خیالات واقعی ادیسون

اسرار ادیسون، مخترع معروف

بسیاری از مردم تصور می‌کنند که ادیسون مخترع شهیر، که چندی پیش وفات یافت، روزگار با او موافقت کرد و موفقیت یافت که آرزوهای خود را عملی سازد و (تمام) اختراعاتی را که در نظر داشت به جامعه انسانیت تقدیم دارد. ولی ورقه‌سری‌ای که پس از مرگ او در صندوق مخصوص او پیدا شد، ثابت کرد که این تصور بیجاست! ورقه مزبور عبارت از صورت اختراعاتی است که آن مخترع بزرگ در نظر داشته آن‌ها را از مرحله فکر به مرحله عمل آورد. این صورت هنوز هم در صندوق مخصوص مضبوط است و برای طبع و انتشار در دسترس جراید گذاشته نشده است. ولی بعضی قسمت‌های آن از (جانب) کسانی که آن را دیده‌اند انتشار یافته است. اینک قسمتی از چیزهایی که تا چند هفته قبل از مرگ، فکرِ این نابغه را به خود مشغول داشته ذکر می‌کنیم:  1. تغییر هوا به وسیله بالون؛ 2. تحصیل قوه الکتریسته از دریاها؛ 3. ساختن غذاهای صنعتی به وسیله شیمی؛ 4. تکمیل‌کردن گرامافون به‌حدی که فرقی میان صوت طبیعی و صوت گرامافون باقی نماند؛ 5. ساختن نفت به وسیله شیمی؛ 6.ساختن فیلم‌هایی که دارای سه بعد باشد.» (اخگرش 709، 1310 شمسی)
در اینجا نویسنده اخگر، در ارائه خبر «پیدا شدن ورقه سِری متعلق به ادیسون» تلاشی نمی‌کند تا اصول حرفه‌ای خبرنگاری را رعایت کند. از جمله منبع خبر را برای خواننده ذکر نمی‌کند. اینکه احتمالا کدام خبرگزاری خارجی از وجود چنین برگه‌ای در صندوق مخصوص ادیسون و در چه تاریخی، خبر داده است. شاید بتوان این موضوع را اینگونه توجیه کرد که خواننده آن زمان، دسترسی به منبعی غیر از همان صفحه کاغذی روزنامه نداشته است و بنابراین برای نویسنده هم ذکر منبع اصلی خبر، الزام نبوده است که البته اگر گفته شده بود، برای ما که برخلاف خوانندگان اخگر، تنها با فشردن یا لمس چند دکمه در کامپیوتر و گوشی‌های هوشمند، به دریایی از اطلاعات و منابع وصل می‌شویم، اطلاعات بیشتری درباره ورقه‌سری ادیسون به دست می‌آمد. اما اکنون، نظری داشته باشیم به شش صورت اختراعاتی که یک هفته پیش از مرگ ادیسون، فکر او را به خود مشغول داشته است. تمامی شش مورد، با اندکی تغییر در جانمایی کلمات و تعبیری که از آن برمی‌آید، امروزه برای ما بدیهی و در دسترس هستند. در مورد گزینه یک، نویسنده اخگر در ادامه توضیحاتی می‌دهد. اما اگر بخواهیم به دستیابی بشریت به بقیه موارد شش‌گانه در طول این 89 سال بپردازیم، اینگونه می‌توان شرح داد:2. تحصیل قوه الکتریسته از دریاها که همان تولید برق به وسیله توربین‌های آبی است؛ 3. ساختن غذاهای صنعتی به وسیله شیمی که همان تولید کود شیمیایی و کشاورزی صنعتی و تولید انبوه مواد غذایی است؛ 4. تکمیل‌کردن گرامافون که امروزه می‌دانیم نسل جدید دستگاه‌های پیچیده صوتی و تصویری همگی دنباله جد بزرگوارشان، یعنی گرامافون هستند؛5. در مورد گزینه پنجم بهتر است عبارت «ساختن نفت به وسیله شیمی» را با عبارت «ساختن انبوه فراورده‌های نفتی به وسیله شیمی» جایگزین کنیم و بالاخره 6.  ساختن فیلم‌های سه‌بعدی که امروزه می‌دانیم به چهار بعد و پنج بعد هم رسیده‌ایم. اما حالا بخوانیم در مورد گزینه یک، یعنی تغییر آب و هوا به وسیله بالون، در روزنامه اخگر: «ادیسون کوشیده بود که به وسیله آلات صنعتی، بهار و زمستان را تا به یک‌درجه تحت اختیار انسان درآورد که بتوانند در موقع لزوم ابرها را از افق کنار زده و از نعمت آفتاب بهره‌مند شوند و یا در موقع بهار، ابر را ایجاد کرده باران مصنوعی پدید آورند؛ بدین طریق که بالون‌های مخصوصی طبقات هوا را طی کرده و بالا رود. سپس از آنجا به وسیله الکتریسته هوا را (مواج) ساخته و مقصد را عملی سازند. ادیسون مشکلاتی را برای اینکار احساس می‌کرد، ولی به امکان آن معتقد بود که می‌گفت: چه بسیار چیزها در جهان هست که در فکر نمی‌گنجد.»(همان)
امروزه می‌دانیم که در جهان، با توجه به شرایط اقلیمی مکان‌ها، فرایند بارورسازی ابرها و تولید باران اجرایی شده است، اما اینکه بتوان با یک دست جادویی «در موقع لزوم ابرها را کنار زد و از نعمت آفتاب بهره‌ور شد» هنوز عملی نشده است. شاید 100 سال بعدتر که این مطلب به اوراق تاریخ خواهد پیوست، آن دست جادویی نیز توسط بشریت جست‌وجوگر، اختراع شده باشد. به قول ادیسون: چه بسیار چیزها در جهان هست که در فکر نمی‌گنجد.