به گزارش اصفهان زیبا؛ یکی از مسائلی که امروزه در شهر ها موردتوجه بوده، پدافند غیرعامل است. توجه به این مسائل به دلیل کاهش خسارت در زمان بحران در برنامهریزی شهری قرارگرفته و از اهمیت فراوانی برخوردار است. تأمین امنیت شهر در شرایط بحرانی، یکی از وظایف شهرداریها و دستگاههای خدمترسان است که باید آمادگی لازم را برای تأمین این امنیت داشته و پیشبینیهای لازم را برای بالابردن پدافند غیرعامل و ایمنی شهر کرده باشند.
شاید بارها واژه پدافند غیرعامل به گوشمان خورده باشد؛ اما با کارکرد واقعی آن آشنا نبودهایم. این روزها که کشور مورد هجوم دشمن واقع شده است، تمام تعریفهای پدافند غیرعامل به مرحله اجرا میرسد.
آنچه کارشناسان این حوزه تعریف کردهاند، عبارت است از: بهکاربردن روشهایی که آثار زیانهای ناشی از اقدامهای دشمن را بکاهد یا آن را به حداقل برساند.
برخلاف پدافند عامل، در پدافند غیرعامل از هیچ نوع جنگافزاری در برابر دشمن استفاده نمیشود. پدافند غیرعامل شهری از کاهش آسیبپذیری، افزایش امنیت، ایجاد قابلیت انعطافپذیری در وضعیتهای مختلف و عکسالعملهای بهموقع، بهمنظور نجات جان انسانها و اماکن موجود سخن میگوید.
انجام اقدامهای پیشگیرانه و حفاظت از جان مردم در شرایط خاص، تهیه پناهگاه و اسکان اضطراری در این تعریف میگنجد که امروز در خصوص آن
صحبت زیاد میشود.
ایمنی شهر؛ آمادگی برای مقابله با حوادث احتمالی در طول جنگ
وقتی کشوری با هجوم روبرو میشود، شاید اولین واژههایی که در آن شهر موردتوجه مردم و کارشناسان قرار میگیرد در کنار پدافند غیرعامل، واژههای دفاع مدنی یا حفاظت شهری است که در واقع از دل همان پدافند غیرعامل بیرون میآید. تلاشی برای محافظت از شهروندان یک دولت (عموماً غیرنظامیان) در برابر حملات نظامی و بلایای طبیعی است.
اگر بخواهیم مراحل رسیدن به ایمنی شهری را درست تعریف کنیم به اولین واژه آن یعنی پیشگیری میرسیم. این مرحله شامل اقداماتی است که قبل از وقوع جنگ برای کاهش آسیبپذیری شهرها انجام میشود. این اقدامات شامل ساخت پناهگاههای امن، مقاومسازی ساختمانها، آموزش شهروندان در مورد اقدامات ایمنی و ایجاد سیستمهای هشداردهنده است. این اقدامات در ساختار شهرها بسیار مهم است و یکی از ارکان به شمار میرود و مدیریت شهری در این حوزه باید ورود جدی داشته باشد.
مرحله دوم ایمنی شهر، آمادگی است و شامل آمادگی برای مقابله با حوادث احتمالی در طول جنگ است و شامل تهیه تجهیزات امداد و نجات، آموزش نیروهای امدادی، ایجاد ذخایر غذایی و دارویی و برقراری ارتباطات اضطراری است.
مرحله سوم به مقابله اشاره دارد که شامل اقدامات فوری در هنگام وقوع جنگ است. این اقدامات شامل تخلیه مناطق آسیبدیده، ارائه کمکهای پزشکی و امدادی، اطفای حریق و برقراری امنیت در شهر است و مرحله آخر بازیابی است که شامل اقدامات بعد از جنگ برای بازسازی و ترمیم خسارات وارد شده است و شامل بازسازی ساختمانها، تأمین نیازهای اولیه شهروندان و ایجاد شرایط برای بازگشت به زندگی عادی است.
در کنار همه این تعریفها برخی از اقدامات خاص ایمنی شهری در جنگ برای شهرها تعریف میشود که تقویت ساختمانها و سازهها برای مقاومت در برابر انفجار و حملات هوایی، ایجاد پناهگاههای امن برای محافظت از جان شهروندان در برابر حملات، ایجاد سیستمهای هشداردهنده برای اطلاعرسانی بهموقع به شهروندان در مورد حملات و خطرات، آموزش شهروندان در مورد اقدامات ایمنی در شرایط جنگی و ایجاد فرهنگ آمادگی در جامعه، ایجاد برنامههای جامع برای مدیریت بحران در شرایط جنگی و هماهنگی بین سازمانهای مختلف، تهیه و نگهداری تجهیزات لازم برای امداد و نجات مصدومان و مهار آتشسوزی، ذخیرهسازی مواد غذایی و دارویی کافی برای تأمین نیازهای اولیه شهروندان در شرایط بحرانی، تأمین امنیت در شهر و جلوگیری از هرجومرج و ایجاد سیستمهای ارتباطی اضطراری برای حفظ ارتباط بین شهروندان و سازمانهای امدادی است.
