژی نیز در اظهارنظرهایشان میگویند که صحبت از چنین راهکارهایی برای فروش نفت چیزی شبیه یک شوخی است؛
چون به لحاظ کارشناسی این اتفاق عملیاتی نخواهد شد.
سعید ساویز، کارشناس نفت و انرژی به اصفهانزیبا میگوید: به نظر میرسد هدف از مطرح کردن فروش اوراق سلف نفتی، بازکردن مجرایی برای بورسبازی باشد؛
یعنی هدف، خریدوفروش واقعی نفت نباشد، این اقدامی است که از سوی بورس فیوچرز انگلستان نیز انجام شده است.
ساویز عنوان میکند: فروش نفت با این سبک و سیاق بیشتر شبیه یک شوخی بیمزه است و افرادی که درخصوص اقتصاد انرژی اطلاعات دارند
کاملا متوجه این موضوع هستند که با فرض اینکه افراد از اوراق سلف نفتی استقبال کنند، این پرسش مطرح میشود که قرار است نفت خریداری شده کجا به فروش برود؟
نفت ایران تحریم است و به فروش نمیرود.
نمیتوان نفت را فروخت
او بیان میکند: با اجرای این طرح، نفتی به فروش نمیرسد که تورمزا باشد،
هرطور فکر میکنیم به این نتیجه میرسیم که با چنین راهکارهایی نمیتوان نفت را فروخت.
این کارشناس انرژی ادامه میدهد: درخصوص فروش نـفـت به پالایشگـاههــا به منظور تقویت پالایشگاهها
و رهایی از خامفروشی نیز باید گفت که پالایشگاهها خوراک مخصوص به خودشان را دارند و با مواد شیمیایی خاصی سازگار هستند
و اگر خوراک پالایشگاه تغییر کند فرایندشان تغییر میکند و از این بابت نیز نمیتوان اجرای این طرح را کارآمد ارزیابی کرد.
ساویز میگوید: نفت با اجرای این طرح به صورت فیزیکی به فروش نمیرسد؛ مگر اینکه هدف از طرح کردن چنین روشی فراهم کردن بستری برای بورسبازی باشد.
سود این اوراق باید جذابیت ایجاد کند
برآوردها نشان میدهد که اگر این طرح به مرحله اجرایی برسد،
دولت قادر خواهد بود ظرف مدت یک سال حدود 200 هزار میلیارد تومان منابع مالی جمعآوری کند که برای جبران کسری بودجه کافی به نظر میرسد.
بدیهی است این موضوع سرعت گردش پول در اقتصاد را کاهش میدهد و بنابراین میتواند راهی مؤثر برای کاهش حضور نقدینگی سرگردان در بازارهای موازی باشد.
پویا نعمتاللهی، کارشناس انرژی به اصفهانزیبا میگوید:
اوراق عرضه مبتنی بر سود است و این سود از طرق مکانیسمی براساس جریان درآمدهای آتی در مقابل درآمدهای فعلی تنظیم میشود
تا هزینهها به واسطه این درآمدها جبران شود، براین اساس مشخص میشود باید چند درصد بهره بابت اوراق پرداخت شود.
نعمت اللهی تصریح میکند: درصد پرداخت این سود تابع متغیرهای زیادی است؛
محاسبه این درصد سود براساس جریان وجوه آتی صورت میگیرد که این درآمدها تابع نظام بازار کنونی است.
باید در سبد سرمایهگذاری نگاه کرد و برای این اوراق سلف نفتی سود مشخص کرد تا به فروش برسد و مورد استقبال قرار گیرد.
سود اوراق سلف نفتی باید جذابیت بیشتری برای مردم داشته باشد
او تصریح میکند: مردم برای خرید اوراق سلف نفتی به منفعت خودشان فکر میکنند؛
اگر پولشان را در بانک سرمایهگذاری کنند، 18 درصد سود دریافت میکنند؛
بنابراین سود اوراق سلف نفتی باید جذابیت بیشتری برای مردم داشته باشد و به خاطر همین 19 درصد سود برای این اوراق مطرح شده است.
این کارشناس انرژی میگوید: نرخ این سود باید در مقایسه با سرمایهگذاری در سایر بخشها جذابیت بیشتری داشته باشد.
انتشار این اوراق در بلندمدت برای دولت درآمد ایجاد میکند که البته تأثیری روی نرخ پایه پولی نداشته و تورمزایی قابل توجهی نیز ندارد،
از سوی دیگر منجر به رونق بورس هم میشود. نعمت اللهی بیان میکند:
انتشار اوراق سلف نفتی به دلیل اختلاف درآمدها و هزینههایی که ایجاد میکند، منجربه بدهکار شدن دولت بعدی میشود
و دلیل اصلی مخالفت مجلسیها با این طرح همین است که دولت بعدی زیربارهزینه طرحی که درآمدهایش به جیبش نرفته، نخواهد رفت.
