بعد از اوجگیری قیمت دلار در هفته گذشته و عبور از مرز 30 هزار تومان در روز پنجشنبه، حالا دلار به نظر میرسد وارد فاز اصلاحی شده و در دو روز گذشته با افت قیمت همراه شده است.
در این شرایط روند دیگر بازارها نیز دستخوش تغییرات شده و بهموازات دلار، افت قیمت را تجربه میکنند.
در این میان بازار خودرو، طلا و حتی مسکن با کاهش قیمتها همراه شده است،
اما وضعیت در بازار سرمایه بهگونهای متفاوت است و بهراحتی نمیتوان تأثیر افزایش یا کاهش نرخ ارز را بر معاملات بورس مشخص کرد.
فعالان بازار طلا قیمت آن در ایران را متأثر از دو مسئله میدانند: نخست نرخ جهانی یا همان اونس طلا و در کنار آن نرخ ارز در بازار آزاد.
بهای جهانی طلا کاهشی؛ بهای ایرانی افزایشی
در دو هفته گذشته که بهای جهانی طلا با افت قابلتوجهی همراه بود، بازار طلای ایران همچنان روند صعودی داشت،
چراکه مردم در تحلیل قیمت طلا، به دلار وزن بیشتری میدادند و در نتیجه، رسیدن نرخ دلار به 30 هزار تومان همراه شد با ورود سکه به کانال 15میلیون تومان.
اما با شروع افت قیمت دلار در بازار ایران و در دو روزی که بازارهای جهانی تعطیلات آخر هفته را سپری میکنند، مظنه طلا در بازار ایران نزولی شد
و تا بعدازظهر روز یکشنبه هر قطعه سکه طرح جدید به کف کانال 14 میلیون تومان بازگشت.
وضعیت دیگر بازارها نیز به همین نحو است و تقریبا دلار با قیمتها در بازارهای موازی، رابطه مستقیمی دارد.
افت 5 تا 10درصدی قیمت خودرو
اگرچه در بازار خودرو این روزها قیمت مشخصی اعلام نمیشود؛ اما بررسی میدانی نشان میدهد در دو روز اخیر، قیمت برخی محصولات داخلی بین 5 تا 10درصد افت داشته است.
عمده دلیل افزایش قیمت خودرو علاوه بر جوّ روانی حاکم بر جامعه به بحث مواد اولیه بازمیگردد،
برای مثال قطعهسازان همیشه بر این موضوع تأکید دارند که با افزایش نرخ ارز، نرخ تمامشده تولیدات آنها نیز افزایش مییابد
و در نتیجه گرانی دلار در حالت کلی به افزایش قیمت تمام شده خودرو منجر میشود و این مسئله در بازار آزاد نیز بازتاب دارد.
در حالت کلی، روند قیمتها در بازار ایران تحت تأثیر نرخ دلار بالا و پایین میشود. اگر چه نتوان رابطه علت و معلولی بین نرخ برخی از محصولات و مظنه دلار پیدا کرد، اما جوّ روانی حاکم بر بازارها، به نرخ دلار چشم دوخته است.
کلاف سردرگم دلار در بازار سرمایه
بااینحال تحلیل وضعیت بازار سرمایه تحت تأثیر افزایش یا کاهش نرخ دلار به این سادگی نیست و نمیتوان نسخه واحدی برای کل بازار پیچید.
بخش عمدهای از بورس تهران با چهار صنعت محصولات شیمیایی، فلزات اساسی، فراوردههای نفتی و معدنی ارتباط دارد.
با توجه به اینکه مبنای قیمتگذاری محصولات این صنایع با قیمتهای جهانی ارتباط داشته و محصولات آنها اغلب صادراتی است،
افزایش نرخ ارز مزیت صادراتی آنها را افزایش داده و درنتیجه سودآوری شرکت را بهبود میدهد.
شرکتهایی که تراز ارزی مثبت دارند و میتوانند از فاکتور درآمد تسعیر ارز استفاده کنند نیز با افزایش نرخ ارز، درآمد بیشتری شناسایی میکنند.
افزایش نرخ ارز موج تورمی ایجاد میکند
از سوی دیگر، با توجه به اینکه در اغلب اوقات افزایش نرخ ارز موج تورمی ایجاد میکند،
شرکتهایی که دارایی قابل قبولی داشته باشند، میتوانند از مزیت افزایش نرخ داراییهای خود بهره ببرند.
در مقابل، این گروهها شرکتهایی که محصولات آنها مصرف داخلی دارد یا شرکتهایی که بدهی ارزی بالا داشته یا صنایعی که ارزبری بالایی دارند،
از جمله شرکتهایی هستند که با افزایش نرخ ارز، نهتنها سود بیشتری کسب نمیکنند بلکه افزایش نرخ ارز میتواند برای آنها زیان نیز به همراه داشته باشد.
در نتیجه نمیتوان رشد و ریزش بازار سرمایه را بهطور مستقیم به نرخ دلار گره زد.
در حالت کلی با افزایش نرخ ارز و با تأخیری چند ماهه، بازار سرمایه نیز وارد فاز صعودی میشود، اما در کوتاهمدت این همبستگی میتواند رخ ندهد.
برای مثال در دو ماه اخیر و همزمان با افزایش 30 درصدی نرخ ارز، بازار سرمایه نهتنها رشد نداشت،
بلکه با افت 30درصدی نیز همراه شد. عدم رشد بورس نیز به دو دلیل عمده اتفاق افتاد:
نخست آنکه شاخص کل بعد از روند صعودی پرقدرت نیاز به اصلاح داشت
و از سوی دیگر فعالان بازارها نیز به تداوم روند صعودی دلار اعتماد نداشتند و در نتیجه خریدهای خود را به تعویق میانداختند.
تداعی شدن خاطره ریزش سنگین دلار در مهر 97
اکنون کلیت بازار سرمایه را میتوان در این راستا توصیف کرد که تثبت دلار در نرخ 30 هزار تومان یا بالاتر بار دیگر به رشد دستهجمعی قیمت سهام منجر خواهد شد،
حتی اگر این رشد با تأخیری چندماهه رخ دهد. از سوی دیگر، کاهش نرخ دلار در دو روز اخیر خاطره ریزش سنگین دلار در مهر 97 را در ذهنها تداعی میکند،
در نتیجه بسیاری از مردم ترجیح میدهند در این روزها نه دلار داشته باشند، نه طلا و نه حتی سهام.
بنابراین اگر دلار در محدوده 25 هزار تومان در حال نوسان باشد، نه میتوان رشد دستهجمعی برای بازار متصور بود و نه افت کلی بازار.
در این شرایط، سهامداران سعی در اصلاح و بهینهسازی پورتفو خواهند داشت. اما اگر دلار بار دیگر به محدوده 22 هزار تومان یا پایینتر سوق پیدا کند، باید باز هم منتظر اصلاح بیشتر شاخص کل باشیم.
