تبوتاب ساخت واکسن و رقابت کشورها برای به انحصار درآوردن این دارو این روزها بهشدت بالا گرفته و در این میان، عقب بودن ایران در این زمینه و وعده ساخت واکسن در بهار سال آینده باعث شده تا برخی از این موضوع سوءاستفاده کنند و تصمیم بگیرند از آب گلآلود ماهی بگیرند؛ افراد یا شرکتهای بیهویت و جعلی که با وعدهووعیدهای دروغین، سعی به جلب اعتماد مردم دارند تا به این واسطه دست به کلاهبرداری و شیادی بزنند. نمونهاش، آگهیها و تبلیغات گستردهای که اخیرا در فضای مجازی و با عنوان تور ترکیه «ویژه تزریق واکسن کرونا» دستبهدست میشود و هزینه بلیت رفتوبرگشت را از 12 تا 50 میلیون تومان برای اقامتی 5 روزه، از 25 تا 30 دی ماه و البته به همراه گشت شهری یکروزه رایگان با شعار «سفر و سلامتی» اعلام میکنند؛ این درحالی است که دولت ترکیه اعلام کرده که هزینه واکسن، برای شهروندانش رایگان خواهد بود، اما هنوز واکسیناسیون در آن آغاز نشده است و این کشور، همچنان درحال رایزنی با کشورهای مختلف، برای تأمین واکسن موردنیاز شهروندان خود است.
شیادی شیادان!
تبلیغات تورهای گردشگری ویژه کرونا البته، تنها منحصر به سفر به ترکیه نیست، بلکه برخی از این شرکتها کشورهای دیگری همچون امارات یا سایر کشورهای اروپایی را نیز بهعنوان نام مقصدی که گردشگران در آن قادر خواهند بود واکسن کرونا تزریق کنند در آگهیهای خود درج میکنند؛ تبلیغاتی که برخی از افراد که در طبقه اجتماعی و اقتصادی بالاتری قرار دارند، دست به دامانش میشوند تا بهواسطه آن، هر چه زودتر از شرّ ویروس کرونا رهایی یابند؛ درحالیکه وزارت بهداشت تمامی این ادعاها را رد کرده و آن را جعلی خوانده است. کیانوش جهانپور، سخنگوی غذا و دارو و رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت دراینباره به رسانهها گفته است: «چنین تورهایی وجود ندارد و طبق معمول، سوءاستفاده شیادان از نیاز مردم است. کشورهای مختلف در حال رایزنی برای خرید و تأمین واکسن کووید از مسیرهای مختلف هستند. از طرفی واکسیناسیون همگانی جمعیت در شرایط فعلی حتی در بازه زمانی یکساله نیز برای هیچ کشوری مقدور و متصور نیست و بر همین اساس همه کشورها در تزریق واکسن اولویتبندی خواهند داشت. در چنین شرایطی کشوری برای تبعه کشورهای دیگر، عموما امکان تزریق واکسن نمیتواند داشته باشد، مضاف بر اینکه واکسن، برای ایمنسازی قبل سفر است، نه بعد سفر. بنابراین چنین تبلیغاتی، فرصتطلبی شیادان است که با سوءاستفاده از نیاز مردم به دنبال کلاهبرداری هستند یا اینکه کلا از بیخ و بن، فضاسازی است.» حرمتالله رفیعی، رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی نیز یکی دیگر از افرادی بود که به این موضوع واکنش نشان داد؛ آنجا که به ایسنا گفت: «این تبلیغ و تور بهاحتمالزیاد نمیتواند کار یک آژانس باشد. مهمتر از آن، نکتهای است که تور به انگیزه آن تبلیغ شده است؛ ترکیه هنوز برای تمام شهروندانش واکسن کووید ۱۹ را تأمین نکرده، چطور میتواند برای مسافر خارجی واکسن داشته باشد!؟»
یک بام و دو هوای وزارت بهداشت!
در این میان، به نظر میرسد یک بام و دو هوای وزارت بهداشت و همچنین اظهارنظرهای ضدونقیض از سوی مسئولان و اعضای ستاد ملی مقابله با کرونا و همچنین ادعاهای برخی از نمایندگان در رابطه با ساخت واکسن ایرانی و بیاعتمادی مردم به حرفوحدیثهای مختلف دراینباره، میدانی برای جولان افراد سودجو فراهم کرده است؛ موضوعی که رضا اسماعیلی، جامعهشناس و مدرس دانشگاه در گفتوگو با «اصفهان زیبا» به آن اشاره میکند: «میان بال جامعه و مدیریت، شکافی بزرگ ایجاد شده؛ فاصلهای که مربوط به امروز و دیروز نیست و در درازمدت به وجود آمده است. دراینبین، سرعت عمل وزارت دولت و مجلس و پیگیری مؤثر در زمینه فراهمکردن واکسن برای ارج نهادن به سلامتی مردم جامعه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و میتواند راهگشا باشد. بنابراین اختصاص بودجه مناسب به سلامت و ارائه خدمات همگانی و رایگان بسیار مهم است تا افراد جامعه برای حفظ تندرستی خود، فریب آگهیها و تبلیغات جعلی را نخورند.» او همچنین معتقد است کلاهبرداری با وعده تزریق واکسن که جان و سلامت افراد را به خطر میاندازد، ناشی از «دلالیزه»شدن جامعه است: «در تحولات نظام ارزشی، ارزشهای مادی و اقتصادی بر جامعه ایرانی غلبه کرده است و همین موضوع هم باعث شده تا ارزشها و هنجارهای معنوی در آن کمکم رنگ ببازند؛ درواقع تبدیل هر پدیده به «بازار» در جامعه به امری عادی تبدیل شده است. از سوی دیگر، نابرابریهای اقتصادی و اجتماعی سبب شده تا عدهای برای حفظ بقا و داشتن زندگی با کیفیت، به چنین وعدهها و تبلیغاتی اعتماد کرده و حاضر شوند بابت تأمین آن هزینه بالایی پرداخت کنند؛ درحالیکه کشوری مثل ترکیه برتری خاصی نسبت به ایران ندارد و در ترازهای جهانی نیز تقریبا هر دو در یک رده قرار گرفتهاند. این مسئله همچنین ناشی از ناآگاهی و دانش افراد نیز است.»
