در تقویم جمهوری اسلامی ایران، روز اول محرم به نام روز شعر و ادبیات آیینی و روز بزرگداشت محتشم کاشانی نامگذاری شده است.
یکی از انواع هنرهای نمایشی که پیشینهای کهن در فرهنگ ما دارد «نقالی» است. نقالی هنر انتقال مفاهیم سنجیده و غنی، با کمک سخنوری، بازیگری و میدانداری است.
بخشی از سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار جمعی از مداحان اهلبیت به مناسبت میلاد حضرت زهرا سلام الله علیها، به هیئتها مربوط میشد. به گفته حضرت آیتالله خامنهای، هیئتها کانون جهاد عظیم تبیین هستند و باید محل روشنگری و پاسخ متقن و صحیح به پرسشهای روز جامعه به ویژه نسل جوان باشند. ایشان در بخشی دیگر از سخنانشان، مودت اهلبیت (ع) و زنده نگهداشتن راه و مکتب ائمه را محور شکلگیری هیئتها به عنوان یک واحد اجتماعی قلمداد کردند. به بیان رهبر معظم انقلاب، نقش و کارایی هیئتها در مقاطع مختلف بهویژه دوران انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، بزرگ و بسیار تأثیرگذار است؛ چنانکه براساس فرمایش ائمه اطهار، هیئت کانون جهاد عظیم تبیین و روشنگری است. آیتالله خامنهای، در ادامه سخنانشان ساختار هیئت را مرکب از «مغز و معنا» و «تحرک و پویایی» دانستند.
دی ماه سال گذشته و همزمان با ایام فاطیمه بود که به همت برخی از طلاب و مبلغان حوزه علمیه اصفهان، طرح ساماندهی و سازماندهی و احیای سنت قدیمی روضههای خانگی اجرایی شد. احیای فرهنگ روضه خانگی، پیگیری روحانی خانواده و ایجاد شبکه جامع مبلغین روضه خانگی مهمترین اهداف این طرح است که توسط حجتالاسلام مهدی کشاورز؛ مدیر مجموعه فرهنگی ثاقب عنوان شده است. او در تشریح بیشتر این طرح در گفتوگو با اصفهان زیبا آنلاین گفت: با توجه به شرایط کنونی جامعه به دلیل شیوع ویروس منحوس کرونا و تحمیل محدودیتها، در این زمان ضرورت توجه به روضههای خانگی بیش از پیش نمایان است، چرا که ممکن است افراد جامعه به دلایل رعایت مسائل بهداشتی و حفظ سلامتی خود یا دیگران، امکان حضور در مجالس عمومی برایشان فراهم نباشد.
پردهخوانی نوعی نمایش مذهبی ایرانی است که در زمان صفویه و با پرداختن به مباحث مذهب شیعه بهصورت روضهخوانی، حمله خوانی، پردهداری، صورتخوانی و سخنوری رواج یافت و روزگاری در کوچهپسکوچههای شهرهای مختلف ایران با تمرکز بر دو رکن پرده و پردهخوان، با کلامی آهنگین اجرا میشد، اما امروزه این آیین حتی در جشنوارههای مناسبتی نیز کمتر دیده میشود. نمایشی که در دهنوی مبارکه نیز از سابقهای طولانی برخوردار است و اکنون تنها حامل زنده این فرهنگ و میراث ناملموس، «مرشد اسماعیل نصوحی» درویشی بازمانده از نسلی پردهخوان است.
برگزاری جلـســه دیـــدار نمایندگان جوان فعال هیئتهای مذهبی شهر اصفهان با رئیس شورای اسلامی شهر و شهردار، اقدامی مؤثر برای شناسایی ظرفیتهای فرهنگی و فعال شهر بود و اتفاقهای خوبی را رقم زد. شهردار اصفهان که در ضیافت افطار میزبان نمایندگان جوان هیئتهای مذهبی بود، این ضیافت را فرصت خوبی برای شناسایی جوانان فعال، فرهنگی و مذهبی هیئتها دانست. قدرتاله نوروزی با تأکید بر برگزاری جلسهای بسیار معنوی، خوب و با شکوه تصریح کرد: ما از همان ابتدای فعالیت در شهرداری، موضوع حمایت از مساجد و هیئتها را در برنامههایمان قراردادیم؛ اما اطلاعات برعکس به مردم رسید. کمک خوبی به مساجد داشتیم و برای دیدار هیئتها مکان اجاره کردیم و در اختیار آنها قرار دادیم.
جهانگردانی که در دورههای مختلف تاریخی به ایران سفر کردهاند، چه تجربهای از حضور در آیینهای محرم داشتهاند و تجاربشان را چگونه روایت کردهاند؟ برای پاسخ به این سؤال میتوانیم به تکتک سفرنامههای جهانگردان فرنگی رجوع کنیم و از میان روایتهایشان به دنبال پاسخ سؤالمان بگردیم؛ اما راه سادهتر و جذابتر رجوع به کتابی با عنوان «محرم از نگاه گردشگران فرنگی» به روایت و تصویرگری مهدی تمیزی است. این کتاب توسط سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان منتشر شده و به لحاظ انتشار تصاویر کتب چاپ سنگی و معرفی میراث ناملموس ایرانیان از دریچه نگاه راویان خارجی بسیار حائز اهمیت است.