دوم تیرماه سال جاری در حادثهای غمانگیز و تلخ، جامعه مطبوعات ایران دو تن از خبرنگاران جوان خــود را از دســت داد. «ریــحــانه یــاســینـــی» و «مــهـشــاد کریــمــی»، خبرنگاران خبرگزاریهای «ایرنا» و «ایسنا»، در حادثه واژگونی اتوبوس در نزدیکی شهر نقده جانشان را از دست دادند.
تعطیلات آخر هفته و همچنین تعطیلی روزهای اول هفته در تهران و البرز به دستور ستاد ملی مقابله با کرونا به دلیل شرایط بحرانی این دو استان، باعث شد تا برخی از مدیران مسئول و سردبیران روزنامهها نیز تصمیم بگیرند، کرکره روزنامه را در این روزها پایین دهند و چراغ تحریریه را خاموش نگه دارند تا آبها از آسیا بیفتد و دوباره و با دستور ستاد کرونا کسبوکارها به کار خود مشغول شوند؛ چرا که به ظن برخی از آنها توزیع و پخش روزنامه در روزهای تعطیل با مشکلات زیادی مواجه میشود و ضرر و زیان هنگفتی به آنها تحمیل میکند. از سوی دیگر برخی عدم انتشار روزنامهها در این روزها را فرصت تنفسی برای مطبوعاتی به شمار میآورند که این روزها با مشکلات اقتصادی همچون بحران کاغذ دست و پنجه نرم میکنند؛ هرچند برخی از مدیران مسئول این موضوع را تأیید نمیکنند و معتقد هستند منتشرنشدن چندروزه روزنامه دردی از دردهای آنها دوا نمیکند.
هلیا_نکن_شر_میشه در روزهای اخیر در فضای مجازی راهاندازی شد و کلیپی از چند دختر بچه نوجوان اصفهانی که نقش اصلی آن را هلیا ایفا و در آن اقدام به قمهکشی میکرد، در این فضا به سرعت دست به دست و با اظهارنظرها و طنازیهای بسیاری از سوی کاربران شبکههای اجتماعی روبهرو شد. رسانههای رسمی و غیررسمی نیز کموبیش به ابعاد مختلف این موضوع پرداختند و برخی نیز مجدد اقدام به بازنشر این محتوای خشونتآمیز، بدون پوشاندن صورت نوجوانان حاضر در صحنه کردند؛ اقدام غیرحرفهای که میتواند تبعات زیادی برای این نوجوانان داشته باشد. اکبر نصراللهی، رئیس دانشکده علوم ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد تهران مرکز، در گفتوگو با «اصفهانزیبا» از نحوه پوشش محتوایی نظیر آنچه در کلیپ «هلیا» رخ داد، میگوید.
مشکلات کرونا برای خبرنگاران کم بود، حالا باید به آن معضلات و دردسرهای ناشی از قطعی گاه و بیگاه برق را هم اضافه کرد؛ اهالی رسانه که اصلیترین ابزار و تجهیزات کار آنها با برق کار میکند، خاموشیها باعث کندشدن و وقفه طولانی در روند کارشان میشود؛ به ویژه آن دسته از خبرنگاران و روزنامهنگارانی که به دلیل شرایط حاد کرونایی در تحریریهها حضور ندارند و ناچار به تحمل شرایط دورکاری هستند. عدم تأمین محتوا در زمان مناسب، به تأخیر افتادن زمانبندی بستن صفحات، کندی و قطعی سرعت اینترنت و… تنها شمهای از مشکلاتی است که اهالی رسانه در حین قطعی برق با آن مواجه هستند.
سرگردانی یک طـــرح؛ طـــرحی به نام ســاماندهی فـضای مجازی که مدتهـاست بهارستاننشینها سنگ آن را به سینه میزنند و به دنبال تصویب آن هستند. این طرح که به اسم «صیانت از فضای مجازی و ساماندهی پیامرسانهای اجتماعی» نیز شناخته میشود، در جلسه علنی روز ۲۶ مرداد ۱۳۹۹ مجلس اعلام وصول شد و از همان ابتدا تا به الان با انتقادها و مخالفتهای بسیار مواجه شد؛ مخالفانی که معتقد بودند تصویب این طرح به منزله محدودکردن کاربران فضای مجازی و همچنین مجرم خطابکردن آنهاست؛ زیرا در این طرح که به امضای ۱۷۰ نماینده مجلس رسیده، هیئتی مسئول نظارت بر فضای مجازی شدهاند و مقرر شده «تمام پیامرسانهای داخلی و خارجی» باید فعالیت خود را هماهنگ با قوانین ایران کنند و عملکرد آنها به تأیید این هیئت برسد.
