کالایی که در صورت مرغوببودن از یک و نیم تا پنج میلیون تومان در تهران معامله میشود و ویژگیهایی همچون سلامت و پرپشتی و اندازه مو، در اقبال خریداران به گیسو، تأثیر فراوان دارد. این موضوع، در اصفهان نیز رایج است و بسته به ویژگیهایش، از 900هزارتومان تا دو میلیون و پانصد هزار تومان معامله میشود؛ اما مدیر آموزشگاه آرایش موی بانوکافعی در گفتوگو با اصفهانزیبا میگوید: «تا آنجا که میدانم، این مسئله در آرایشگاههای زنانه اصفهان دیده نمیشود؛ ولی بازار سیاه آن در اینترنت و به صورت فروش خانگی وجود دارد که به دلیل مسائل بهداشتی، شیوع کرونا و غیرقانونیبودن این کار، کسی از طریق مبادی رسمی اقدام نمیکند.»
نزدیک به دو قرن از زمانی که مادر کوزت در رمان بینوایانِ ویکتور هوگو موهایش را برید و فروخت میگذرد. او تمام زندگیاش را به پول نزدیک کرده و در دهان تناردیهها ریخته بود؛ اما بس نبود تا آنکه مجبور شد موهایش را بچیند و دندانهایش را بکشد و بفروشد و خرج دخترش کند. موضوعی که نشان میدهد فروش مو دستکم در یکی دوقرن گذشته با انگیزههای اقتصادی در جهان رواج داشته و به تناوب در طول تاریخ تکرار میشود؛ زیرا ارزشهای زیباییشناختی و اقتصادی مو در تاریخِ مُد همواره مورد توجه مشاطهگران قرارداشته و در نوعی معامله، طبقه مرفه و متوسط ترجیح میدادهاند تا از این مویِ کالا شده برای زیبایی، اکستنشن (افزودن طول و حجم مو) یا پوشاندن نقاطی از سر که موی آن ریخته و مانند گذشته رشد نمیکند، بهره ببرند. هماکنون نیز بازار واردات موی طبیعی از کشورهایی مانند هند، چین، برزیل و روسیه در ایران داغ است و درسالهای گذشته، رسانهها بسیار به آن پرداختهاند؛ بهخصوص در سال 1399 که تجارتنیوز و خبرآنلاین، با واردکنندگان مو گفتوگوهایی داشته و برخی تبلیغات موفروشی در سایتهایی مثل دیوار و شیپور نیز، سروصدا به راه انداخته بود. با این حال، بسیاری از افراد از موی مصنوعی برای اکستنشن استفاده میکنند؛ اما بامشکلات بسیاری نظیر آلرژی، سختیِ شستوشو، تمیزنشدن با هر نوع شامپو، گرهخوردن زودبهزود و… مواجه میشوند، به همین خاطر، ترجیح میدهند تا از موی طبیعی استفاده کنند.
پرپشتِ بی موخوره صاف و لخت!
شرایط معیشتی این روزها به گونهای پیش رفته که ارزش اقتصادی مو بر دارندگان آن مسجل شده و سازندگان کلاهگیسهای طبیعی نیز به خرید آن برای اکستنشن علاقه نشان میدهند. فروشندگان مو در آگهی فروش موهایشان ویژگیهایی همچون «پرپشتی، عدم ابتلا به موخوره، صاف و لَخت و رنگ نشده و کراتینه گیاهی شده» بودن مو را به انضمام اندازه آنها مطرح میکنند و اینگونه، فروشنده و واسطه به پول مورد نیازشان دست مییابند.
«روزنامه خراسان» بهتازگی در گزارشی به رواج این پدیده در کشور پرداخته و موجب برانگیختهشدن نظرات شهروندان مجازی و واقعی شده است. آنها عموما وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم را دلیل عمده فروش گیسوان زنان عنوان کرده و آن را با مدیریت اقتصادی کشور مرتبط دانستهاند. البته عدهای نیز از سر تفنن موی خود را به پول نزدیک میکنند؛ زیرا معتقدند: «به جای آنکه آرایشگر موهایمان را در سطل زباله بریزد یا برای خودش بردارد، آن را به صورت اینترنتی میفروشیم و از پول آن استفاده میکنیم؛» با این حال، همه تفننی زندگی نمیکنند؛ زیرا خراسان در گزارش خود اذعان کرده است که «از دختر 10ساله تا زن 50ساله برای موضوعاتی همچون خرید گوشی تلفن همراه تا پرداخت هزینههای درمان به فروش مو روی آوردهاند.»
این موضوع حاکی از پیامدهای نخواندن دخلوخرج با هم است و میتوان آن را در رسته فروش و اهدای اعضای بدن مانند کلیه و دیگر جوارح قابل فروش دستهبندی کرد و در ادامه، به نقشِ تعیینکننده مشکلات اقتصادی در فروش موی مردم رسید، با این تفاوت که مو میروید و کلیه و کبد، نه!
