به گزارش اصفهان زیبا؛ صندلیهای تخصص در دانشگاههای علوم پزشکی در برخی از رشتهها خالی مانده و کمتر کسی رغبت به تصاحب آنها کرده است؛ صندلیهایی که تا همین دیروز بسیاری از افراد، سودای نشستن بر روی آن را داشتند و خودشان را به هر دری میزدند تا بتوانند آن را از آن خود کنند.
حالا، اما ورق برگشته و برخی از رشتههای پزشکی خاطرخواهی ندارد! «تخصص اطفال شهید بهشتی از ظرفیت ۶۶ نفر فقط چهار نفر ثبتنام کردند! عفونی مشهد از ظرفیت ۲۰ نفره فقط یک نفر ثبتنام کرده! صندلیهای تخصص بیهوشی دانشگاه تهران خالی مانده! تخصص داخلی اصفهان، فقط چند نفر ثبتنام کردند! صندلیهای تخصص ساری، اهواز، ارومیه و… خالی مانده!» این اعداد و ارقام در چند روز گذشته در شبکههای اجتماعی از سوی کاربران، دستبهدست میشود و به نگرانیها از بابت کمبود پزشک دامن میزند؛ کمبودی که البته مختص یک شهر یا دو شهر نیست؛ بلکه در سرتاسر کشور مشاهده میشود. زنگ هشدار دراینباره مدتهاست به صدا درآمده و اما سیاستهای اعمالی نتوانسته بر رغبت پزشکان برای ورود به برخی از تخصصها بیفزاید؛ درحالیکه روزبهروز بر تعداد پزشکانی که مهاجرت کردهاند یا عزم آن را دارند، اضافه میشود.
رشتههای بی خاطرخواه!
دو سال پیش بود که رئیس وقت سازمان نظام پزشکی اصفهان در رابطه با کمبود دستیاران پزشکی هشدار داد: «پزشکان انترن فقط دنبال مهاجرت هستند و دانشجوی پزشکی امروز حتی حاضر است از صفر شروع کند ولی اینجا نماند.»
علیرضا اسپید، نایبرئیس سابق شورای عالی نظام پزشکی و عضو مجمع عمومی نظام پزشکی کشور نیز در گفتوگو با رسانهها این موضوع را تأیید کرده است: «رشتههای داخلی، اطفال، بیهوشی، جراحی قلب و جراحی اطفال با صندلیهای خالی مواجهاند. یعنی هرکسی که آزمون بدهد، قبول میشود و میتواند وارد این رشته شود!» کمبود پزشک و تهدید حوزه سلامت، اما باعث شده تا سیاستهای مختلفی مثل افزایش ظرفیت پزشکی در نظر گرفته شود؛ موضوعی که به نظر اسپید نهتنها دردی را درمان نمیکند بلکه پیامدهای بسیاری را به همراه دارد.
آنطور که او در گفتوگو با رسانهها میگوید: «افزایش ظرفیت پزشکی تنها منجر به تربیت پزشک بیسواد میشود. ما در سالهای گذشته تلاش بسیاری کردیم تا پزشکیمان در جهان و منطقه شناخته شود، حالا هرم را برعکس گذاشتهاند. تاکنون نخبهها برای رشتههای پزشکی انتخاب میشدند، حالا با افزایش ظرفیت، چه کسانی قرار است روی صندلیها بنشینند؟ مشکل ما اینجاست که مسئله افزایش ظرفیت هم نیست، افراد دیگر سمت برخی از رشتهها نمیروند. قبلا بالاترین انتخاب و اقبال برای رشته پزشکی، بعد دندانپزشکی و با فاصله زیاد داروسازی بود. حالا اما دندانپزشکی در رتبه اول قرار گرفته است و نشان میدهد که نخبگان دیگر رشته پزشکی را انتخاب نمیکنند، این یعنی فاجعه برای نظام سلامت کشور. همین حالا ما کمبود شدید داریم، بهویژه در شهرهای کوچک. این موضوع بهتدریج گسترش پیدا میکند و به مراکز استانها و شهرهای بزرگ هم کشیده میشود. همانطور که گفتم ما در تأمین پزشکان عمومی با مشکل مواجهیم. در رشتههای تخصصی و فوقتخصصی هم همینطور و اگر این روند تا سالهای آینده ادامه داشته باشد، میتوان گفت که فروپاشی نظام سلامت از پنج سال آینده شروع میشود.»
عدم تمایل به ورود برخی از تخصصها و میل مهاجرت پزشکان، موضوعی نیست که بر کسی پوشیده باشد. سال گذشته بود که حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی هم نسبت به کمبود پزشک در کشور هشدار داده و گفته بود، طی دو سال گذشته ۱۰ هزار نفر از جامعه پزشکی کشور مهاجرت کردند و خیلی از استانها با کمبود شدید پزشک بهخصوص کمبود جراح مواجهند و این مشکل میتواند در سالهای آینده کشور را به دردسر بزرگی بیندازد. خیلی از استانهای کشور حتی یک جراح قلب و عروق ندارند یا فقط یک جراح دارند! یا جراحی یک نوزاد یکیدوروزه کار هر پزشکی نیست و حتما باید متخصص این حوزه وجود داشته باشد، اما نداریم.
درد هست، پزشک نیست!
