مجاز و ممنوع‌های آرتریت روماتوئید

دردهای مفصلی و استخوانی زیاد شده است و در این بین نقش تغذیه را نمی‌توان نادیده گرفت. توضیحات لازم در این زمینه را با نظر دکتر زینب مختاری، متخصص تغذیه و رژیم درمانی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات امنیت غذایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بخوانید.

تاریخ انتشار: ۰۹:۱۹ - دوشنبه ۱۹ آبان ۱۳۹۹
مدت زمان مطالعه: 3 دقیقه

آرتریت روماتوئید و مجاز و ممنوع‌‌ها

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است. در این بیماری سلول‌های ایمنی فرد علیه بافت‌های غضروفی عمل می‌کنند. در ابتدا این التهاب‌ها موجب تورم نواحی غضروفی به‌خصوص مفاصل شده و در مراحل بعد موجب ایجاد محدودیت‌های حرکتی و ساییدگی استخوان‌ها در نواحی مفصلی می‌شوند. در واقع اندام‌های تحت تأثیر این ضایعه بسیار وسیع است. در برخی افراد التهاب‌ها می‌توانند نواحی گسترده‌ای از قبیل پوست، چشم، قلب، ریه و حتی عروق را دچار خطر کنند.
اما در آرتریت روماتوئید پیروی از رژیم ضدالتهابی می‌تواند در کاهش علائم اثرگذار باشد. رژیم غذایی ضدالتهابی نظیر رژیم مدیترانه‌ای به عنوان یک درمان مفید در بیماری‌های التهابی ازجمله بیماری‌های روماتوئیدی شناخته شده است.
رژیم غذایی ضد التهابی یک رژیم با حداقل مقادیر مواد غذایی فراوری‌شده، فست‌فودها و شکر است و سرشار از میوه‌ها (به‌ویژه انواع توت‌ها، تمشک و…)، سبزیجات، گوشت سفید (مرغ و ماهی) و حبوبات، مغزها و چربی‌های مفید است.
در واقع رژیم غذایی مدیترانه‌ای ازجمله رژیم‌های ضدالتهابی است که پژوهش‌های مختلف نشان می‌دهند دریافت این نوع رژیم از پیشرفت این بیماری جلوگیری می‌کند. یکی از اجزای اصلی در رژیم مدیترانه‌ای، استفاده از روغن زیتون بکر است.
در کل، ویژگی‌های یک رژیم ضد التهابی که در تخفیف علائم استئوآرتریت و آرتریت روماتوئید موثر است، شامل موارد زیر است:
مصرف فراوان میوه‌ها و سبزی‌ها: میوه‌ها و سبزی‌ها بسیار مفید هستند. البته با محدودیت دریافت سیب زمینی به دلیل دارابودن ماده التهابی آلکالین سولالین.
کاهش دریافت روغن‌های حیوانی، روغن‌های نباتی جامد، چربی گوشت، دنبه.
 دریافت مقادیر بالای روغن‌های با اسیدهای چرب غیراشباع با یک باند دوگانه نظیر روغن زیتون، گردو، تخم کدو.
 دریافت بالای منابع غذایی سرشار از امگا3 نظیر دانه‌های کتان، دانه‌های چیا، ماهی‌های آب سرد نظیر سالمون، ساردین و… .
 کاهش دریافت نان‌های سفید، برنج سفید و سایر مواد غذایی حاوی شکر نظیر کیک، دونات، شیرینی‌جات، شکلات، نوشیدنی‌های شیرین و انواع شکلات.
 افزایش دریافت غلات کامل نظیر برنج قهوه‌ای، بلغور گندم، کینوا، جو و …‌ .
 استفاده از منابع گوشت سفید و بدون چربی مثل مرغ و ماهی.
 پرهیز از تخم مرغ، گوشت قرمز، کره و لبنیات پرچرب تا حد امکان.
 استفاده از ادویه‌ها و چاشنی‌های دارای خاصیت ضدالتهابی نظیر زنجبیل، کاری، زردچوبه، رزماری.
استفاده از منابع غذایی سرشار از فیتونوترینت‌ها نظیر میوه‌ها و سبزی‌ها به ویژه انواع توت‌ها، میوه‌های زرد و نارنجی، سبزی‌های برگ سبز، سبزیجات گروه کلم‌ها نظیر کلم، بروکلی، کلم بروکسل، گل‌کلم، سویا، چای به ویژه چای سفید و چای سبز، مصرف متعادل شکلات تلخ.
علاوه بر رعایت اصول رژیمی، وزن بدن نیز باید در محدوده وزن سلامتی قرار گیرد و فعالیت بدنی نیز در برنامه زندگی فرد قرار داده شود.
آنتی‌اکسیدان‌ها: این منبع غذایی از دسته مهم دیگر مواد مغذی است که می‌تواند سبب کنترل علائم بیماری‌های عضلانی-اسکلتی التهابی شود. دریافت کافی منابع غذایی ویتامینE، ویتامین C و سلنیوم همراه با پیروی از رژیم ضدالتهابی می‌تواند اثرات سودمندی را در آرتریت روماتوئید ایجاد کند. در این بیماران پرهیز از الکل نیز بسیار توصیه می‌شود.
مواد غذایی آلرژی‌زا: آلرژن‌ها ممکن است سبب تشدید علائم این بیماری شود ولی نمی‌توان به تمام افراد مبتلا یک توصیه ثابت برای حذف یک ماده غذایی کرد. بنابراین، به بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید توصیه می‌شود که برنامه غذایی خود را با دقت بررسی کنند و ماده خوراکی که با خوردن آن ممکن است علائمشان بیشتر شود شناسایی و سپس آن را از رژیم غذایی خود حذف کنند.
پروبیوتیک: دریافت مکمل‌های حاوی سوش‌های مفید باکتری و منابع غذایی حاوی پروبیوتیک ممکن است از طریق تغییر در میکروفلور روده و بهبود وضعیت سلامت روده سبب کاهش التهاب و بهبود وضعیت این بیماران شود.

