نام مهدی بازرگان در تاريخ ايران عمدتاً با دوران نخستوزیری او شناخته میشود، كسی كه پيش از پيروزی انقلاب از سوی امام موظف به تشكيل دولت موقت بهموازات دولت بختيار شد و تا سيزده آبان 1358 به نخستوزیریاش ادامه داد. سابقه سياسی او به زمان ملی شدن صنعت نفت بازمیگردد و معاون وزير فرهنگ دولت مصدق و رئيس هيئت خلعید شركت نفت انگليس بود. پس از كودتای 28 مرداد وی به همراه آیتالله سيد رضا زنجانی، آیتالله طالقانی و داريوش فروهر نهضت مقاومت ملی را تأسیس كرد كه پس از انحلال آن در جبهه ملی دوم و سوم نيز مشاركت داشت تا در سال 1340 نهضت آزادی را پایهگذاری كرد.
تاریخ معاصر سیاسی ایران رویدادهای مهمی درون خود جای داده است که بعضا باعث تغییر روند اساسی در جریانات سیاسی شدهاند و تأثیر آنها هنوز نیز ادامه دارد؛ به خصوص سالهای 57 تا 60 که سطح تنش و درگیری در راستای قدرتطلبی نیروهای مختلف به اوج رسیده بود و روایات متناقضی از آن به گوش میرسد. یکی از راههای شناخت منصفانه آن دوران بغرنج، رجوع به تاریخ شفاهی از طریق افرادی است که در آن بازه زمانی منشأ اثر در تحولات بودهاند؛ نمایندگان مجلس، نیروهای احزاب، وزرا و اعضای کابینههای مختلف گزینههای خوبی برای شنیدن روایات آن دوران هستند.
قسمت پایانــــی سریـــــــال انتخابـــــــات ریاستجمهوری 2020 آمریکا نیز به پایان رسید. پایانی تلخ که جدای از سناریوی عجیبغریب این انتخابات، دموکراسی در این کشور را که قرنها نسبت به آن ادعا داشت، زیر سؤال برد و استیضاح دوباره دونالد ترامپ را رقم زد. آنچه که روز ششم ژانویه و در جریان نشست کنگره آمریکا به منظور تأیید نهایی پیروزی جو بایدن اتفاق افتاد، چنان غیر قابل انتظار بود که حتی مایک پنس، معاون رئیسجمهور و تعدادی از اعضای جمهوریخواه به آن واکنش نشان دادند و ترامپ را عامل اصلی بروز این خشم از سوی حامیانش دانستند.
در قسمت قبل خواندیم انتخابات بیست و دومین مجلس شورای ملی در ۱۳ مرداد ۱۳۴۶ برگزار و ۲۱۶ نماینده ازجمله شش زن به مجلس راه یافتند. بیست و دومین دوره مجلس شورای ملی در تاریخ ۱۴ مهر ۱۳۴۶ با ریاست سنی سرلشکر فضل الله همایون و سپس عبدالله ریاضی بازگشایی شد. طبق قانون جدید که در ۱۰ تیر همین سال تصویب شدهبود، تعداد کرسیهای مجلس به ۲۱۹ نفر افزایش یافت که شش کرسی مجلس به زنان رسید.
طی هفتههای گذشته برخی چهرههای سیاسی نزدیک به جریان اصولگرا و اصلاحطلب از آمدن و نیامدن به کارزار انتخابات ریاست جمهوری سال آینده سخن گفتهاند. اما به نظر میرسد اقناع افکار عمومی برای هرکدام از کاندیداهای انتخابات دشوارتر از دورههای قبل است.
روحیات شاه و خصوصیتهای فردی او در شرایط بحرانی بسیار آسیبپذیر و سست بود. شاهد این ادعا عملکرد او در بازههای مشخص دوران حکومتش، به مواقع بروز بحرانها مسلم و مشخص است. از زمانی که او با رفتن اجباری پدرش و با سیاستهای محمدعلی فروغی بر تخت سلطنت نشست، تاج شاهی بر قامت جوانش سنگینی میکرد و در حد یک مدیر برای بهبود بحرانهای کشور در شرایط بعد از جنگ جهانی نبود.