طبق گزارش کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی، سرانه پزشک عمومی در حال حاضر ۱۳ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است. درحالیکه این رقم در کشورهای پیشرفته حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ پزشک است. وضعیت سرانه پزشک متخصص از این هم نگرانکنندهتر است. بهطوریکه به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در کشور تنها ۶۲ پزشک متخصص داریم. این آمار برای کشورهای اروپایی بین ۲۵۰ تا ۳۵۰ پزشک و برای کشورهای منطقه ۱۴۳ پزشک به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است.
همین تعداد پزشکانِ موجود نیز بهدرستی در کشور توزیع نشدهاند. بهطوریکه ۴۵ درصد از پزشکان متخصص در شهر تهران فعالاند که فقط ۱۱ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهد و در ۵۰ درصد مناطق کشور، سرانه پزشک کمتر از ۳۸ پزشک به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است. البته اعداد و ارقام متفاوت هستند؛ اما اصل کمبود پزشک را نمیتوان انکار کرد. ایرج فاضل، رئیس جامعه جراحان هم در مصاحبه با یکی از رسانهها گفته بود کمبود پزشک و خالی ماندن رشتههای تخصصی بهتدریج و با جدی شدن خطر واردات پزشک و نیازمند شدن به اعزام بیماران به خارج خودش را نشان خواهد داد.
مجموع این مشکلات به افول پزشکی در ایران منجر میشود: «امروز استقبال از رشته پزشکی در کنکور یا ادامه تحصیل در رشتههای تخصصی پزشکی با مشکل جدی مواجه شده است؛ بهطوریکه در آزمونهای اخیر حتی یک داوطلب برای رشته جراحی عروق نداشتیم. بعضی دیگر از رشتههای تخصصی هم خالی است و ۱۰ سال دیگر یا باید متخصصان این رشتهها را از خارج وارد کنیم یا بیماران را برای جراحیهای تخصصی به خارج از کشور بفرستیم.»
در اصفهان چه خبر است؟
کمبود پزشک در اصفهان نیز به چشم میخورد. به گفته مدیر درمان تأمین اجتماعی استان اصفهان جذب پزشک متخصص نیز یک چالش جدی حوزه درمان تأمین اجتماعی استان اصفهان است. تعداد پزشکان متخصصی که طی 14 سال گذشته با مدیریت تأمین اجتماعی استان اصفهان قرارداد داشتند کاهش چشمگیری یافته است؛ بهطوریکه تا سال 1389، دوهزار پزشک متخصص با مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان قرارداد داشتند؛ ولی در حال حاضر 950 پزشک متخصص با این مدیریت قرارداد دارند.
بیرغبتی پزشکان برای تحصیل در برخی از رشتهها و مهاجرت آنها اما دلایل بسیاری دارد. محمد رجالی دراینباره میگوید: «تعرفههای بسیار پایین در مراکز درمانی تأمین اجتماعی سبب شده تا پزشکان متخصص علاقه کمتری برای ارائه خدمات درمانی در این مراکز نشان دهند؛ ولی بااینحال پزشکان متخصصی هستند که تمایل دارند در مراکز درمانی تأمین اجتماعی به بیماران خدمات ارائه دهند؛ ولی متأسفانه تصویب قانون سقف پرداخت به پزشکان سبب شده تا بسیاری از آنها که عملکرد بالایی دارند جذب بخش خصوصی شوند.»
بر اساس قانون برنامه ششم توسعه کشور که پنج سال نیز تمدید شد، تصریح شده بود دریافتی پزشکان بهعنوان «حق حرفهای» در تمام مراکز دولتی، نیمهدولتی و خصوصی بهطور یکسان شود؛ درحالیکه این قانون در برنامه ششم توسعه اجرا نشد. محسن مصلحی، رئیس هیئتمدیره کانون انجمنهای صنفی گروه پزشکی استان در گفتوگو با «اصفهانزیبا» دراینباره با بیان اینکه پزشکان در دوران تحصیل خود سختیهای بسیاری را طی میکنند و سالهای زیادی از عمر خود را به خواندن درس میپردازند، میگوید: «این درحالی است که خیلیهایشان آینده روشنی را برای خود متصور نیستند؛ همین هم شده است که خیلیها عطای ماندن را به لقایش بخشیدهاند. برخی از پزشکان، اکنون به جای اینکه بر دروس اختصاصی خود تمرکز داشته باشند، درحال فراگیری زبان انگلیسی هستند؛ چراکه تصمیم به مهاجرت دارند. این امر باعث خالی ماندن صندلیهای تخصص میشود.»
به گفته مصلحی، مسکنهای مقطعی مثل افزایش ظرفیتها هم نمیتواند حلال این مسئله باشد: «شرایط کنونی، محصول سیاستهای نادرست در دهههای پیشین است. برای حل این مشکل، باید وضعیت معیشتی پزشکان سامان یابد یا اینکه سختگیریهایی مثل اخذ تعهد و اعمال شرط و شروط و… برای تحصیل برداشته شود. کمبود پزشک در اصفهان جدی است و تهدید بزرگی برای حوزه درمان به شمار میرود: «ازآنجاکه اصفهان، استان پهناوری است و همواره از استانهای دیگر نیز افراد برای پیگیری درمان خود به آن سفر میکنند، این استان نسبت به سایر مناطق با کمبود بیشتری مواجه است؛ از پزشک عمومی گرفته تا متخصص.»
