در این دوره، دو کابینه برای رأی اعتماد به مجلس معرفی شدند؛ همچنین حدود ۴۰۰ قانون در مجلس به تصویب رسید. آیتالله کاشانی و جبهه ملی با برگزاری انتخابات این دوره مجلس مخالفت کردند. انتخابات در برخی نقاط انجام نشد و در نقاط دیگری نیز با تأخیر انجام شد. این دوره مجلس با نخستوزیری فضلالله زاهدی شروع به کارکرد و به کابینه او رأی اعتماد داد.
دوره نوزدهم مجلس شورای ملی در دهم خردادماه 1335 به ریاست رضا حکمت (سردار فاخر) و با سخنرانی شاه بازگشایی شد. در این دوره ۱۳۵ نماینده به مجلس راه یافتند و نتیجه انتخابات در حوزه لار اعلام نشد. در انتخابات مجلس نوزدهم حامیان سپهبد زاهدی و مخالفان قراردادهایی مانند نفت از حضور در مجلس بازماندند. انتخابات فوق در دولت حسین علاء انجام شد.
در مجلس نوزدهم، پنج نماینده طی دوره درگذشتند، دو نماینده استعفا کردند و چهار نماینده با پذیرفتن شغل دولتی از مجلس رفتند. در این دوره، دو کابینه برای رأی اعتماد به مجلس معرفی شدند؛ همچنین حدود ۶۱۱ قانون در مجلس به تصویب رسید.
کابینه حسین علاء با 110 رأی و منوچهر اقبال نیز با همین تعداد از مجلس نوزدهم رأی اعتماد گرفتند. علاء در 21 مهر 1335 برای توضیحاتی به مجلس فراخوانده شد و در آن جلسه ضمن دفاع از عملکرد دولت لایحه تشکیل ساواک را به مجلس ارائه کرد که بهسرعت به تصویب رسید. در دوران حسین علاء دو وزارتخانه بازرگانی و صنایع و معادن تشکیل شد. در این دوره عباسقلی گلشائیان با حمایت شاه از نفوذ زیادی برخوردار شد و در مجلس و دیوان عالی کشور دست به اقدامات خودسرانهای زد؛ ازجمله انحلال دیوان عالی کشور بهعلت اختلاف با قضات! در این دوره که طبق معمول نمایندگان شاهد دخالتهای شاه بودند در ۹ اردیبهشت ۱۳۳۶ فرمان شاه مبنی بر تشکیل مجلس واحد برای تغییر قانون اساسی صادر شد. مجلس واحد در روز ۲۶ اردیبهشت تشکیل شد و طبق مصوبات آن، تعداد نمایندگان مجلس از ۱۳۶ نفر به ۲۰۰ نفر و مدت مجلس از دو به چهار سال افزایش یافت.از مهمترین اقدامات این مجلس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۳۱ تیر ۱۳۳۵: لایحه درخواست اختیارات گلشائیان (وزیر دادگستری) که منجر به انحلال دیوان عالی کشور توسط گلشائیان شد.
۲3 اسفند ۱۳۳۵: قانون تشکیل سازمان اطلاعات و امنیت کشور
۲۲ اردیبهشت ۱۳۳۶: لایحه تثبیت نرخ ارز
۲ دی ۱۳۳۷: لایحه منع وزرا، نمایندگان مجلسین و کارکنان دولت در معاملات دولتی
۱۹ اسفند ۱۳۳۷: قانون رسیدگی به دارایی وزرا و کارمندان دولت معروف به قانون «از کجا آوردهای؟»
۲۴ فروردین ۱۳۳۸: قانون اجازه تأسیس شرکت واحد هواپیمایی ایران و شرکت هواپیمایی پارس
۶ تیر ۱۳۳۸: قانون تأسیس دانشکده افسری و شهربانی
۲۴ اسفند ۱۳۳۹: قانون اصلاحات ارضی
نمایندگان این دوره دارای 17درصد تحصیلات قدیم، 20 درصد دکترا، 27 درصد لیسانس و مهندسی، 16 درصد دیپلم و فوقدیپلم و 20 درصد ششم ابتدایی بودند. در طول دوران این مجلس به علت فضای خفقان کشور پس از 28 مرداد، احزاب سیاسی فعالی وجود نداشتند و تنها دو حزب اجازه فعالیت گرفتند: حزب مردم به دبیرکلی اسدالله اعلم و حزب ملیون به دبیرکلی منوچهر اقبال که برای انتخابات مجلس بیستم هرکدام 200 کاندید معرفی کردند. دولت اقبال در تاریخ 28 آذر 1336 توسط حسین پیرنیا به علت سوءمدیریت در افزایش قیمت نفت و بنزین استیضاح کرد که درنهایت مجلسیان به این حرکت رأی سکوت و به اقبال دوباره رأی اعتماد دادند.
پیشازاین در تاریخ 7 مرداد 1336 مجلس قانون جدید امتیازات نفتی و میزان مشارکت شرکتهای خارجی درزمینه بهرهبرداری از منابع نفتی را تصویب کرد و شرکت سهامی نفت ایران و ایتالیا (سیریپ) تشکیل شد.
مجلس نوزدهم در تاریخ 19 خرداد 1339 با سخنرانی شاه و منوچهر اقبال با وعده انجام انتخاباتی آزاد و بدون مداخله در دوره بعد به کار خود پایان داد.
بررسی انتخابات؛ از مشروطه تا امروز
در قسمت قبل خواندیم که هجدهمین دوره مجلس شورای ملی در تاریخ 27 اسفند 1332 و پس از کودتای 28 مرداد و سقوط مصدق بازگشایی شد. ریاست مجلس هجدهم در دست رضا حکمت بود. ۱۳۲ نماینده به مجلس راه یافتند و نتیجه انتخابات در سه حوزه قم، شهرضا و فیروزآباد اعلام نشد. اعتبارنامه یدالله ابراهیمی، نماینده نخست کرمان، تصویب نشد و نماینده دوم آن حوزه نیز استعفا کرد. اعتبارنامه منوچهر ایرانی نیز در ۲۸ بهمن ۱۳۳۳ رد شد. سه نماینده هم در طی دوره درگذشتند.
-
امیرحسین جعفری
خبرنگار



