نگاهی به انتخابات از مشروطه تا امروز

ساعد مراغه‌ای نیز یکی از نمایندگان این دوره بود که به نخست‌وزیری رسید و مأمور تشکیل هیئت دولت شد. پیش از مراغه‌ای احمد قوام، حکیمی و هژیر نیز به نخست‌وزیری منصوب شدند که قوام نتوانست از مجلس رأی اعتماد بگیرد. در کارنامه مجلس فوق تصویب 90 قانون وجود دارد.
 در این دوره، شش فراکسیون در مجلس تشکیل شد. فراکسیون‌های دموکرات، اتحاد ملی، ملی، آزادی، اتفاق و ترقی که ملک‌الشعرای بهار و سردار فاخر از عمده افراد این فراکسیون‌ها بودند. در جریان انتخابات پانزدهم حزب دموکرات ایران که همان حزب دولتی قوام بود اعمال نفوذ کرد و موجب اعتراض و تظاهرات گروه‌های مختلف شده بود. قوام در تهران، خراسان، اصفهان و مازندران قدرت داشت. او به‌خصوص بر انجمن نظارت بر انتخابات تهران تسلط زیادی داشت، به‌طوری‌که ۲۳ نفر با نظرات سیاسی مختلف به همراه مصدق دور هم جمع شدند تا برای اعتراض علنی بر ضد قوام در دربار تحصن کنند. تحصن‌کنندگان با پیام شاه بر مبنای اینکه رسیدگی به شکایات مربوط به انتخابات از وظایف دولت است و دربار در جریان امور مداخله‌ای ندارد، به تحصن خود پایان دادند. قوام برای پایان دادن به اعتراض‌ها قول داد انتخابات آزاد برگزار کند، بااین‌حال در انتخابات تقلب شد و دموکرات‌ها همه ۱۲ کرسی تهران را اشغال کردند، ضمن آنکه فقط ۳۰درصد رأی‌دهندگان تهران به پای صندوق‌های رأی رفتند. برخی از مصوبات مجلس پانزدهم به این شرح است:
29 مهر ۱۳۲۶: رد امتیاز نفت به شوروی
 1 خرداد ۱۳۲۷: تصویب قانون الحاق ایران به سازمان جهانی بهداشت
 ۱۵ تیر ۱۳۲۷: تصویب قانون عضویت قطعی ایران در یونسکو
26 مرداد ۱۳۲۷: تصویب قانون عفو عمومی مجرمین غائله آذربایجان و زنجان
12 اسفند ۱۳۲۷: تصویب قانون اصلاح قانون مطبوعات
بحث امتیازدادن به شوروی از موضوعات مهم این مجلس بود. پیش از شکل‌گیری مجلس فوق، قوام توانست با سفری 17 روزه به مسکو و عقد قراردادی با مسئولان شوروی ارتش سرخ که در شهریور 20 به ایران حمله کرده بود در 25 فروردین 1325 از ایران خارج شود که در عواقب پس از آن فرقه دموکرات آذربایجان سقوط کرد و ارتش شاه به آذربایجان حمله کرد. البته گفته می‌شود اولتیماتوم ترومن به استالین درباره دخالت ارتش سرخ در آذربایجان موجب خروج آن‌ها از ایران شد. در میانه مذاکرات قوام با شوروی بحث انتقال طلاهای ایران از مسکو نیز مطرح شد که مشخص نیست سرنوشت اموال فوق به کجا رسید. روایتی نیز وجود دارد که در دوران نخست وزیری زاهدی طلاها به ایران بازگردانده شده است.
تحصیلات نمایندگان مجلس پانزدهم:
14درصد نمایندگان دارای تحصیلات قدیم در حد مدرسی بودند.
۱۶درصد نمایندگان دارای تحصیلات قدیم در حد سطحی بودند.
۱۱درصد نمایندگان دارای تحصیلات جدید در حد دکتری بودند.
۲۰ درصد نمایندگان دارای تحصیلات جدید دارای لیسانس و مهندسی بودند.
۱۵ درصد نمایندگان دارای تحصیلات جدید دارای دیپلم و فوق دیپلم بودند.
۲۴ درصد نمایندگان دارای تحصیلات جدید در حد متعارف و ابتدایی بودند.
احزاب فعال در این دوره از مجلس عبارت‌اند از:
1. حزب توده ایران: فعال‌ترین و بزرگ‌ترین حزب سیاسی ایران در آن زمان بود که تأثیر زیادی بر بهبود روند زندگی کارگران داشت. ارگان رسمی آن روزنامه مردم بود.
2. فداییان اسلام: در کتاب احزاب سیاسی مهم‌ترین حزب، دوره پانزدهم مجلس فداییان اسلام بیان شده است. فداییان اسلام در سال ۱۳۲۴ به رهبری سید مجتبی میرلوحی (نواب صفوی) تأسیس شد.
 این جمعیت در آغاز تشکیل جبهه ملی یکی از گروه‌های تشکیل دهنده این جبهه بود. از مهم‌ترین فعالیت‌های این جمعیت ترور احمد کسروی در اسفند ۱۳۲۴، تظاهرات علیه دستگیری آیت‌الله کاشانی در سال ۱۳۲۵ و ترور هژیر، وزیر دربار در آبان ۱۳۲۸ و ترور رزم‌آرا در اسفند ۱۳۲۹ است. اوج فعالیت این گروه در سال ۱۳۳۱ و ۱۳۳۲ است.
3. حزب پان ایرانیست: این حزب به رهبری پزشکپور در سال ۱۳۲۶ تأسیس شد و روزنامه خاک و خون ارگان آن بود. این روزنامه در دهه‌های بعدی نیز فعالیت داشت.
4. حزب انتقام: این حزب از سال ۱۳۲۸ به حزب ایران امروز تغییر نام داد و روزنامه ایران امروز ارگان رسمی آن شد.
مجلس فوق در تاریخ 6 مرداد 1328 به کار خود پایان داد.