علی سعیدی درباره شکلگیری ایده «آواز کوتاه» میگوید: «ایده آواز کوتاه از سال نود و چهار و نود و پنج در ذهن من شکل گرفت. منتها زمان برد تا سر و شکلی پیدا کند و به مرحله اجرا برسد. سابقه فعالیتم در دبیرخانه جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات اصفهان یکی از دلایلی بود که ذهنم به سمت ایده آواز کوتاه رفت. به ذهنم رسیده بود که همانطور که در سینما فیلم کوتاه وجود دارد چه خوب میشود که در زمینه آواز هم ایده آواز کوتاه را داشته باشیم.»
او ادامه میدهد: «مسئله دیگری که ذهن من را به سمت ایده آواز کوتاه برد این بود که در جمعهای مختلف و در محافل خصوصی، درخواستهایی از طرف هنرمندان یا هنردوستان برای آوازخواندن وجود داشت و عموما میگفتند یکی دو بیت برای ما آواز بخوانید. تمایل افراد به کوتاه خواندهشدن و در لحظه کوتاه لذتبردن از موسیقی و آواز عاملی دیگری بود که من را بیشتر به سمت ایده آواز کوتاه و فکرکردن به آن سوق داد.»
پیشینه گزیده خوانی در موسیقی ایرانی
سعیدی درباره پیشینه این طرح و اینکه آیا تا پیش از این هنرمندی به این مسئله توجه نشان داده است میگوید: «درباره اینکه آیا پیش از این ایده آواز کوتاه مطرح شده است یا خیر به صورت دقیق اطلاعی ندارم. البته باید عرض کنم این گزیدهگویی یا گزیدهخوانی در زمان قاجار و از سال 1284 به شکلی وجود داشته است. به این صورت که صفحههای 78دور گرامافون در هر طرف سه یا پنج دقیقهای بودند و گروه ارکستر و گروه آواز مجبور بودند در همین زمان کوتاه کاری را به صورت کامل اجرا کنند و کوتاهی زمان باعث نمیشده است که به کلیت موسیقی و آواز آسیبی وارد شود؛ بنابراین اگر به این تجربه تاریخی نظر داشته باشیم این مسئله در شکل خودش مسبوق به سابقه است.»
آواز کوتاه و مسئله معاصربودن
علی سعیدی مسئله معاصربودن را مهمترین مسئله ایده «آواز کوتاه» میداند: «آواز کوتاه مثل فیلم کوتاه است در سینما یا شبیه داستان کوتاه در ادبیات و یا تکبیتهای شاعران در شعر است. علاوه بر اینکه صنعت ایجاز در ادبیات شعری ما مسبوق به سابقه بوده است. بسیاری از شاعران مشهور در مواقعی برای بیان مفهوم مدنظرشان دست به سرودن یک غزل یا قصیده نمیزدند بلکه با یک بیت آن ایده ذهنی یا منظورشان را بیان میکردند. آواز کوتاه هم بر مبنای همین قاعده شکل میگیرد؛ با این توضیح که در ردیف آواز ایرانی گوشههایی وجود دارد که با استفاده از یک گوشه و همچنین یک بیت شعر که دربردارنده یک مفهوم یا پیام باشد میتوانیم آواز کوتاه را شکل دهیم. در ویدئویی که برای بحث آواز ایرانی منتشر شد علاوه بر اینکه آواز و موسیقی به مخاطب امروزی که درگیر مشکلات روزمره است ارائه میشود این مخاطب کاملا از دل این آواز تصویری از زیست کنونیاش را میبیند. در واقع آواز کوتاه به غیر از شکل هنریاش تلاش میکند معاصر باشد و کنار جامعه و مردم بایستد و در انتخاب مفاهیم، مشکلاتی را که در زندگی عادی مردم به وجود آمده است متجلی کند.»
آواز کوتاه و مخاطب امروزی
این خواننده جوان مخاطب امروزی را مخاطبی کمحوصله و البته ناآشنا با فضای موسیقی ایرانی میداند و معتقد است باید بر اساس الگوهای رفتاری دوران حاضر از جمله کوتاهگویی و گزیدهگویی موسیقی اصیل ایرانی به او ارائه شود: «موسیقی آواز کوتاه که ما در حال حاضر ارائه میکنیم موسیقی قرن حاضر است و چارهای نیست که با مخاطب امروزی و شنونده امروزی همراه باشیم. مخاطبی که با کمبود زمان مواجه است و البته حوصله شنیدن پیشدرآمد را ندارد. منظورم از مخاطب، عامه و اکثریت مردم است وگرنه کسانی که به صورت خاص و ویژه موسیقی را دنبال میکنند قطعا شنیدن درآمد آوازی برای آنها اهمیت دارد؛ اما نسبت این افراد به مخاطب عام بسیار پایین است.»
سعیدی میافزاید: «ما برای اینکه مخاطب عام را از دست ندهیم و مخاطب را با هنر و هویت ایرانی آشتی دهیم؛ کما اینکه ملتهای دیگر برای پاسداشت فرهنگشان ایدههای نویی را مدام به منصه ظهور میآوردند باید طرحهایی شبیه ایده آواز کوتاه را مطرح کنیم تا به مخاطب متولد دهه هشتاد یا نود که در معرض نوع خاصی از موسیقی هستند یادآور شویم که این آواز و این موسیقی هم وجود دارد. گروه هدف ما مخاطب عام امروزی است و به نظرم مخاطب عام دچار بحران شنیداری شده است و البته در این میان کمترین تقصیر متوجه مخاطب است و این متولیان فرهنگی هستند که این بحران را بهوجود آوردهاند.»
تجربیات تازه در موسیقی ایرانی
علی سعیدی درباره اینکه آیا موسیقی ایران نیاز به تجربه تازه دارد یا خیر میگوید: «در موسیقی ایرانی چنین ایدهها و پیشنهادهایی شبیه ایده آواز کوتاه وجود دارد. این ما هستیم که باید با توجه و دقت نظر در جزئیات موسیقی ایرانی غور کنیم تا ایدههای تازه از آن بهدست آوریم. به عنوان مثال یک گوشه آوازی خودش یک آواز کامل در ردیف موسیقی ماست و در این نقطه است که هنرمند باید از خودش سؤال بپرسد که آیا میشود از موسیقی ایرانی طرحی کوچک فراخور مخاطب امروزی ارائه داد؟ قطعا جامعه به چنین طرحهایی نیاز دارد تا هنر موسیقی ایرانی خودش را به نسلهای جدید بشناساند.»
موسیقی ایرانی شاد نیست؟
سعیـــــــدی در بخش پایانــــــی صحبتهایش درباره یکی از انتقادات نسل جدید به موسیقی ایرانی یعنی شادنبودن میپردازد: «در بسیاری از موارد مخاطبان امروزی اعتراض دارند که موسیقی ایرانی شاد و طربانگیز نیست. به نظرم این مسئله اصلا درست نیست بلکه این هنرمندان موسیقی هستند که به جنبههای مختلف موسیقی ایران توجهی نشان نمیدهند. دنبالهروی و تکرار از روی دست استادان باعث شده است که خلاقیت چندانی در موسیقی ایرانی وجود نداشته باشد و طبیعتا مخاطب هم از این مسیر پس زده میشود. با این حال هستند جوانانی که در زمینه موسیقی ایرانی کار میکنند و به بخش طربانگیز آن هم بسیار فکر میکنند و ایدههایی برای آن دارند و امیدواریم بخش کمتر دیده شده و طرب انگیز موسیقی ایرانی هم بیشتر از پیش با طرحهایی امکان حضور داشته باشند.»
