کلیسای بیت لِحِم مقدس یا کلیسای بـِتقـِحـِم مقدس در اصفهان، خیابان نظر میانی، میدان بزرگ جلفا قرار دارد. این اثر در سال ۱۶۲۸ میلادی بنا شده و در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ۷۶۴۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کلیسای بیت لحم یکی از کلیساهای نسبتاً بزرگ اصفهان است. این کلیسا به کلیسای هاکوپ و کلیسای مریم مقدس (آسدوادزادزین مقدس) نزدیک است و در شمال این دو کلیسا قرار دارد. بیت لحم در زمان حکومت صفویه و توسط شخصی به نام خواجه پطرس ولیجانیان بازرگان، بنا شده و مدفن او و چند تن از اعضای خانواده اش نیز در حیاط کلیساست. این کلیسا را بیت اللحم یا بِتلِهِم نیز می گویند.
آیینی که پیترو دلاواله ایتالیایی، چهار قرن پیش در اصفهان دیده بود، عصر روز ششم ژانویه سال 2022 میلادی در کلیسای وانک با حضور شماری از شهروندان مسیحی ارمنی اصفهان و تعدادی از اصحاب رسانه با رعایت پروتکلهای بهداشتی دوران کرونا، برگزار شد. آیینی به نام تبرک آب یا خاچشویان که روزگاری به تشویق و تأکید شاه عباس کبیر، با آب زایندهرود و جلال و شکوه زیاد انجام میشد، ردپایش در تاریخ اصفهان و بهویژه سفرنامه گردشگران خارجی، پررنگ است و هر سال در روز میلاد حضرت مسیح به روایت مسیحیان ارتدکس، در جلفای نوی اصفهان برگزار میشود.
اگر به ما بگویند کسی بعد از فراغت از سالها کار مداوم آن هم پس از بازنشستگی در هشتادواندی سالگی آدرس خانهاش را در محل کار سابقش میگذارد تا مراجعان آشنا و ناآشنا هر وقت که دلشان میخواهد زنگ در خانهاش را بزنند و به سراغش بیایند و هر سوالی دارند بپرسند، قطعا باورمان نمیشود!
بازارهای هفتگی بخشی از زندگی اجتماعی و حیات مردمان این سرزمین بوده است؛ بنابراین پرداختن و توجه به آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است. مردم هم برای خرید و رفع نیاز های روزانه به این مکانها میرفتهاند و هم برای گردش و تفریح و از این جهت حضور و آمدوشدشان به این بازارها را به مکانهای صرفا تفریحی ترجیح می دادند. ما در این متن نگاهی به یکی از بازارهای هفتگی اصفهان در منطقه جلفا می اندازیم و آن را به لحاظ تاریخی مورد بررسی قرار میدهیم. علاوه بر پرداخت تاریخی این موضوع نکاتی در روایتهای بهجا مانده وجود دارد که بر اساس آنها حیات اجتماعی مردم این سرزمین تبیین میشود.
«تور گردشگری داستانهای ناگفته اصفهان»، «اصنهان» و «محله اروپایی اصفهان» سه عبارت کنجکاویبرانگیزی بودند که من و حدود بیست خبرنگار و عکاس اصفهانی و تهرانی حوزه گرشگری و میراث را صبحِ آخرین روز مهرماه به هتل آسمان کشاندند. ما در رویدادی شرکت کردیم که از دو بخش تشکیل شده بود؛ یک تور گردشگری نیمروزه در محله جلفای نوی اصفهان و یک نشست پرسش و پاسخ با حضور دکتر سحر امینی دبیر کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی اصفهان، دکتر حمید غفاری راد مدیر راهبردی شرکت راه ابریشم ایرانیان زمین و مجید عرفانیان جهانگردِ فیلمساز. رابطه بین این تور و نشست هم به دویست ویدئوی داستانهای ناگفته اصفهان برمیگشت؛ ویدئوهایی که هر کدام در یک دقیقه، داستانی از اصفهان را به تصویر کشیدهاند.
امسال هم با نزدیک شدن به سال نو میلادی حال هوای خیابان جلفا اصفهان به دلیل هموطنان ارمنینشین رنگ و بوی دیگری دارد؛ ولی به دلیل شیوع بیماری کرونا و تصمیم شورای خلیفهگری ارامنه اصفهان هیچگونه تزئین و گلآرایی در کلیساهای این منطقه انجام نشده است، اما مغازهداران این محله ویترین مغازههای خود را تزئین کردهاند.
امسال خبری از کاجهای تزیینشده و چراغانی محله جلفای نوی اصفهان نیست و این تصمیمی اســت کــه ارامـنـه اصفـهـان گرفتهاند. واروژ میناسیان، رئیس شورای خلیفهگری ارامنه اصفهان و جنوب ایران، خبر از این تصمیم داده و دلیلش را احترام به ایثار کادر درمان و جلوگیری از تجمعهای امسال در سال نوی میلادی۲۰۲۱ و تولد حضرت عیسی مسیح در کلیسای وانک و محله ارمنینشین جلفای اصفهان دانسته است. بهاینترتیب یـکــی از بــهـتـــریــــن مـقـاصــد گردشگری کریسمسی در ایران، سال2021 را در سکوت و بیفروغ آغاز خواهد کرد.