گیسوی تو چند؟ از یک تا پنج میلیون!
«اکستنشن کاری سخت و وقتگیر و هزینهبر است و کمتر کسی از طبقات پایین جامعه حاضر به پرداخت این هزینههاست.» این جمله، جملهای است که به تناوب در برخی از سایتهای پربازدید مربوط به آرایشگاههای زنانه دیده میشود و مخاطبان خاص خود را دارد. یک جستوجوی ساده در گوگلِ دانا نشان میدهد که رواج این پدیده مربوط به این روزهای ایران و اصفهان نیست و به قولِ قدما، مسبوق به سابقه است. کافی است کلیدواژههای فروش موی طبیعی را در نت جستوجو کرده و با انبوه لینکهای خبری و تبلیغاتی مرتبط با این موضوع، مواجه شوید تا دریابید که حجم تبلیغات اکستنشن با موی طبیعی و خرید و فروش آن، حکایت از بازارِ داغ موی طبیعی برای طبقه مرفه دارد.
روزنامه جامجم هم در گزارشـــــی بـــــه رواج پدیـــــده موفروشـــــی پرداخته است و با افرادی که حاضر شـــــدهانـــــد گیسوانشـــــان را بــــــه ترازو بسپارند، مصاحبه کــــــرده است.
سهیلا دختر 24سالهای است که موهای بلند 50سانتی مشکیرنگش را به بهترین پیشنهاد فروخته است. او عنوان میکند که «بالاترین قیمت پیشنهادی به او تا حالا یک میلیون و پانصد هزارتومان بوده، اما این مبلغ او را برای فروش موهایی که چندسال است قیچی نخورده راضی نکرده است.» او درباره اینکه چرا تصمیم به فروش موهایش گرفته توضیح زیادی نمیدهد و فقط میگوید: «خیالتان راحت باشد، موهای من سالمِ سالم است، فقط الان از موی بلند خسته شدهام و میخواهم آنها را کوتاه کنم، حالا این وسط یک مبلغی هم دستم را بگیرد بد نیست.» این مبلغ مربوط به پنج سال پیش است!
انگیزههای اقتصادی فروش گیسو
عمده دلیل فروش مو توسط افراد، «انگیزههای اقتصادی» است؛ چنانکه در سالهای اخیر اقبال مردم به خرید و فروش موی طبیعی باعث رونق بازار گیسوفروشی شده است.
مــدیـــر یکی از آرایـــشـــگاههـــای زنانه اصفهان که دستی در تولید کلاهگیسهای طبیعی نیز دارد، به خبرنگار اصفهانزیبا میگوید: «الان خیلیها فقط برای اینکه موهایشان پرتر یا بلندتر و زیباتر بشود، این کار را میکنند؛ یعنی نیاز واقعی به این کار ندارند.»
اینها قشری هستند که حاضرند برای جبران مافات زیبایی از دست رفتهشان، هزینه زیادی بپردازند و در مقابل، افرادی هم هستند که برای رفع و رجوع احتیاجات مالی، حاضرند موهایشان را در ترازو بریزند. این آرایشگر ادامه میدهد: «خیلیها از موی مصنوعی برای اکستنشن استفاده میکنند که بعدها در مراجعههایی که به ما دارند میگویند که به این موها آلرژی دارند، شستوشوی مویشان سخت است، با هر شامپویی تمیز نمیشود، زود به زود گره میخورد و به خاطر همین ترجیح میدهند از موی طبیعی استفاده کنند.»
او تعداد مشتریهایی که برای فروش گیسو اقدام میکنند را کم نمیداند و معتقد است که «مو سرمایهای قابل رشد است و کسی هم متوجه نمیشود که شما موهایتان را فروختهاید. بالاخره هرکسی دلیلی برای این کار دارد؛ بهویژه که با توجه به تورم، مردم توان تأمین همه هزینههایشان را ندارند و ترجیح میدهند که موهایشان را به فروش برسانند.»
این آرایشگر اما همه نوع مویی را تأیید نمیکند و میگوید: «تغذیه و نوع و نحوه نگهداری از موی سر در کیفیت مو بسیار مؤثر است و نمیتوان همه مویی را از همه کسی خرید. این مسئله با گرانشدن ملزومات نگهداری از مو و اقلام خوراکی مؤثر بر رشد مو باعث شده است تا موی بسیاری از افراد کیفیت لازم را نداشته باشد؛ اما هستند کسانی که از همین موها هم پول درمیآورند.»
بازار سیاه گیسوی اصفهان محدود و نامحدود
مدیر یکی از آموزشگاههای آرایش موی زنان در اصفهان که نزدیک به سی سال سابقه کار دارد، در گفتوگو با خبرنگار اصفهان زیبا، هر گونه خریدوفروش موی طبیعی زنان در آرایشگاههای زنانه را بسیار محدود دانسته و میگوید: «این، به اندازهای نیست که برخی فکر میکنند میتوان از طریق آن امرارمعاش کرد و یا روی آن حساب باز کرد. این در حالی است که مسائل بهداشتی و آشنابودن مرکز یا فردی که از او مو خریده میشود، برای مردم اهمیت زیادی دارد.»