اولین روز از تابستان، یعنی ۲۲ ژوئن «روز رسانه مثبت» نامگذاری شده است؛ روزی که دستیابی به آن، دستکم در یک سال و نیم گذشتهای که ایرانیها پشت سر گذاشتهاند، برای خیلیها آرزو شده است. کرونا و مرگومیرهای ناگهانی، تصادفهای گاهوبیگاه، حوادث پیشبینینشده و… خبر خوب و مثبت را این روزها بدل به کیمیا و نایاب کرده و به همین دلیل نیز جامعه هر روز در معرض حجم زیادی از خبرهای ناخوشایند و منفی قرار میگیرد؛ اخباری که باعث تزریق یأس و ناامیدی در بین افراد میشود و اضطراب و استرس را افزایش میدهد. اما آیا در ایران، اخبار مثبتی برای بازنمایی در رسانهها وجود ندارد؟
۱۷۰ نماینده مجلس، چندی پیش طرحی را بهمنظور ساماندهی فضای مجازی امضا کردند، طرحی که در صورت تصویب و تبدیلشدن به قانون میتواند منجر به مسدودشدن پیامرسانهای خارجی در کشور شود. ساماندهی فضای مــجــازی، مــوضــوع تازهای نیست و سالهاست که نمایندگان مجلس با ارائه طرحهای مختلف به دنبال ساماندهی این فضا هستند؛ اما آیا این مسئله امکانپذیر است؟ احسان شهیر، مدرس دانشگاه و دانشآموخته دکتری مدیریت استراتژیک فضای سایبری، در گفتوگو با «اصفهانزیبا» ضمن پاسخ به این پــرســش طرح ســامــاندهــی فــضــای
مــجــازی را مــــوردبــــررســی قـــرار داده است.
وبینار «اینستاگرام؛ بایدها و نبایدها» به همت فرهنگسرای تخصصی رسانه سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان و اداره فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری منطقه 2 برگزار شد. در این وبینار رضا امینی، عکاس و مشاور فعالیتهای چندرسانهای، بیان کرد: اصالت هدف و اعتماد مبنای رشد مشاغل و کسبوکارها در گذشته است. بهرغم این مسئله اما برخی ادمینها و گردانندگان صفحات مجازی با این فضا انس نداشته و هنوز با کار خود ارتباط برقرار نکردهاند؛ درحالیکه یا باید فعالیت در این فضا را بهطورکلی کنار بگذارند یا برای موفقیت در آنوقت بگذارند تا بتوانند از کار خود لذت ببرند و دلسرد نشوند.
بنا به روال و آیین دورههای قبل از انتخابات، مناظرههای انتخاباتی هفت نامزد تصدی ریاستجمهوری در روزهای اخیر از رسانه ملی و بهطور زنده، روی آنتن شبکه یک و چندین شبکه دیگر رفت؛ آیینی که فرصتی است برای طرح دیدگاه و برنامههای کاندیداهای انتخاباتی و برگزاری آن در همه این سالها بهصورت انحصاری در اختیار رسانه ملی بوده است.
تنور انتخابات و انتشار اخبار لحظهبهلحظه و حواشی آن، در این روزهای گرم بهاری، داغ است و رسانهها و فضای مجازی در رقابت با یکدیگر در حال انتشار این اخبار هستند و سعی دارند گوی سبقت را از هم بربایند و خبرهای ناب و دستاول را برای مخاطبانشان مخابره کنند. کمتر از یک ماه مانده به انتخابات سیزدهمین دوره ریاست جمهوری، کمتر رسانهای است که روزانه تیتر یا عکس یک خود را به خبرهای مربوط به این موضوع اختصاص ندهد و از نامزد خاصی دفاع یا جانبداری نکند. کانالهای تلگرامی و لایوهای اینستاگرامی و رومهای کلابهاوس هم از قاعده این بازی مستثنا نیستند و مدام و بهصورت آنلاین، اخبار انتخابات را پوشش میدهند؛ شبکههای اجتماعی که به نظر میرسد در این رقابت از رسانههای رسمی پیشی گرفتهاند و مخاطبان آنها درصد زیادی از افراد جامعه را تشکیل میدهد. در این میان، اما چرا رسانههای رسمی به فضای مجازی باختند و نتوانستند پابهپای آنها حرکت کنند؟
آیا شما تأمینکننده اخبار جعلی هستید؟ نتایجی پژوهشی در ایالات متحده آمریکا نشان داده است که افرادی که بیش از همه به توانایی خود در تشخیص و تمیز حقیقت از آنچه ساختگی است مطمئن هستند، بیشترین احتمال نیز وجود دارد که قربانی اطلاعات نادرست و گمراهکننده شوند. اگرچه آمریکاییها باور دارند که ابهام و آشفتگی ناشی از انتشار اخبار غلط بسیار فراگیر و نافذ است، بااینوجود تعداد به نسبت کمی از آنها ابراز میکنند که چنین اخباری را دیده یا همرسانی کردهاند. از نظر پژوهشگران چنین رویکردی نشاندهنده این موضوع است که احتمالاً برای بسیاری از افراد نهتنها تشخیص دادن اخبار غلط کار دشوار و پیچیدهای است؛ بلکه از ناتوانی و ناکارآمدی خودشان در این زمینه نیز آگاهی ندارند.