مواضع سیاسی و مبارزه روحانیت آگاه و اندیشمندان اسلام در جهت رهایی ملل مستضعف از زنجیر ظلم و بیداد، استعمار و استبداد، همواره نقشی درخشان و تاریخساز ایفا کرده است.
وقایع تاریخی را هرچقدر در کتابها و اسناد جستوجو کنیم، برای قضاوت عینیتر شاید بهتر است به سراغ شاهدان وقایع که امروز تاریخ شفاهی میهن ما هستند برویم؛ کسانی که روایتشان از حوادث بخش مهمی از تحلیل ما برای نتیجهگیری نهایی و رسیدن به منطقی در راستای فهم دقیق تاریخ است، کودتای آمریکاییانگلیسی 28 مرداد که مرگ جوانههای آزادی در ایران بود، بهعنوان نقطه غمانگیزی در تاریخ ما یاد میشود که پسازآن خوی ددمنشانه شاه نیز با سرکوب و اعدام مخالفانش عیان شد و تأسیس ساواک بهعنوان بازوی سرکوب او به این روند کمک کرد. به گفته بسیاری از انقلابیون، کودتای 28مرداد و فضای پسازآن یکی از علل مهم خشم عمومی و پایهای برای انقلاب57 شد.