آناهید کافعی ادامه میدهد: «در طول این سالها اما برای ما دو یا سه بار بیشتر اتفاق نیفتاد که من شخصا قبول نکردم، حتی برای دوستانی که قصد اکستنشن یا ترمیم مو هم داشتند، این کار را تأیید نکردیم و پیشنهاد دادیم تا از موهای برند و وارداتی استفاده کنند که زیرنظر اداره بهداشت است، استرلیزه شده و خیال خریدار از بابت مسائل بهداشتی و ابتلا به بیماریهای پوست و مو راحت است. هر شاخه آن نیز 12هزار تومان است و براساس سانت، از 50سانت به بالا حساب میشود.»
او هر اکستنشن مو را نیازمند 200 تا 250 شاخه مو میداند و هزینه کلی را بین 3 تا 4 میلیون تومان عنوان میکند.
خانم کافعی همچنین میگوید: «سابق سالن داشتم و الان هم که آموزشگاه دارم پیشنهادهای بسیاری برای خرید موی طبیعی دریافت میکنم؛ اما این کار را به خاطر مسائل بهداشتی انجام نمیدهیم.»
اینجا مسئلهای مطرح میشود و آن اینکه پیشنهاد فروش هست؛ اما همه سالنها زیربار آن نمیروند، به همین خاطر، مدیر آموزشگاه بانوکافعی میگوید: «اینها معمولا به صورت خانگی خریدوفروش میشود و عدهای نیز به صورت اینترنتی خرید میکنند. با این حال، قبل از کرونا موردی را سراغ داشتم که برای موی 60 سانتی 900 هزار تومان پول داده بود.»
او از قیمتهای خانگی اظهار بیاطلاعی میکند و میگوید: «قیمتها در تهران با اصفهان بسیار تفاوت دارد، به انضمام اینکه کاری غیرقانونی است و بیشتر در بازار سیاه و اینترنت خریدوفروش میشود که زیاد هم هست و اغلب، توافقی است.»
اقبال بیدردان به گیسوی دردمندان
دکتر زهره نیکبخت، متخصص پوست و مو، با تأکید بر اینکه خریدوفروش مو مختص به سالهای اخیر نیست، در گفتوگو با رسانهها عنوان کرده است که «مسئله خریدوفروش موی طبیعی، شاید نه به شکل امروز اما در ابعادی کوچکتر از قدیم مطرح بود؛ یعنی افرادی که موی خیلی بلندی داشتند موهایشان را میچیدند و به مراکزی که کلاهگیس درست میکردند میفروختند و این کلاهگیسها توسط افرادی که در یک یا چند ناحیه سرشان کممویی داشتند، استفاده میشد. اما در کل، این روش برای زمانهایی بود که کاشت مو هنوز مطرح نشده بود و موی مصنوعی با کیفیت هم در بازار وجود نداشت.» ابتلا به بیماریهایی نظیر آلوپشیا نیز، از جمله علل خرید موی طبیعی توسط برخی از افراد عنوان میشود. این دسته از افراد مبتلا به بیماریهای خاصی هستند که ر آن ضریب افزایش ریزش مو بالاست و درمان مؤثری نیز برای آن متصور نیست؛ زیرا موی طبیعیِ فرد، چیز دیگری است و اکستنشن نیز به گفته برخی از کارشناسانِ متخصص پوست و مو «نهتنها راه چاره نیست، بلکه میتواند در درازمدت آسیبزا هم باشد، اما در پنج سال گذشته با اقبال مواجه شده است.»
خریدوفروش غیرقانونی است؛ اما هست!
نایبرئیس اتحادیه آرایشگران زنانه تهران خریدوفروش موی طبیعی در آرایشگاههای زنانه را عملی غیرقانونی دانسته و در گفتوگو با رسانهها به صراحت اعلام کرده است که «هیچ آرایشگاهی حق خریدوفروش موی طبیعی را ندارد.» با این حال، استفاده از مویی غیر از موی خود افراد برای شینیون و اکستنشن در آرایشگاهها را تکذیب نکرده و افزوده است: «این موها خارجی هستند و حتما از مبادی قانونی وارد کشور میشوند و در این صورت استفاده از آنها برای مشتریها مشکلی ندارد. اما اینکه در آرایشگاهها موی طبیعی را از سر مشتری بچینند و آن را اکستنشن کنند، کار عادی نیست؛ چون تبدیل موی طبیعی به موی شاخهای برای اکستنشن کار راحتی نیست.»
به نظر میرسد الزامات قانونی منع فروش گیسو پاسخ مناسبی به این رویه نیست و نمیتواند.