آنچه این روزها از مجموعه مدیریت شهری و پدافند غیرعامل و مدیریت بحران انتظار میرود حرکت به سمت انجام اقداماتی است که بیان شد.
مکانیابی پناهگاههای شهری، گامی به چشمانداز آینده شهر ایمن
این روزها که تقریباً هر روز مورد هجوم قرار میگیریم و مناطق مسکونی در خطر آسیب است، نکتهای که مدنظر و موردتوجه همه قرار گرفته است، استفاده از پناهگاه در شرایط اضطراری است.
توجه به ایجاد پناهگاههای امن برای محافظت از جان شهروندان در برابر حملات و آموزش، شاید این روزها بیشتر موردتوجه قرار گرفته است. این مسئله آنچنان مهم است که میطلبد مسئولان برنامهریز نگاهی به نظرات علمی و تخصصی کارشناسان این حوزه داشته باشند.
دکتر احمد حجاریان از اساتید گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه اصفهان، سال گذشته در مقالهای با عنوان مکانیابی پناهگاههای چندمنظوره با تأکید بر اصول پدافند غیرعامل دراینخصوص مطالعاتی داشته است.
او در مقاله خود آورده که مکانیابی پناهگاههای شهری از منظر پدافند غیرعامل، گامی بهسوی چشمانداز آینده شهر ایمن بهخصوص در هنگام بحرانها است. دراینبین شهر اصفهان ازآنجهت که دارای موقعیت منطقهای پرمخاطره طبیعی و انسانی است، همواره از ساختارهای ایمن و پایدار یک شهر بیبهره بوده است.
با نگاهی به پیشینه آسیبپذیر این شهر در برابر مخاطرات طبیعی و قرارگیری در موقعیتی بهعنوان یک شهر مرکزی، همواره این شهر در پهنه با ریسک بالای تهاجم قرار داشته است. برایناساس، مکانیابی و ساخت پناهگاه در سطح شهر بهمنظور استفاده در زمان بحران احتمالی، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
او در پژوهش خود که باهدف جانمایی پناهگاههای شهری مبتنی بر اصول پدافند غیرعامل و با روش GIS-ANP انجام شده است، از 4 معیار (جمعیتی، کالبدی، طبیعی محیطی و عملکردی) و 10 زیرمعیار (فاصله از مکانهای پرتراکم و مراکز جاذب جمعیت، فاصله از مسیل، رودخانه و آبهای سطحی،شیب زمین، فاصله از مناطق آسیبپذیر و بافت فرسوده، فاصله از معابر اصلی جهت دسترسی و جابهجایی، فاصله از آثار و ابنیه تاریخی و فرهنگی، فاصله از مراکز صنعتی و محصولات خطرساز، فاصله از مراکز مورد هدف دشمن و فاصله از مراکز دارای عملکرد پشتیبانی در زمان بحران) استفاده کرده ست.
نتیجهای که از این پژوهش حاصل شده نشان میدهد که مهمترین شاخصهای مؤثر بر مکانیابی پناهگاههای شهری در سطح شهر اصفهان، از بین معیارهای چهارگانه موردمطالعه جمعیتی، دو معیار جمعیتی و کالبدی بهعنوان بااهمیتترین و کماهمیتترین معیار مؤثر در جانمایی پناهگاه شهری، در شهر اصفهان شناخته شدهاند.
همچنین از بین زیرمعیارهای دهگانه که در بالا به آن اشاره شد، دو شاخص فاصله از مکانهای پرتراکم جمعیتی و مراکز مورد هدف دشمن بیشترین اهمیت و دو شاخص شیب زمین و فاصله از معابر کمترین اهمیت را به خود اختصاص دادهاند.
او در این مقاله در خصوص بهترین نقاط برای ساخت پناهگاههای شهری در سطح شهر اصفهان، آورده است که نتایج تحلیل ترکیبی ANP-GIS نشان داد نواحی شمال شرقی و جنوب شرقی اصفهان نواحی مستعد برای احداث پناهگاه هستند.
