به گزارش اصفهان زیبا؛ کارفرمایان اصفهان با کمبود نیروی کار مواجه شدهاند؛ موضوعی که بهزعم متولیان کارگری اصفهان ناشی از افزایش شکاف میاندرآمد نیروی کار و هزینههای معیشت است.
در این شرایط نیروی کار عطای کارکردن با دستمزدهای حداقلی را به لقایش بخشیدهاند و به مشاغل کاذب روی آوردهاند. این روزها حجم زیادی از نیروی کار به دلیل درآمد بیشتر مشاغل کاذب و از سوی دیگر سختی کمتر این مشاغل دیگر وارد فعالیتهای صنعتی نمیشوند. ازاینرو ضرورت بازنگری در سیاستهای حمایتی، نظام مزدی و ساماندهی اشتغال دوچندان شده است.
استان اصفهان بهعنوان دومین قطب صنعتی کشور و یکی از مهمترین مراکز تولیدی، خدماتی و کارگری ایران در سالهای اخیر با چالشهای جدی در حوزه کار و اشتغال روبهرو بوده است. از یکسو فشارهای ناشی از تورم، رکود اقتصادی، افزایش هزینههای معیشت و از سوی دیگر، کماثر بودن سیاستهای حمایتی دولت در بخش دستمزد، شرایط زندگی و کار کارگران این استان را با مشکلات متعددی مواجه کرده است.
درحالیکه طبق قوانین، حقوق و مزایای کارگران باید متناسب با نرخ تورم افزایش پیدا کند، اما در عمل فاصله چشمگیری بین درآمد کارگران و هزینههای روزانه خانوار شکلگرفته است. این نابرابری در استانی مانند اصفهان که جمعیت کارگری فراوانی در بخشهای صنعت، خدمات، کشاورزی و ساختمان دارد، بیش از سایر مناطق نمود پیدا کرده و موجب کاهش انگیزه نیروی کار و افزایش تمایل به مشاغل غیررسمی یا مهاجرت شغلی شده است.
رکود در بخشهایی مانند صنعت ساختمان، کاهش ظرفیت تولید در صنایع کوچک و متوسط و همزمان افزایش مشاغل کاذب و بیثبات از جمله پیامدهای نبود سیاستگذاری کارآمد در حوزه اشتغال این استان است. همچنین، سهم بالای نیروی کار مهاجر، فضای رقابت را برای کارگران ایرانی محدودتر کرده و باعث نارضایتی مضاعف در بدنه کارگری شده است.
در کنار همه این مسائل، ضعف در آموزشهای مهارتی و عدم انطباق برنامههای آموزشی با نیازهای بازار، باعث شده که بسیاری از نیروهای کار، بهویژه جوانان و فارغالتحصیلان، برای ورود به بازار اشتغال آمادگی لازم را نداشته باشند. این موضوع در استان صنعتی و دانشمحور اصفهان که برخوردار از ظرفیتهای گسترده انسانی و فنی است، یک زنگ خطر جدی برای آینده اشتغال پایدار محسوب میشود.
در چنین شرایطی، انتظار میرود دولت و نهادهای تصمیمگیر، با نگاه دقیقتر به ظرفیتها و مشکلات استان اصفهان، سیاستهایی هدفمند در زمینه حمایت از نیروی کار، ارتقای آموزشهای مهارتی، ساماندهی اتباع بیگانه و بازتعریف نظام دستمزد در نظر بگیرند تا چرخ تولید و اشتغال در این استان حیاتی، از حرکت باز نایستد.
نیروی کار زیر بار حداقل دستمزد نمیرود
در این زمینه اصغر بروشان، دبیر اجرایی خانه کارگر استان و مناطق مرکزی کشور در گفتوگو با «اصفهان زیبا» با اشاره به نبود تناسب افزایش دستمزد با میزان تورم، وضعیت نیروی کار در استان را تحلیل کرد و گفت: اگرچه دستمزدها حدود ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده، اما این میزان پاسخگوی تورم نظاممند و گسیخته اقتصادی نیست. به همین دلیل، نیروی کار ایرانی با چنین حداقلهایی که وزارت کار تعیین میکند، زیر بار کار نمیرود.
بروشان تصریح کرد: کارفرمایان نباید با این بهانه که کارگر ایرانی حاضر به کار نیست، از نیروی کار افغانستانی استفاده کنند. چرا که این نیروی کار مهاجر نیز ارزان نیست؛ بلکه مطالبات آنها نسبت به کارگران ایرانی بیشتر است.
او افزود: زمانی که مجموعه حداقل دریافتی کارگر با احتساب عیدی، پاداش، سنوات، بیمه و دیگر مزایا به حدود ۱۸ تا ۱۹ میلیون تومان میرسد، یک کارگر افغانستانی دیگر با رقم کمتر از ۳۰ تا ۳۵ میلیون تومان حاضر به کار بهخصوص کارهای سخت نمیشوند.
دبیر اجرایی خانه کارگر استان و مناطق مرکزی کشور تأکید کرد: بنابراین نیروی کار افغانستانی دیگر نیروی ارزانی محسوب نمیشود. کارفرمایان باید شرایط و نیاز بازار را درک کنند و خود را با وضعیت فعلی تطبیق دهند. زمانی که حاملهای انرژی، معیشت و بسیاری از هزینههای خدماتی افزایش پیدا کرده است، طبیعی است که نیروی کار نیز توقع درآمد بالاتر و بهرهوری متناسب داشته باشد.