در قسمت قبل خواندیم بیستویکمین دوره مجلس شورای ملی که پس از انحلال مجلس بیستم روی کار آمد، در تاریخ 14 مهر 1342 بازگشایی شد که از این زمان به بعد با مجالس چهارساله مواجهایم و عمر این دوره تا 13 مهر 1346 ادامه یافت. ریاست این دوره از مجلس بر عهده عبدالله ریاضی، نماینده ادوار مجلس بود. مجلس بیستویکم در دوره آغاز شکوفایی اقتصادی ایران شکل گرفت و 660 قانون از درون این مجلس تصویب شد. در این دوره سه کابینه از مجلس رأی اعتماد گرفتند، کابینه اسدالله اعلم، حسنعلی منصور (ترور شد) و امیرعباس هویدا (اعدام شد).
ایران بار دیگر غنیسازی 20 درصدی اورانیوم را در تأسیسات شهید علی محمدی (فردو) از سر گرفت؛ اقدامی در راستای اجرای مصوبه اخیر مجلس با هدف لغو تحریمها که بااطلاع آژانس بینالمللی انرژی اتمی و حضور بازرسان این آژانس به اجرا درآمد. پیشازاین حرفوحدیثها در ابلاغ یا عدم ابلاغ این قانون از سوی دولت که به این طرح انتقاداتی داشت، در میان بود و رئیسجمهور با دستور راهاندازی غنیسازی 20 درصد لازمالاجرابودن آن را بر همگان اثبات کرد.
یورش هواداران دونالد ترامپ به ساختمان کنگره آمریکا در روز چهارشنبه گذشته واکنشهای فراوانی را چه در داخل آمریکا و چه در سطح جهانی به دنبال داشت. در جریان این شورش که در تاریخ ایالات متحده بیسابقه بوده است، حامیان ترامپ توانستند از سد نیروهای پلیس عبور کرده و برای ساعاتی کنترل کنگره را به دست بگیرند.
بــســیــاری از دانــشمــنــدان ســیــاســی سالهاست که از انبوه چالشهای پیش روی دموکراسی در جهان نگران هستند. از حجم زیاد فریبخبرها گرفته تا قطببندیهای شدید در جوامع، نابرابری گسترده اقتصادی، قدرت گرفتنِ اقتدارگراها و پوپولیستها و بحران آبوهوا، تنها بخشی از این دلنگرانیهاست. همه آنها که به دموکراسی اهمیت میدهند باید آماده دفاع از آن باشند. هرکجا که پوپولیستها و مستبدان در قدرت هستند، باید آنها را به چالش بکشند.
طی دو دهه گذشته، جهانیسازی اقتصادی بسیاری از بخشهای زندگی بشر را تغییر داده و منجر به نوعی وابستگی گسترده میان کشورها شده است. این امر از یکسو سببساز تعامل و از سوی دیگر منجر به گستردهشدن دامنه تعارضات شده است. در این راستا اگرچه دولتها همچنان واحد اصلی در سطح روابط بینالملل به شمار میروند، اما بازیگران دیگری گاه با قدرت بیشتر به ویژه در ساحتهای غیرسیاسی و غیرنظامی واحد عرصه بین الملل شدهاند.
طی دهههای اخیر تعامل انسانها با یکدیگر تحتتأثیر جهانیشدن و فراتر از مرزها تعریف میشود. ابعاد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زندگی بشر در سلطه این عامل است و شهرها و شهروندان نیز در معرض آن بسیار متحول شدهاند؛این در حالی است که ارتباطات گسترده خارج از روابط دولتی کلانشهرها و در سایه دیپلماسی شهری چشمانداز روشنی را در بالابردن کیفیت زندگی شهری به همراه دارد و برای حفظ آن همگامی و همراهی با جهانیان، مشورت و به اشتراکگذاشتن تجارب در هر زمینهای را میطلبد.