قطر پس از آن که به میزبانی جام جهانی فوتبال در سال 2022 (2022 FIFA World Cup) انتخاب شد، یعنی از حوالی سال 2010، تبلیغات جذب گردشگر را با عنوان میزبان جام جهانی آغاز کرد.
یکی از این اقدامات تعریف تورهای رایگان دوحهگردی (Doha City Tour by Discover Qatar) چندساعته برای همه مسافران پروازهای قطرایرلاین بود؛ یعنی مسافرانی که زمان بین دو پروازشان بیش از پنج ساعت بود میتوانستند در این تورها ثبتنام کنند و از فرودگاه سوار اتوبوسهای گردشگری شوند و به دیدن دوحه بروند. در این تورهای نیمروزه گردشگران چهار جاذبه مهم دوحه را میدیدند که عبارت بودند از دهکده فرهنگی کاتارا (Katara)، جزیره مروارید (The Pearl)، موزه هنرهای اسلامی (Museum of Islamic Art)، بازار سنتی واقف (Souq Waqif).
گردشگران در این تور با فعالیتهای دوحه برای میزبانی از جامجهانی آشنا میشدند و در آخر از بازار سنتی شهر خرید میکردند و با اتوبوس به فرودگاه برمیگشتند تا به پرواز بعدیشان برسند. این تورها تا زمان لغو پروازها در اسفند 1399 ادامه داشتند و پس از آن برای مدتی متوقف شدند.
این البته همه ماجرا نبود. قطر از آن سال، در همه رویدادها سعی کرد توجه گردشگران جهان را به حضور در قطر 2022 جلب کند؛ مثلا سال 1398 در نمایشگاه بزرگ گردشگری آیتیبی برلین، پاویون قطر بر مدار معرفی استادیومهایی پرداخت که توسط بهترین معماران جهان برای جامجهانی در قطر ساخته شده بود؛ ماکتهایی از هر استادیوم در پاویون قرار داده شده بود و توضیحات مربوط به هر کدام را به صورت چندرسانهای برای مخاطبان ارائه میداد.
حالا بالاخره زمان موعود فرارسیده و تا کمتر از دو فصل دیگر غوغای جامجهانی قطر رسما آغاز میشود.ایران خیلی دیر به فکر استفاده از فرصت مغتنم رویدادهای بزرگ کشورهای همسایه میافتد. فرصت اکسپو از دست رفت و فرصت جامجهانی در هالهای از ابهام است؛ اما خبر خوب اینکه این هفته ابلاغیهای منتشر شده با این مضمون که مسئولان مختلف برای استفاده از فرصت جام جهانی قطر درحال برنامهریزی هستند.
مهر در گزارشی خبر داده که محمد علی فرحناکیان، مشاور وزیر نیرو و دبیر کمیسیون همکاریهای مشترک اقتصادی ایران و قطر در برنامه میز اقتصاد شبکه خبر درباره برنامهریزیها برای استفاده از ظرفیت جامجهانی قطر ۲۰۲۲ گفته است: از چند ماه قبل بر اساس مذاکراتی که بین رؤسای کمیسیونهای اقتصادی دو کشور انجام شد، مقدمات برنامهریزی برای این برنامه آماده شد و در یک تعامل بیندستگاهی، بیش از ۱۵ دستگاه دولتی و خصوصی طرحها و پیشنهادهای خود را ارائه کردند. این پیشنهادها جمعبندی شده و وظایف دستگاهها نیز مشخص شده است. این برنامه تقریبا نهایی شده، اما برخی دستگاهها پیشنهادهایی دادند که باید اصلاح شود تا در روزهای آینده توسط معاون اول ریاستجمهوری ابلاغ شود.
این مقام مسئول در پاسخ به این سؤال که چرا وزارت نیرو در این زمینه فعالیت میکند، گفت: چون وزارت نیرو رئیس کمیسیون همکاری مشترک اقتصادی دو کشور است، بنابراین از سالهای گذشته درگیر این کار شده است. ما دنبال این بودیم که در زمان جام جهانی از امکانات ایران نیز استفاده شود؛ اما برنامهریزی فیفا چیز دیگری بود. با توجه به اینکه قطر کشور گرانقیمتی است و با توجه به آب و هوای پیشبینیشده، میتوان از فرصت تمرینات قبل از جام جهانی یا مسابقات قبل از آن در زمینهای کیش تا قبل از ۲۰ آبان استفاده کرد.
حالا ماجرا این است که قرار شده مسئولان ایرانی دست به دست هم بدهند و از فرصت جام جهانی به نفع گردشگری ایران و تقویت همکاریهای ایران و قطر استفاده کنند.