در آمادگی کامل به سر میبریم، جای نگرانی نیست
چندی پیش به سراغ احمدرضا کیانی، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری اصفهان رفتیم و در خصوص مکانهای اسکان اضطراری، صحبت کردیم که در آن گفتوگو از گسترش مراکز پدافند غیرعامل در مناطق شهرداریها و آمادگی کامل مناطق شهرداری با بحرانها گفته شد.
آمادهکردن دو مکان اسکان اضطراری برای شهر اصفهان و آمادگی کامل نیروهای خدماترسان، از آن جمله صحبتهایی بود که کیانی به آن تأکید کرد.
باتوجهبه قرارگرفتن شهر اصفهان در بحران جدی به نام جنگ و مورد تهاجم قرارگرفتن و باتوجهبه شرایط ویژه شهر اصفهان، دوباره به سراغ کیانی رفتیم تا اوضاع شهر اصفهان و اقدامات این مدیریت را در بحبوحه بحران جویا شویم.
او برای اولین جمله از درگیرشدن تمام امکانات شهرداری و نیروهای خدمترسان شهری از جمله آتشنشانی گفت و ادامه داد: آتشنشانی مهمترین ارگانی است که دراینخصوص درگیر ماجرا میشود. تا کنون باقوت در مکانهای موردنیاز حاضر شده و به لحاظ امکانات مشکلی نداشته است. باتوجهبه امکاناتی که شهرداری دارد تا کنون اوضاع را مدیریت کرده و انشاءالله در ادامه باقوت ادامه میدهد.
انتخاب مکان اسکان اضطراری و پناهگاه در شرایط جنگ، یکی از مهمترین مسائلی است که ذهن مردم را در این روزها درگیر خواهد کرد.
قبل از شروع بحران و هجوم، استفاده از پناهگاه و تعبیه آن در شهر نیز مطرح میشد و در ایام اخیر هم استفاده از مکانهایی چون مترو مطرح شده است که کیانی در واکنش به این موضوع گفت: یک سری از نقاط برای اسکان اضطراری مشخص کردیم و منتظریم ستاد مدیریت بحران استان اعلام کند.
اما در حال حاضر نیاز به اسکان اضطراری نیست و جای نگرانی وجود ندارد.
مترو مکان مناسبی برای پناهگاه نیست
کیانی مترو را مکان مناسبی برای پناهگاه ندانست و ادامه داد: شاید بتوان در لحظهای که نیاز باشد استفاده کرد؛ اما هدایت مردم به مترو کار فنی نیست. مگر اینکه الزامات پدافند غیرعامل؛ که تأکید بر سلامت است، رعایت شده باشد و دستگاههای ارشد استان این موضوع را تأیید کرده باشند، اما در کل مترو مکان مناسبی به لحاظ امکانات محدودش برای پناهگاه نیست.
او با اشاره به اینکه امروز تمام مدیران و حوزههایی که مسئولیت اجرایی در شهر دارند در مکانهای خودشان بهصورت دائم فعال هستند، گفت: خدمات شهری در شهر جاری و ساری و شهر در تلاش و فعالیت است.
مشکلی وجود ندارد و جای نگرانی نیست.مدیر بحران و پدافند غیرعامل شهرداری اصفهان به مردم اطمینان خاطر داد که با برنامهریزیهایی که از قبل برای مقابله با بحران شده است، همه ارگانها میدانند وظایفشان چیست و پیشبینی لازم را کردهاند.
مردم نگران تأسیسات هستهای نباشند
او با تأکید بر اینکه برای خدمترسانی نیازی به استفاده از شهرهای دیگر نداشتیم، گفت: همه مجموعه و حوزههای خدماترسان و امدادی پیشبینیهای لازم را از قبل کرده بودند که آماده مواجه با بحران اینچنینی باشند.کیانی در ادامه تأکید کرد: مردم نگران صنایع هستهای نباشند. تمام مسئولان هستهای اقدامات لازم را انجام دادهاند و مشغول فعالیت هستند و آنچه تهدید بوده است را رفع کردهاند.
اتفاقاتی که در نطنز و برای سایت هستهای اصفهان رخ داد، آثار و تبعاتی برای مردم نداشته است و کارکرد مجموعه را مختل نکرده است. او افزود: دشمن هر لحظه امکان دارد دست به هر اقدامی بزند، ما نه الان که سالها پیش منتظر این رفتار بودیم و به لطف خدا و رهبری حکیمانه رهبر انقلاب، پیشبینیهای لازم انجام شده است و شهر در آمادگی کامل است.
