به گزارش اصفهان زیبا؛ پژوهشگران با بررسی بیش از ۳۰ هزار گونه جانوری و گیاهی موفق به شناسایی الگوی جهانی تنوع زیستی شدهاند؛ الگویی شگفتانگیز که نشان میدهد توزیع حیات روی زمین تابع قانونی منظم است، نه تصادفی.
این کشف میتواند نگاه بشر را به طبیعت و روشهای حفاظت از آن برای همیشه تغییر دهد.
این پژوهش که در ژورنال معتبر Nature Ecology & Evolution منتشر شده، حاصل همکاری بینالمللی دانشمندان از سوئد، اسپانیا و بریتانیا است. در این تحقیق، دادههای گستردهای از بیش از ۳۰ هزار گونه شامل دوزیستان، پرندگان، پستانداران و درختان بررسی شد.
الگوی هسته به گذار در مناطق زیستجغرافیایی
براساس نتایج این مطالعه، هر منطقه زیستجغرافیایی (مانند جنگلهای بارانی یا صخرههای مرجانی) دارای یک هسته مرکزی تنوع زیستی است؛ ناحیهای که شرایط برای بقا و تنوع گونهها ایدهآل است.
با فاصله گرفتن از این هسته، وارد مناطقی میشویم که بهعنوان “مناطق گذار” شناخته میشوند؛ جایی که تنها گونههای مقاوم به شرایط سخت قادر به ادامه زندگی هستند.
این الگو در همه مناطق زیستی جهان – بدون توجه به نوع گونه یا موقعیت جغرافیایی – صدق میکند.
نقش فیلتر محیطی در شکلگیری الگو
به گفته دانشمندان، پدیدهای به نام فیلتر محیطی (Environmental Filtering) عامل اصلی شکلگیری این الگوی جهانی است. این مکانیسم بر اساس این اصل عمل میکند که تنها گونههایی که با شرایط محیطی خاص – مانند دما، بارندگی و نوع خاک – سازگار هستند میتوانند در آن منطقه باقی بمانند.
دو نوع فیلتر محیطی شناسایی شدهاند:
-
فیلتر مرکزی که در مناطق هستهای تنوع بالا فعال است.
-
فیلتر حاشیهای که در مناطق گذار عمل میکند و فقط گونههای مقاوم از مناطق همسایه را میپذیرد.
چرا این کشف مهم است؟
درک این الگوی هسته به گذار فقط یک نظریه علمی نیست؛ بلکه میتواند تحولی در شیوه حفاظت از تنوع زیستی ایجاد کند.
اگر بدانیم که کدام مناطق بهعنوان “قطب تنوع زیستی” عمل میکنند، میتوانیم منابع حفاظتی را بهصورت هدفمندتری اختصاص دهیم.
همچنین این کشف میتواند به پیشبینی واکنش اکوسیستمها در برابر تغییرات اقلیمی، تخریب زیستگاهها و آلودگیهای انسانی کمک کند.
نتیجهگیری
این تحقیق نشان میدهد که توزیع گونهها در طبیعت، تابع یک قانون جهانی و قابل پیشبینی است. شناسایی و درک این الگو گامی اساسی در جهت حفظ تنوع زیستی زمین و مقابله با بحرانهای زیستمحیطی آینده است.