دبیر کمیسیون همکاریهای مشترک اقتصادی ایران و قطر گفته است در وزارت خارجه باید برای موضوع تسهیل روادید چند بار ورود با هزینه کم و بدون درج در پاسپورت هماهنگیها انجام شود. باید تسهیلات فرودگاهی داشته باشیم. همچنین باید برای حملونقل هوایی و مسافری نیز اقداماتی انجام شود که در این باره نیز وظایف دستگاهها مشخص شده است.
برای حوزه گردشگری برای دو نوع گردشگری برنامهریزی شده است. باید به این موضوع توجه شود که همه تماشاچیان جامجهانی ثروتمند نیستند که از پس هزینههای قطر برآیند؛ بلکه برخی از آنها میتوانند در کشور ایران و جزیره کیش که بسیار ارزانقیمتتر است، اقامت کنند. به این ترتیب تقریبا ۶۰ درصد هزینههای آنها کاهش مییابد. وزارت میراث فرهنگی در این زمینه پکیجهایی را آماده خواهد کرد. معاونت صنایعدستی برنامه دارد که در بخش اهدای هدایا از صنایعدستی ایرانی استفاده شود.
فرحناکیان توضیح داده که «قطر کشور کوچکی است که ممکن است اقامت چند روزه تماشاچیان خستهکننده به نظر برسد. اما ایران بزرگ است. هفت شهر برای گردشگر در نظر گرفته شده که تماشاچیان میتوانند در فاصله بین دو مسابقه به این شهرها سفر کنند.
پکیجها توسط دفاتر خدمات مسافرتی فعال تهیه و توزیع خواهد شد. البته این پکیجها پیوست فرهنگی دارند که توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه شدهاند و شامل رویدادهای فرهنگی برای تماشاچیان خارجی یا گردشگران ایرانی و معرفی فرصتهای توریستی و درمانی ایران است. همچنین صنایعدستی نیز برنامه دارد که در بخش اهدای هدایا از صنایعدستی ایرانی استفاده شود.»
به روایت او، ظرفیت اقامتی دوحه محدود است. در حالی که پیشبینی میشود با توجه به اینکه تنها یکونیم تا دو میلیون گردشگر خواهد داشت و چندصد هزار تخت اقامتی دارد، کشورهای دیگر نیز از این فرصت استفاده کنند. البته این طور که مشخص است، امارات بیکار ننشسته و بعد از اکسپو قصد دارد حداکثر استفاده را از فرصت جام جهانی ببرد.
بنابراین پروازهای ویژهای را در نظر گرفته و کمپهای استانداردی را آماده کرده که تیمها به آنجا بروند.فرحناکیان در ادامه صحبتهایش تأکید کرد: در نظر داریم تا اجلاس کمیسیون همکاری مشترک اقتصادی هفته آخر اردیبهشت در دوحه برگزار شود و همایش تجار دو کشور و بازرگانان نیز در حاشیه این اجلاس برگزار خواهد شد؛ چون همکاری تجار ایرانی در زمان برگزاری جام جهانی برای تأمین مایحتاج قطر نیز ضروری است و در این زمینه نیز تجار ما میتوانند کمک کنند.
در ادامه گزارش مهر، از عبدالملکی رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران هم نقل قول آمده که در این نشست گفته: سه سال پیش ستاد جام جهانی در وزارت میراث فرهنگی تشکیل شد و جلساتی برگزار کردند؛ اما من دیگر در جریان این جلسات نیستم. در اتاق بازرگانی جلساتی با اتاق ایران و قطر گذاشتیم و تفاهمنامههایی نیز با قشم و کیش بسته شد؛ حتی یک ماهونیم پیش با آقای محمد، رئیس دبیرخانه مناطق آزاد صحبت کرده و اعلام آمادگی کردیم که همکاری خواهیم کرد.
به روایت او، «میتوان استفاده از کشتیهای کروز کشورهای دیگر و چارترکردن پروازها را در دستور کار بخش خصوصی قرار داد. البته باید این موضوع نیز در نظر گرفته شود که هر کسی وارد قطر میشود حداقل باید سه شب اقامت داشته باشد. دولت قطر اجازه نمیدهد که صبح بروید مسابقه را ببینید و عصر برگردید. چون آنها برای این مدت و استفاده از گردش مالی ناشی از اقامت مهمانان برنامهریزی کردهاند.»حالا باید صبر کنیم و ببینیم ایران چقدر میتواند از فرصت جام جهانی با استفاده از مزیت رقابتیاش یعنی «ارزانبودن» استفاده کند و این رویداد را در راستای ارتقای اقتصاد گردشگری و همکاریهای بینالمللی ببیند.