استئوآرتریت و مجاز و ممنوع‌‌ها

 استئوآرتریت نوعی بیماری مزمن است که در آن غضروف‌های مفصلی دچار آسیب می‌شود. در نتیجه استخوان‌ها به راحتی بر روی یکدیگر لغزیده و با هم تماس می‌یابند و منجر به سفتی، درد و کاهش حرکت مفصل می‌شوند. در این بیماری اضافه وزن و چاقی به دلیل افزایش بار روی مفاصل، با وخیم شدن بیماری همراه است. بنابراین، به افراد مبتلا به استئوآرتریت توصیه می‌شود در صورت اضافه وزن، وزنشان به صورت تدریجی و به شکل اصولی کاهش یابد. علاوه بر کاهش وزن، پیروی از یک رژیم ضدالتهابی نیز می‌تواند در تخفیف علائم این بیماری اثرگذار باشد. اکثر افراد مبتلا به این بیماری دارای کمبود دریافت کلسیم و ویتامین D هستند. به همین خاطر توصیه می‌شود این بیماران مکمل‌های ویتامین D مناسب را زیر نظر پزشک مصرف کنند. علاوه بر آن، دریافت کافی لبنیات را نیز در برنامه غذایی خود بگنجانند.
 با توجه به اینکه برخی از بیماران اظهار می‌کنند بعد از دریافت لبنیات به‌ویژه ماست به دلیل طبع سرد آن دردهای استخوانی‌شان بیشتر می‌شود. بنابراین، به این بیماران توصیه می‌شود لبنیات را با چاشنی‌های طبع گرم نظیر گل سرخ، نعنا و پونه مصرف کنند. در صورت عدم دریافت کافی لبنیات توصیه می‌شود زیر نظر پزشک یا مشاور تغذیه از مقادیر کافی مکمل‌های کلسیم استفاده کنند.