نیروی ایرانی از مشاغل سخت تولیدی استقبال نمیکند
بروشان گفت: در حال حاضر، تعداد نیروی کار اتباع در استان کاهشیافته و اگر ساماندهی اتباع بیگانه بهدرستی انجام شود، وضعیت اشتغال و نیروی کار داخلی بهمراتب بهتر خواهد شد.
او ادامه داد: باید سیاستگذاری و برنامهریزی درستی برای بهکارگیری نیروی کار ایرانی انجام شود، تا استقبال بیشتری از بازار کار صنعتی و تولیدی شکل بگیرد. امروزه برخی مشاغل به وجود آمده که درآمد بیشتری دارند و همین مسئله موجب شده بخشی از نیروی کار حاضر به پذیرش مشاغل سخت تولیدی نباشند، برای نمونه، کسی که با خرید یک موتور، در اسنپ فعالیت میکند و بدون بیمه و مزایا درآمد بیشتری نسبت به حداقل حقوق قانونی دارد، دیگر تمایلی برای شغلی همچون کارگری ندارد.
جذابیت مشاغل کاذب افزایشیافته است
دبیر اجرایی خانه کارگر استان و مناطق مرکزی کشور تأکید کرد: دولت باید برای کاهش جذابیت مشاغل کاذب، سیاستگذاری درستی انجام دهد و در مقابل، با تزریق یارانه به شیوه مستقیم یا غیرمستقیم از طریق قوانین حمایتی، تسهیلات و غیره به کارفرمایان بخش تولید، صنعت و خدمات کمک کند تا آنها هم تمایل بیشتری به پرداخت دستمزد بالاتر و جذب نیروی کار ایرانی داشته باشند.
بروشان با اشاره به اینکه چالشهای کارگری حرکتی سینوسی و فصلی دارند، مطرح کرد: بهعنوانمثال، صنعت ساختمان به دلایلی مانند بحران اقتصادی، تمایل مردم به سرمایهگذاری در ارز، سکه و طلا، دچار رکود شده است.
امروزه یکی از چالشهای ما رکود بازار مسکن است که بیشترین اشتغال را به خود اختصاص میداد.
او تصریح کرد: چالش امروز ما ارتباطی به کارگر افغانی یا غیر افغانی ندارد، بلکه وضعیت کلی اقتصاد و بازار کار است. بسیاری از مشاغل نیز فصلی هستند؛ به این معنا که در بهار و تابستان، بسیاری از افراد در شهرهای کوچک وارد کشاورزی و کارهای محلی میشوند و در زمستان دوباره بیکار میمانند، این نوسانات ناشی از رکود یا رونق بازار است.
دبیر اجرایی خانه کارگر استان و مناطق مرکزی کشور در پاسخ به اینکه چگونه میتوان نیروی کار را به حوزههای صنعتی جذب کرد، اظهار کرد: در مرحله اول باید آموزش مهارتی بهطورجدی دنبال شود. سازمان آموزش فنی و حرفهای زیر نظر وزارت کار اقداماتی را شروع کرده، اما باید این آموزشها تداوم پیدا کند.
آموزشها منطبق با نیاز بازار کار باشد
بروشان افزود: چه نیروی تحصیلکرده و چه بیسواد، برای ورود به بازار کار نیاز به آموزش مهارتی دارند. دانشگاهها و هنرستانها نیز باید رشتههایی تعریف کنند که منطبق با نیاز بازار کار باشد، اگر چنین آموزشهایی وجود داشته باشد و کارفرمایان نیز در قالب قوانین حمایتی، تسهیلات مناسب دریافت کنند، مطمئناً نیروی کار ایرانی استقبال بیشتری خواهد کرد.
او درعینحال هشدار داد: فارغالتحصیل دانشگاهی ما فاقد آموزش مهارتی است و برای ورود به هر کاری نیاز به حداقل آموزش مهارتی دارد. اگر سازمان فنی و حرفهای این آموزشها را استمرار بدهد، مشکل اشتغال تا حدی حل خواهد شد.
دبیر اجرایی خانه کارگر استان و مناطق مرکزی کشور با اشاره به جایگاه ویژه اصفهان گفت: ما میخواهیم وضعیت جامعه کار و کارگری استان را شفاف ببینیم. هر اتفاقی که در سطح کشور رخ دهد، استانی همچون اصفهان بهعنوان دومین استان صنعتی کشور به دلیل جمعیت بالا و تمرکز صنایع، بیشترین آسیب را خواهد دید.
بروشان اظهار کرد: یک خواهش عام از تمامی کارفرمایان داریم؛ خواهشی که از حس میهندوستی، اعتقاد بهنظام و انسانیت نشئت میگیرد. کارفرمایان ما باید از فرصت ساماندهی اتباع بیگانه حمایت کنند و با نیروی کار ایرانی به شکل عادلانه و مشفقانه رفتار کنند، همچنین با خروج اتباع غیرمجاز و کمشدن خدماتی همچون یارانه، حاملهای انرژی و معیشتی برای آنان دولت میتواند، هزینه برگشتی را بهعنوان تشویق و کمک به کارفرمایان برای جذب کارگر ایرانی به کار ببرد، چرا که این کار در نهایت به نفع کلان کشور و آینده اشتغال خواهد بود.
