ادوارد دوبونو را به عنوان نویسنده و متفکر میشناسند.شما با به سر گذاشتن هر کدام از کلاه ها مسئله را از دیدگاه متفاوتی بررسی میکنید و با جمعبندی تمامی این دیدگاهها میتوانید به حل مسئله بپردازید. آقای دوبونو که به عنوان مُبدع نظریه «تفکر جانبی» هم شناخته میشود، کتابی با عنوان «شش کلاه تفکر» نیز نوشته که به زبان فارسی نیز ترجمه شده است. در این تکنیک بهطور کلی با استفاده از شش سبک فکری، موضوع یا مسئله مدنظر، بررسی میشود. برای هریک از شش سبک فکری نیز یک کلاه با رنگی مخصوص در نظر گرفته شده است. در واقع رنگ کلاهها نمایانگر طرز تفکر و نگرش افراد است. هر کلاه فکری نوعی متفاوت از فکرکردن است. دوبونو با ارائه تکنیک شش کلاه تفکر، سعی میكند بهكسانی كه دورهم جمع میشوند، بياموزد كه تکبعدی فکر نکنند. به تفكر خود وسعت دهند و آنگاه به راههای خلاق بينديشند. در نهایت با یک هماهنگی مدبرانه نتايج را طبقهبندی كرده و در تصميمگيری و حل مسائل از آن استفاده كنند.
سبک فکری هر کلاه چیست؟
سفید: رنگی خنثی و منفعل است. کلاه سفید با موضوعات و شکلهای انفعالی سر و کار دارد. کسی که این کلاه را بر سر گذاشته، واقعیتها را بدون هیچگونه قضاوتی مورد کنکاش قرار میدهد. قرمز: نشانه خشم، شور و هیجان است. در کلاه قرمز بینش هیجانی و جنبههای احساسی و غیر استدلالی مد نظر است. در واقع این رنگ کلاه ابزار مناسبی برای بیرونریختن احساسات است. سیاه: نشانه منفینگری و افسردگی است؛ بنابراین فردی که با این رنگ کلاه در جلسه حضور پیدا میکند، جنبههای منفی و بدبینانه موضوع را ابراز میکند.زرد: نشانه آفتاب و مثبت است. فرد صاحب کلاه زرد جنبههای مثبت و خوشبینانه موضوع را مورد بررسی قرار میدهد.سبز: نشانه رویش و باروری است. به همین جهت از کلاه سبز برای ابراز ایدهها و راهحلهای جدید و خلاقانه استفاده میشود.آبی: رنگی سرد است. این کلاه کنترلکننده و سازماندهنده اندیشههاست. کسی که این کلاه را بر سر گذاشته، نظرات بقیه کلاهها را مورد ارزیابی قرار میدهد و سازماندهی میکند.
هدف چیست؟
هدف اصلی در شش کلاه تفکر پروش تفکر موازی است. یعنی شما بتوانید به شکلی شفاف و صادقانه به یک مسئله، خلاق، مستند ، احساسی، مثبت، منفی و سازماندهی شده فکر کنید. افراد با گذاشتن هر یک از کلاهها بر سرشان، سبک فکریشان را براساس رنگ کلاهشان تغییر میدهند. در واقع این افراد سعی میکنند نقش بازی کنند. یکی از موانع مهم تفکر در زمینههای مختلف، عملکرد تدافعی شماست. شما با گذاشتن هریک از کلاهها بر سرتان، این فرصت را به خودتان میدهید تا بدون تعصب و پیشداوری، در نقش خصوصیات فردی آن کلاه، درباره موضوعات مختلف فکر کنیدو حرف بزنید. در این روش مدیر جلسه ، ابتدا صورت مسئله را دقیق و شفاف بیان میکند و سپس از شرکتکنندگان با نظمی طراحیشده میخواهد که فقط یک بخش از نظرات خودشان را بیان کنند؛ به طور مثال وقتی کلاه زرد به شکل سمبلیک بر سر افراد است همه با روشن بینی و امید مسئله را می بینند. با کلاه زرد افراد فقط هر نکته مثبتی به ذهنشان رسید مطرح میکنند و بر عکس وقتی کلاه سیاه را بر سر دارند همه درباره ریسک ها و نکات منفی صحبت میکنند./منبع:میگنا
