کودکان جهان در دام تبلیغات سیگار

تاکتیک‌‌های گفته‌‌شده ازاین‌قرارند: عرضه سیگار در کنار تنقلات، شیرینی‌ها و نوشیدنی‌‌های شکری؛ جایگذاری تبلیغات سیگار به‌‌گونه‌‌ای که هم‌سطح با زاویه دید کودکان باشد؛ بازاریابی سیگارهای طعم‌‌دار از طریق تبلیغات یا عرضه آن‌‌ها و همچنین فروش سیگار به‌صورت نخی. داده‌‌های گفته‌‌شده از مراکز فروشی که در فاصله 250 متری مدارس یا پارک‌‌ها و شهربازی‌‌ها قرار داشتند، گردآوری شد. بیش از 100 شهر جهان در این مطالعه شرکت داشتند. این شهرها در قاره‌‌های آفریقا، آسیا، آمریکای مرکزی، اروپا و آمریکای شمالی و جنوبی قرار دارند و بیشتر پایتخت‌‌های جهان را شامل می‌‌شوند. به‌‌علاوه، یافته‌‌های این پژوهش با نتایج مطالعات مشابهی که پیش‌‌ازاین در کشورهای پردرآمد جهان نیز انجام شده است، هم‌‌خوانی دارد. درمجموع، این مطالعه و مطالعات مشابه دیگر نشان می‌‌دهد که در غیاب محدودیت‌‌های جدی و عدم اجرای سخت‌گیرانه قوانین موجود، صنعت دخانیات در سرتاسر جهان راهبردهای بازاریابی مشابهی را به کار می‌‌گیرد که می‌‌توان گفت به‌‌طور خاص با هدف جذب و به اعتیاد کشیدن کودکان و نوجوانان طراحی شده‌‌اند.

چرا مراکز فروش؟!

بسیاری از کشورهای جهان، قوانینی را برای ممنوعیت تبلیغ محصولات دخانی در رادیو و تلویزیون و روی بیلبوردها اعمال کرده‌‌اند؛ بنابراین، پایانه‌‌های فروش که محدودیت‌‌های نسبتاً کمتری را تجربه می‌‌کنند، به بخشی حیاتی از فرصت‌‌های تبلیغاتی شرکت‌‌های دخانی تبدیل شده‌‌اند. غول‌‌های دخانیات جهان یعنی فیلیپ موریس اینترنشنال، بریتیش امریکن توباکو، تنباکوی ژاپن و امپریال توباکو نیز همین سیاست را دنبال می‌‌کنند. به‌‌عبارت‌‌دیگر، صنعت دخانیات می‌‌کوشد برای مقابله با محدودیت‌‌های تبلیغاتی اعمال‌‌شده، سرمایه‌‌های بازاریابی خود را روی کانال‌‌هایی متمرکز کند که کنترل چندانی بر آن‌‌ها اعمال نمی‌‌شود. ازجمله این کانال‌‌ها می‌‌توان به مراکز فروش اشاره کرد. شرکت‌‌های دخانیات خود به تأثیرگذاری مراکز فروش اذعان کرده‌‌اند و با ارائه برخی مشوق‌‌های ویژه، خرده‌‌فروشی‌‌ها را به تبلیغ و بازاریابی محصولاتشان ترغیب می‌‌کنند.

بر مبنای نتایج پژوهشی که در ابتدای متن به آن اشاره شد، صنعت دخانیات به‌‌طور گسترده محصولات خود را در پایانه‌‌های فروش تبلیغ می‌‌کند و هدف اصلی این تبلیغات نیز کودکان و نوجوانان هستند. در 90 درصد از کشورهای موردمطالعه در این پژوهش، سیگار در کنار تنقلات یا نوشیدنی‌‌های شکری عرضه می‌‌شود یا در قفسه‌‌هایی قرار می‌‌گیرد که در دسترس کودکان هستند. در 76 درصد از کشورهای موردمطالعه نیز سیگارهای طعم‌‌دار تبلیغ یا عرضه می‌‌شود، درحالی‌‌که پژوهش‌‌ها نشان می‌‌دهد این سیگارها به‌‌طور خاص کودکان و نوجوانان را جذب می‌‌کنند. در 78 درصد از این کشورها نیز فروش نخی سیگار انجام می‌‌شود که خرید آن را ازنظر اقتصادی برای کودکان آسان‌‌تر می‌‌کند. به‌‌علاوه، در تمام 42 کشور موردمطالعه، تبلیغات سیگار به‌‌گونه‌‌ای قرار می‌‌گیرد که هم‌تراز با زاویه دید کودکان باشد.

روشن است که وقتی کودکان به‌‌طور مکرر در معرض تبلیغ دخانیات قرار می‌‌گیرند، احتمال بیشتری وجود دارد که مصرف آن را امتحان کنند و ریسک اعتیادشان در آینده نیز بیشتر خواهد بود. طبق آمارها، سالانه هشت‌‌میلیون نفر در جهان جان خود را به خاطر مصرف سیگار و مواد دخانی دیگر از دست می‌‌دهند و مصرف دخانیات اصلی‌‌ترین دلیل مرگ‌‌های قابل‌پیشگیری است.

راه‌‌حل چیست؟

«پیمان چارچوب کنترل دخانیات» (WHO FCTC) معاهده‌‌ای بین‌‌المللی است که توسط سازمان جهانی بهداشت ارائه شده و به امضای 182 کشور جهان رسیده است. این پیمان که بیش از 90 درصد جمعیت جهان را پوشش می‌‌دهد، راهبردهای مؤثری برای مقابله با شگردهای بازاریابی شرکت‌‌های دخانی ارائه کرده است که ازجمله آن‌‌ها می‌‌توان به موارد زیر اشاره کرد: منع گسترده و جامع تبلیغ، ترویج و حمایت مالی از دخانیات؛ بسته‌‌بندی ساده محصولات دخانی؛ چاپ تصاویر هشدارآمیز بزرگ روی بسته‌‌های دخانیات؛ منع فروش نخی سیگار و قانون‌‌مند کردن و محدودسازی محصولات طعم‌‌دار.

منبع: theconversation.com